QĐND - Hơn 10 ngày kể từ khi Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, dư luận quốc tế tiếp tục kêu gọi Trung Quốc chấm dứt hành vi xâm phạm chủ quyền Việt Nam đồng thời tôn trọng cam kết soạn thảo Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) trong thời gian sớm nhất.

ASEAN đã chủ động và thể hiện trách nhiệm cao đối với hòa bình khu vực

Chiều 13-5, tại thủ đô Prê-tô-ri-a, Ủy ban các nước ASEAN tại Nam Phi (APC) đã tổ chức cuộc họp cấp Đại sứ nhằm trao đổi về tình hình căng thẳng tại Biển Đông dưới sự chủ tọa của Đại sứ Việt Nam Lê Huy Hoàng, Chủ tịch đương nhiệm của ủy ban.

Tại cuộc họp, các Đại sứ ASEAN đã chia sẻ thông tin, bày tỏ lo ngại trước những diễn biến căng thẳng gần đây tại Biển Đông và nhất trí cho rằng ASEAN cần tăng cường đoàn kết, đồng lòng quyết tâm thúc đẩy việc duy trì bảo đảm hòa bình ổn định, an toàn, an ninh, tự do hàng hải trên Biển Đông, coi đây là một trong những trọng tâm của các nước ASEAN trong việc hướng tới xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015. Các Đại sứ cho rằng, việc các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN ra tuyên bố riêng về tình hình nghiêm trọng hiện nay ở Biển Đông cũng như vấn đề Biển Đông được đề cập trong Tuyên bố Nây Pi Tô về xây dựng Cộng đồng ASEAN năm 2015 và Tuyên bố Chủ tịch Hội nghị Cấp cao ASEAN lần này đã một lần nữa cho thấy sự đoàn kết, vai trò trung tâm, tinh thần chủ động và trách nhiệm cao của ASEAN đối với hòa bình, ổn định và an ninh của khu vực.

Tàu Trung Quốc cố tình ngăn cản tàu CSB Việt Nam thực hiện nhiệm vụ trong vùng biển chủ quyền Việt Nam.

Nhân dịp này, Đại sứ Lê Huy Hoàng đã thông tin chi tiết cho các Đại sứ ASEAN về những diễn biến mới nhất liên quan đến việc Trung Quốc đưa giàn khoan trái phép Hải Dương 981 vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam.

Đại sứ Phi-líp-pin Con-xtan-xi-ô R.Vinh-nô (Constancio R. Vingno) cho rằng, phiên họp của Ủy ban APC do Việt Nam chủ trì là rất hữu ích. Đây là cơ hội để các Đại sứ ASEAN tại Nam Phi hiểu rõ hơn về những diễn biến tại Biển Đông. Hành động của Trung Quốc đã làm gia tăng căng thẳng trong khu vực. Phi-líp-pin đã nộp đơn kiện những đòi hỏi chủ quyền phi lý của Trung Quốc ở Biển Đông lên Tòa án trọng tài quốc tế và đang đợi phán quyết của tòa. Cũng theo Đại sứ, những tranh chấp ở Biển Đông cần phải được giải quyết một cách hòa bình, thông qua con đường ngoại giao và phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982.

Bộ Ngoại giao Ô-xtrây-li-a ngày 14-5 đã ra tuyên bố bày tỏ quan ngại sâu sắc về những diễn biến trên Biển Đông làm gia tăng tình hình căng thẳng ở khu vực. Ô-xtrây-li-a hoan nghênh Tuyên bố Chủ tịch Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 24 về tình hình hiện nay ở Biển Đông. Ô-xtrây-li-a kêu gọi các bên liên quan kiềm chế những hành động khiêu khích, cùng nhau tìm biện pháp làm giảm căng thẳng. Ô-xtrây-li-a kêu gọi các chính phủ giải thích rõ và thực hiện các tuyên bố lãnh thổ, cùng các quyền hàng hải theo luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982). Ô-xtrây-li-a cũng kêu gọi Trung Quốc và các nước ASEAN sớm đạt được Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).

