QĐND - Việc Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam tiếp tục vấp phải sự phản đối của các chính trị gia, học giả và báo giới quốc tế.

Thái độ lạm quyền

Trong một tuyên bố báo chí, Hạ nghị sĩ Mỹ G.Sa-phét-dơ (Jason Chaffetz) khẳng định việc Trung Quốc đơn phương hạ đặt giàn khoan dầu khí Hải Dương 981 trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở Biển Đông, ngoài khơi quần đảo Hoàng Sa là rất đáng quan ngại. Tuyên bố của Hạ nghị sĩ G.Sa-phét-dơ viết rằng, vụ việc xảy ra trên đây là mới nhất trong “một loạt các hành động của Bắc Kinh đã gây ra cảm giác bất an ngày càng tăng trong khu vực”. “Từ các chuyến thăm gần đây tới khu vực này, tôi biết rằng người dân Việt Nam có chung ước nguyện căn bản nhất như các dân tộc khác, đó là chung sống hòa bình và thịnh vượng, với sự tôn trọng của các nước láng giềng”, Hạ nghị sĩ G.Sa-phét-dơ nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, Hạ nghị sĩ E.A-men-đô-la (Enzo Amendola) tại Ủy ban đối ngoại Hạ viện I-ta-li-a ra tuyên bố nhấn mạnh hành động trái phép đơn phương của Trung Quốc đã gây căng thẳng tại Biển Đông. Theo ông, mọi hành động đơn phương sẽ đe dọa nghiêm trọng an ninh khu vực, một trong những trung tâm phát triển kinh tế thế giới. Do đó, để giải quyết những căng thẳng ở Biển Đông, "cần thúc đẩy các bên liên quan tìm giải pháp hòa bình và hợp tác, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS 1982), nhằm tiếp tục bảo đảm tự do hàng hải". Hạ nghị sĩ E. A-men-đô-la cũng cho rằng, I-ta-li-a và châu Âu cần bày tỏ quan ngại hơn nữa đối với tình hình hiện nay tại Biển Đông, khi những căng thẳng đang xảy ra có nguy cơ làm tổn hại nghiêm trọng đến hòa bình và ổn định của cả khu vực và sẽ tác động đến cả khu vực châu Âu.

Trong khi đó, bà A.Uên (Anjuska Weil), nguyên Ủy viên Đoàn Chủ tịch Đảng Lao động Thụy Sĩ, khẳng định hành động đặt giàn khoan dầu khí Hải Dương 981 của Trung Quốc trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam thể hiện thái độ lạm quyền của Trung Quốc. Theo bà A.Uên, cộng đồng quốc tế cần lên tiếng rõ ràng rằng Trung Quốc vi phạm chủ quyền của Việt Nam và yêu cầu Trung Quốc chấm dứt ngay hành động bất hợp pháp của họ đối với tất cả các quốc gia láng giềng, cùng hợp tác vì hòa bình và ổn định ở Biển Đông.

Hành động của Việt Nam hoàn toàn đúng đắn

Tiến sĩ Sử học G.Lốc-sin (Grigori Lokhshin) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga nhận định những hành động của phía Việt Nam đối với việc Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981, đến nay là hoàn toàn đúng đắn, gồm cả việc đưa vấn đề ra thảo luận trong ASEAN. Tiến sĩ G.Lốc-sin nhấn mạnh việc Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 24 vừa qua phát biểu về căng thẳng trên Biển Đông và lần đầu tiên sau nhiều năm Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN ra Tuyên bố thể hiện rõ quan điểm chung của các nước ASEAN lên án hành động khiêu khích trên Biển Đông của Trung Quốc, đã thể hiện quyết tâm của Việt Nam và sự ủng hộ của các nước trong khu vực.

Trong bài xã luận mới nhất, tờ Sydney Morning Herald của Ô-xtrây-li-a chỉ trích các hành động của Trung Quốc làm gia tăng căng thẳng một cách nguy hiểm trên Biển Đông. Bài xã luận cho biết, hiện các nhà hoạch định chiến lược tại Ô-xtrây-li-a và khu vực đang tập trung suy nghĩ, tìm hiểu lý do tại sao Bắc Kinh chọn thời điểm này để tăng căng thẳng với Việt Nam. Cũng như việc Bắc Kinh tuyên bố thiết lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên biển Hoa Đông, các nhà phân tích cho rằng hành động của Trung Quốc phù hợp ý đồ kiểm tra phản ứng của nước láng giềng trong cuộc chiến dài hạn nhằm độc chiếm toàn bộ Biển Đông.

Tác giả P.Bô-rinh (Philip Bowring) trong một bài viết trên tờ South China Morning Post, cho rằng Trung Quốc đã phớt lờ các chứng cứ lịch sử, tăng cường những hành động hung hăng trên Biển Đông thời gian gần đây chỉ nhằm vào mục đích tuyên bố chủ quyền phi lý “đường lưỡi bò” của Trung Quốc, nhằm nuốt trọn gần như toàn bộ Biển Đông.

Trong khi đó, một mặt nhận định việc Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương  981 là hành động leo thang mới rất căng thẳng và nguy hiểm, tờ National Interest đánh giá hành động leo thang của Trung Quốc trên Biển Đông đã thể hiện một tính toán sai lầm nghiêm trọng về mặt chiến lược của Bắc Kinh. Theo National Interest, những hành động của Trung Quốc đã đi quá giới hạn mà Việt Nam có thể chấp thuận và buộc Việt Nam phải có phản ứng cụ thể mạnh mẽ. Bên cạnh đó, việc Trung Quốc hạ đặt giàn khoan trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam đã vi phạm UNCLOS 1982. Trung Quốc càng tỏ ra hung hăng trên Biển Đông thì vị thế của nước này trên trường quốc tế càng bị tổn hại. “Những gì mà Trung Quốc đã đạt được trong việc giành được sư tôn trọng của ASEAN trong những năm 90 của thế kỷ trước có thể sẽ đổ xuống sông xuống biển”, tờ National Interest bình luận. Theo tờ báo, điều tốt nhất bây giờ để cải thiện vị thế của Trung Quốc là phải tìm ra một cách mới để phát triển phù hợp với các nguyên tắc cốt lõi về ngoại giao, như hợp tác vì lợi ích chung và tôn trọng quyền lợi của các nước khác.

HOÀNG VŨ và TTXVN