QĐND Online - Thảo luận ở hội trường về tình hình triển khai thi hành (trong đó có việc ban hành các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành) các luật, nghị quyết đã được Quốc hội khóa XIII thông qua, ngày 22-11, nhiều đại biểu tập trung góp ý vào tính khả thi, phù hợp với thực tế của các văn bản pháp luật…

Trong phiên thảo luận, các đại biểu đều cho rằng, sau khi luật, pháp lệnh được ban hành, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều chỉ thị, quyết định để chỉ đạo việc triển khai thi hành luật, pháp lệnh. Các bộ, ngành, các cơ quan ở trung ương, địa phương đã có nhiều cố gắng trong việc tổ chức triển khai thi hành luật, pháp lệnh, như: Tổ chức các cuộc họp phổ biến tuyên truyền pháp luật; tổ chức các cuộc tập huấn cho hàng vạn đội ngũ cán bộ công chức, viên chức làm công tác triển khai thi hành luật, pháp lệnh; tập huấn về chuyên môn nghiệp vụ cho các cán bộ xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật.

Đại biểu Chu Sơn Hà (đoàn TP Hà Nội) phát biểu

Đại biểu Đặng Đình Luyến (đoàn Khánh Hòa) đánh giá cao sự nỗ lực của Chính phủ và các bộ, ngành: “Chính phủ cũng như các bộ, ngành đã có nhiều cố gắng trong việc ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh. Các văn bản được ban hành so với các nhiệm kỳ trước đã có những bước tiến triển tích cực, số lượng văn bản được ban hành nhiều hơn”.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt được, các đại biểu cũng chỉ ra những hạn chế nhất định. Theo đại biểu Đặng Đình Luyến, một trong những hạn chế là “chưa làm rõ được bất cập trong việc hạn chế về nguồn lực, như về con người cũng như về kinh phí ngân sách để thực hiện các quyết định của luật, pháp lệnh; chưa đánh giá rõ cụ thể hơn hiệu quả của việc triển khai thực hiện luật, pháp lệnh đi vào cuộc sống và có tác dụng, tác động tới sự phát triển kinh tế - xã hội như thế nào”. Mặt khác, việc tổ chức phổ biến tuyên truyền pháp luật đối với nhiều văn bản luật, pháp lệnh còn hạn chế, mang tính hình thức và ở nhiều địa phương việc phổ biến tuyên truyền pháp luật cho các đối tượng, các tầng lớp nhân dân chưa phù hợp đối với từng đối tượng, tầng lớp nhân dân, cho nên hiệu quả chưa cao.

Đại biểu Nguyễn Thanh Thụy (đoàn Bình Định) tập trung góp ý vào tình trạng hồ sơ trình dự án luật không đủ, không đảm bảo chất lượng, không đảm bảo thời gian gửi đến các cơ quan thẩm tra, đại biểu Quốc hội theo quy định. “Có những dự án luật sáng đưa, chiều thảo luận, do đó không có điều kiện để lấy ý kiến của các chuyên gia, các cơ quan, tổ chức ở địa phương dẫn đến một số luật được ban hành không thật khả thi và phù hợp với cuộc sống”. Từ những tồn tại trên, đại biểu đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội tăng cường phối hợp với Chính phủ, các cơ quan liên quan trong việc chuẩn bị hồ sơ trình dự án luật theo đúng quy định của pháp luật; tăng cường công tác giám sát, đôn đốc việc ban hành văn bản hướng dẫn; công khai hóa những cơ quan chậm trễ ban hành văn bản hướng dẫn.

Cùng với đó, đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành quan tâm và tập trung nhiều công sức, trí tuệ chỉ đạo quyết liệt hơn, đảm bảo đủ nguồn lực cho công tác xây dựng các văn bản pháp luật để sớm khắc phục tình trạng 9 không đang tồn tại trong thực tế ban hành văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh đó là: Không đầy đủ, không rõ ràng, không cụ thể, không tương thích, không minh bạch, không tiên lượng trước, không phù hợp, không hiệu quả và không hiệu lực.

Để luật, pháp lệnh đi vào cuộc sống, đại biểu Thụy đề nghị ngoài việc có một đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác xây dựng văn bản pháp luật, một yêu cầu rất quan trọng khác đó là đội ngũ cán bộ công chức này phải am hiểu thực tiễn cuộc sống, đặc biệt phải hiểu biết sâu sắc đối tượng chịu tác động của chính sách để có những quy định khả thi, tránh trường hợp "chính sách từ trên trời, cuộc đời dưới đất". Đồng thời công khai việc xử lý các trường hợp ban hành văn bản hướng dẫn vi phạm pháp luật và không phù hợp với thực tế cuộc sống.

Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Nguyễn Hữu Hùng (đoàn Tiền Giang) chỉ ra, “khi xây dựng một dự thảo văn bản quy phạm pháp luật nếu yếu về chuyên môn nghiệp vụ, non về kinh nghiệm thực tiễn, thiếu tận tâm, tận lực thi hành công vụ một cách hời hợt, thiếu sự tập trung cần thiết thì không thể có một dự thảo tốt được”.

Cùng ý kiến với một số đại biểu khác, đại biểu Hùng chỉ ra một trực trạng thiếu tích cực là việc Quốc hội và Ủy ban thường vụ Quốc hội giao cho Chính phủ quy định chi tiết vẫn còn nhiều. Đôi khi cũng chưa tuân thủ nguyên tắc Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Mặt khác,  đội ngũ cán bộ xây dựng, thẩm định văn bản quy phạm pháp luật còn thiếu về số lượng, lĩnh vực chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn còn nhiều hạn chế, bất cập. Một số công đoạn trong trình tự xây dựng văn bản được thực hiện còn mang tính hình thức, như việc đánh giá tác động của dự thảo văn bản chưa thấu đáo, còn hời hợt và đối phó. Việc tổ chức lấy ý kiến của các tổ chức cá nhân, nhất là những đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản cũng chưa được coi trọng, còn hình thức, nên những ý kiến phản biện xã hội đối với chính sách của nhà nước chưa được tiếp thu một cách nghiêm túc và thấu đáo.

Trong phiên thảo luận, đại biểu Chu Sơn Hà (đoàn TP Hà Nội) lo lắng, “thời gian vừa qua chúng tôi thấy một số các ủy ban thường là thẩm tra chay”. “Chúng tôi xin đề nghị, quá trình thẩm tra phải có khảo sát, đánh giá, từ đó có thực tiễn để thẩm tra các dự án luật chất lượng hơn” đại biểu Hà kiến nghị.

Bàn về việc luật chậm đi vào cuộc sống, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (đoàn Bình Định) chỉ ra thêm một nguyên nhân là do Quốc hội chưa kịp giám sát để đánh giá tình hình triển khai luật trong cuộc sống. Để luật nhanh chóng đi vào cuộc sống theo đại biểu Cảnh, các cơ quan chủ trì, thẩm tra các dự án luật cần phối hợp với các đoàn đại biểu Quốc hội, lãnh đạo các địa phương có các cuộc giám sát ngay sau khi luật có hiệu lực thi hành. Không như hiện nay, sau một thời gian để các nghị định, thông tư của luật được ban hành rồi mới đánh giá tình hình triển khai luật vào cuộc sống.

XUÂN DŨNG