Tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz-tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ thế giới-đã khiến dòng chảy năng lượng bị gián đoạn, kéo theo giá dầu tăng vọt trong suốt nhiều tháng. Là một loại hàng hóa được giao dịch trên phạm vi toàn cầu, giá dầu được quyết định bởi cán cân cung-cầu của toàn thế giới chứ không phụ thuộc vào sản lượng của một quốc gia đơn lẻ. "Hãy hình dung thị trường dầu mỏ như một hệ thống duy nhất, liên kết chặt chẽ với nhau. Khi nguồn cung ở bất kỳ đâu bị đe dọa, giá cả ở khắp mọi nơi sẽ thay đổi theo", Forbes nhấn mạnh.

Người dân chờ đổ xăng tại một cây xăng ở thành phố Karachi, Pakistan, ngày 22-7-2026. Ảnh: Reuters 

Trong một bài viết mới đây, kênh truyền hình Al Jazeera cho biết, ở cách xa cuộc xung đột hàng nghìn ki-lô-mét, giá cả tại Mỹ và châu Âu đang leo thang. Giá xăng tại Mỹ hiện trung bình hơn 4 USD/gallon (3,8 lít), cao hơn gần 40% so với thời điểm trước khi xung đột bùng phát. Tại Anh, giá xăng liên tục đạt mức kỷ lục, có thời điểm là 2,17 USD/lít. Không chỉ tại Mỹ hay Anh, thời gian qua, nhiều quốc gia khác, từ Australia đến Bangladesh, Ấn Độ, Pakistan... đã ghi nhận tình trạng trộm xăng gia tăng giữa lúc giá nhiên liệu leo thang do tác động từ xung đột tại Trung Đông. Trong một bài viết hồi tháng 4 năm nay, hãng tin RT còn tuyên bố xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã châm ngòi cho "dịch bệnh" trộm xăng!

Điều đáng nói là trong bối cảnh như vậy, các "gã khổng lồ" dầu mỏ như ExxonMobil, Chevron, Shell hay BP lại "vươn lên giữa hỗn loạn", thu về hàng tỷ USD lợi nhuận từ hệ lụy của cuộc xung đột tại Trung Đông vốn chưa có hồi kết này.

ExxonMobil, tập đoàn dầu mỏ lớn nhất của Mỹ mới đây báo cáo lợi nhuận quý II năm nay đạt 14,5 tỷ USD, mức lợi nhuận theo quý cao nhất trong 4 năm. Chevron, tập đoàn dầu mỏ lớn thứ hai của Mỹ báo cáo lợi nhuận quý II đạt 12 tỷ USD, mức cao nhất trong 6 năm và vượt dự báo của các nhà phân tích. Shell, tập đoàn liên doanh Anh-Hà Lan, cũng là doanh nghiệp dầu mỏ lớn nhất châu Âu, ghi nhận lợi nhuận quý II tăng hơn gấp đôi, đạt gần 10 tỷ USD. Tập đoàn dầu mỏ TotalEnergies của Pháp ghi nhận lợi nhuận quý II tăng 67%, đánh dấu quý kinh doanh tốt nhất trong gần 3 năm. BP, một "ông lớn" dầu mỏ của Anh báo cáo lợi nhuận quý II đạt 5,73 tỷ USD, cao hơn gấp đôi mức 2,35 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.

Không chỉ các tập đoàn phương Tây, Saudi Aramco, doanh nghiệp dầu mỏ nhà nước lớn nhất thế giới của Saudi Arabia, cũng ghi nhận mức lợi nhuận tăng mạnh, đạt 32,69 tỷ USD trong quý II, tăng 44% so với cùng kỳ năm trước. Hệ thống đường ống Đông-Tây dài khoảng 1.200km mà Saudi Arabia xây dựng vào thập niên 1980 được đánh giá đã giúp Riyadh giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz trong hoạt động xuất khẩu dầu.

Al Jazeera lưu ý rằng phần lớn hoạt động khai thác và nguồn cung của các doanh nghiệp nói trên nằm ngoài khu vực eo biển Hormuz. "Các nhà sản xuất dầu mỏ, đặc biệt là những doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu không bị ảnh hưởng bởi căng thẳng tại eo biển Hormuz, đã hưởng lợi từ giá dầu tăng cũng như xu hướng các quốc gia và các nhà máy lọc dầu đẩy mạnh tìm kiếm nguồn cung thay thế dầu thô Trung Đông", chuyên gia Muyu Xu của hãng phân tích Kpler nhấn mạnh.

Al Jazeera cho biết các "gã khổng lồ" dầu mỏ từ lâu được xem là một trong những nhóm vận động hành lang có ảnh hưởng nhất tại Mỹ, nơi họ đã xây dựng mạng lưới hoạt động và quan hệ chính trị sâu rộng. Khi các doanh nghiệp liên tiếp công bố lợi nhuận kỷ lục lên tới hàng tỷ USD, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố "không hài lòng". Ông chủ Nhà Trắng cho rằng các doanh nghiệp như ExxonMobil và Chevron đang "kiếm quá nhiều tiền từ tình trạng thiếu hụt nguồn cung". "Họ sẽ phải hoàn trả một phần số tiền đó cho người dân và tốt hơn hết là nên giảm giá bán lẻ, tức là giá mà người tiêu dùng phải trả", Tổng thống Donald Trump phát biểu với báo giới tại Nhà Trắng.