Không thể giải quyết tranh chấp bằng vũ lực

Trong Thông cáo gửi Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp ngày 13-5, Hội Hữu nghị Pháp-Việt (AAFV) đã tố cáo hành vi vi phạm luật pháp quốc tế của Trung Quốc khi hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trong khu vực tương ứng với lô thăm dò 143 nằm trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam. AAFV đã bày tỏ “lo ngại sâu sắc” trước sự việc này và cho rằng tranh chấp giữa hai nước Trung Quốc và Việt Nam trong việc xác định không gian biển và chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa không thể được giải quyết bằng vũ lực và bằng một việc đã rồi. Cần phải căn cứ vào luật pháp quốc tế trên cơ sở chiếm hữu lịch sử đối với không gian biển, các nguyên tắc, quy định và khuyến nghị được nêu trong Công ước LHQ về Luật Biển 1982 mà cả hai nước Trung Quốc và Việt Nam đều là thành viên. Thông cáo cũng kêu gọi Trung Quốc rút ngay giàn khoan Hải Dương 981 ra khỏi vùng lãnh hải của Việt Nam, chấm dứt hành vi áp đặt sự đã rồi đồng thời tôn trọng cam kết soạn thảo Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) trong thời gian sớm nhất.

Bên cạnh đó, bà Ê-len Lúc (Hélène Luc), Thượng nghị sĩ danh dự, Chủ tịch danh dự Hội hữu nghị Pháp-Việt đã viết thư bày tỏ tình đoàn kết với Việt Nam.

Ngoài ra, Hội “Amis, France-Việt Nam” (Những người bạn Pháp-Việt) chuyên hoạt động trong lĩnh vực nhân đạo, trợ giúp người dân có hoàn cảnh khó khăn tại các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Việt Nam, ngày 9-5, đã có Công điện gửi Bộ Ngoại giao, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp, cực lực phản đối hành động xâm phạm chủ quyền Việt Nam của Trung Quốc. Công điện cũng đề nghị Trung Quốc ngay lập tức rút giàn khoan khỏi vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam và bồi thường thiệt hại cho phía Việt Nam do những hành động sai trái của họ gây ra.

Tại buổi họp báo ngày 13-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Gien Pxa-ki (Jen Psaki) phủ nhận cáo buộc từ phía Trung Quốc nói rằng sự can dự của Mỹ vào những diễn biến mới nhất ở Biển Đông làm phá hoại hòa bình và ổn định ở khu vực. Trả lời câu hỏi của một phóng viên Trung Quốc, bà Gien Pxa-ki trả lời rằng, việc khẳng định Trung Quốc khiêu khích gây căng thẳng ở Biển Đông không chỉ là của Mỹ mà còn là quan điểm của nhiều nước.

Cùng chung tiếng nói ủng hộ Việt Nam với nhân dân các nước trên thế giới, Hội hữu nghị Mông Cổ-Việt Nam đã ra tuyên bố phản đối hành động trái phép này của Bắc Kinh. Tuyên bố nêu rõ, những việc làm đơn phương của Trung Quốc tại Biển Đông đã vi phạm luật pháp quốc tế, và không chỉ đe dọa chủ quyền của Việt Nam mà còn đe dọa an ninh khu vực.

Ngày 13-5, Mạng lưới Việt Nam-Anh (Vietnam - UK Network) đã ra tuyên bố về tình trạng căng thẳng leo thang gần đây ở Biển Đông, trong đó hoan nghênh tuyên bố do người phát ngôn của Cao ủy Liên minh châu Âu đưa ra ngày 8-5 và tuyên bố của Quốc vụ khanh Hu-gô Xoai (Hugo Swire) về những diễn biến gần đây; kêu gọi các bên tuân thủ luật pháp quốc tế, thực hiện các biện pháp nhằm giảm căng thẳng và không có bất cứ hành động đơn phương nào có thể đe dọa đến hòa bình và ổn định trong khu vực. Tuyên bố cũng kêu gọi các bên giải quyết tranh chấp thông qua đối thoại và các biện pháp hòa bình trên tinh thần hữu nghị và hợp tác, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982 và DOC.

