QĐND Online - Đây là nội dung được Trung tướng Trần Văn Độ, Phó chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án quân sự Trung ương, đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang nhấn mạnh và phân tích sâu trong phiên thảo luận tại hội trường của Quốc hội về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992…

Trung tướng Trần Văn Độ chỉ ra, Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ phát triển bổ sung năm 2011 đã có sự bổ sung quan trọng về tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước, thể hiện đúng bản chất của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Đó là, trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa không chỉ có sự phân công phối hợp mà còn có sự kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan nhà nước trong tổ chức thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Các Hiến pháp trước đây, nhất là Hiến pháp năm 1992 cơ chế phân công và phối hợp đã được quy định tương đối đầy đủ và rõ ràng. Còn cơ chế kiểm soát quyền lực chưa được đề cập nhiều, vì vậy bổ sung quan trọng này trong cương lĩnh của Đảng cần được thể chế hóa một cách đầy đủ trong Hiến pháp- đạo luật cơ bản của Nhà nước ta.

Trung tướng Trần Văn Độ, Phó chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương, đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang phát biểu ý kiến.

Chúng tôi thấy rằng, Dự thảo sửa đổi Hiến pháp đã có nhiều sửa đổi, bổ sung quan trọng, thể hiện tư tưởng kiểm soát quyền lực nêu trên, đó là đã xác định rõ ràng các cơ quan lập pháp Quốc hội, hành pháp Chính phủ và tư pháp Tòa án. Quy định rõ ràng hơn, cụ thể hơn chức năng, nhiệm vụ của Quốc hội, Chính phủ, của Chủ tịch nước, Tòa án và phần nào đã thể hiện được cơ chế kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp trong dự thảo.

Tuy nhiên, theo tôi trong dự thảo, cơ chế kiểm soát việc thực hiện quyền lực được thể hiện chưa đầy đủ, chưa triệt để so với các cơ chế phân công và phối hợp quyền lực. Để có cơ chế kiểm soát trong tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước rõ ràng hơn, cụ thể, hợp lý hơn, làm cơ sở hiến định cho việc ban hành các Luật Tổ chức bộ máy Nhà nước, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp, tôi có 4 đề nghị như sau:

Một là, bỏ quy định coi Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, bởi vì theo quy định là cơ quan hành pháp, Chính phủ đương nhiên triển khai thực hiện các Nghị quyết, luật của Quốc hội, hay nói cách khác hành pháp đã bao gồm chấp hành. Hơn nữa thuật "người chấp hành" dễ bị hiểu nhầm Chính phủ là cơ quan cấp dưới của Quốc hội, trái với nguyên tắc phân công và kiểm soát thực hiện quyền nhà nước.

Hai là, nghiên cứu, bổ sung hoặc chuyển một số cơ quan thành cơ quan trực thuộc của Quốc hội để tăng thẩm quyền giám sát của Quốc hội như là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất thực hiện quyền giám sát tối cao. Cần nghiên cứu trao cho Quốc hội những công cụ hữu hiệu để thực hiện chức năng giám sát, kiểm soát của mình đối với các cơ quan hành pháp và tư pháp.

Ba là, rà soát các nhiệm vụ, quyền hạn các cơ quan phù hợp với chức năng; không để Quốc hội thực hiện các quyền hạn thuộc chức năng hành pháp; không để các cơ quan Chính phủ thực hiện các quyền hạn thuộc chức năng lập pháp và các cơ quan tư pháp; Tòa án thực hiện các quyền hạn, chức năng hành pháp.

Bốn là, bổ sung Khoản 4, Điều 10 Dự thảo, giao cho Tòa án tối cao chức năng giải thích luật, bao gồm cả ban hành án lệ, là cơ quan có chức năng áp dụng pháp luật để giải quyết các tranh chấp và xử lý vi phạm pháp luật, bản án có hiệu lực của tòa án là cách thể hiện đúng đắn nhất quy phạm pháp luật được áp dụng. Như vậy, Tòa án thực hiện chức năng giải thích luật thông qua việc áp dụng pháp luật, ban hành các bản án quyết định, tức là án lệ, tổng kết thực tiễn xét xử và hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật, trong đó nhiều hình thức giải thích luật xưa nay tòa án đã thực hiện theo các quy định của pháp luật.

XUÂN DŨNG