Cùng ngày, nhà báo, Chủ tịch Ủy ban đoàn kết Ấn Độ-Việt Nam Gi-tê-sơ Sa-ma (Geetesh Sharma), cũng ra Tuyên bố nhấn mạnh, trong khi lên án mạnh mẽ hành động xâm phạm này của Trung Quốc, chúng tôi kêu gọi Chính phủ Trung Quốc kiềm chế và tiến hành đàm phán trên cơ sở tuân thủ luật pháp quốc tế. Hòa bình trong khu vực châu Á đang bị đe dọa và vì vậy tất cả các lực lượng yêu hòa bình cần đoàn kết và kiên quyết lên án hành vi xâm phạm đó của Trung Quốc.

Biển Đông không phải là một thùng thuốc súng trong thế kỷ 21

Những ngày qua, một loạt trang báo lớn của Đức tiếp tục cập nhật tin tức về hành động hiếu chiến của Trung Quốc khi hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trong Thềm lục địa và Vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam.

Báo "Tấm gương" ngày 13-5 dẫn lời Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri chỉ trích Trung Quốc hành xử một cách khiêu khích ở Biển Đông, đồng thời kêu gọi một giải pháp hòa bình cho tình trạng căng thẳng hiện nay. Theo bài báo, ông Ke-ri đã gọi điện cho người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị, chỉ trích hành động khiêu khích của Bắc Kinh, đồng thời kêu gọi giải quyết bằng biện pháp hòa bình trong khuôn khổ luật pháp quốc tế. Theo bài báo, Biển Đông luôn xảy ra nhiều cuộc đối đầu khi Trung Quốc đòi gần như toàn bộ diện tích Biển Đông cho mình. Bài báo cũng đăng bức ảnh tàu Việt Nam bị tàu Trung Quốc đâm rách, ảnh tàu Trung Quốc tấn công, phun vòi rồng vào tàu Việt Nam và ảnh cuộc họp báo quốc tế của Việt Nam về sự kiện trên.

Trong khi đó, báo "Làn sóng Đức" cũng đăng bài viết của tác giả Phranh Xi-ê-ren (Frank Sieren), người đã sống 20 năm ở Bắc Kinh và hiểu khá rõ về Trung Quốc, cho rằng căng thẳng trên biển giữa Trung Quốc với các nước láng giềng ngày càng nghiêm trọng hơn, song khó có thể xảy ra một cuộc xung đột lớn. Theo tác giả, không chỉ có tranh chấp lãnh hải với Nhật Bản trên vùng biển Hoa Đông, xuôi vài trăm hải lý xuống phía Nam, Trung Quốc cũng đang đòi tuyên bố chủ quyền với Việt Nam. Căng thẳng trên biển cũng leo thang giữa Trung Quốc với Phi-líp-pin khi giới chức Phi-líp-pin chặn bắt một tàu đánh cá Trung Quốc cùng 11 thuyền viên khi các tàu này đánh bắt rùa trong danh sách cần bảo vệ của Phi-líp-pin. Tác giả cũng cho biết, Trung Quốc còn có tranh chấp lãnh hải với nhiều nước khác và hầu như không một tuần nào qua đi mà Trung Quốc không "dính" vào một cuộc xung đột mới trên biển cũng như tranh chấp với một trong số các nước láng giềng.

Tuy nhiên, theo tác giả, tranh chấp trên biển ở châu Á không có nghĩa sẽ dẫn tới một cuộc "hải chiến lớn". Biển Đông không phải là một thùng thuốc súng trong thế kỷ 21 và càng không phải nơi mà những mâu thuẫn có thể châm ngòi cho một cuộc xung đột lớn toàn cầu. Điều này đã được thể hiện trong kết quả hội nghị của các nước ASEAN nhóm họp tuần qua ở Mi-an-ma.

BÌNH NGUYÊN