QĐND Online – Ngày 17-6, Quốc hội đã dành cả ngày để thảo luận những vấn đề còn có ý kiến khác nhau về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Đã có 45 đại biểu phát biểu ý kiến. Các đại biểu đều đánh giá cao việc tiếp thu, sửa đổi của Ban soạn thảo và cho rằng, nhiều vấn đề bức xúc trong thực tế hiện nay đã có những quy định giải quyết. Tuy nhiên, nhiều đại biểu đề nghị, cần tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến để sửa đổi luật cụ thể, rõ ràng, điều chỉnh một cách hiệu quả những quan hệ phát sinh trong lĩnh vực đất đai. Nhiều đại biểu nhấn mạnh đến việc phải giải quyết thỏa đáng lợi ích của chủ sử dụng đất, nhà đầu tư và chính quyền địa phương có đất…

Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng Trần Ngọc Vinh phát biểu ý kiến. Ảnh: An Đăng-TTXVN

Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu cho rằng, bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở Mục 2, Chương VI chính là điểm mấu chốt dẫn đến tình trạng khiếu kiện đất đai diễn ra ngày một gia tăng phức tạp trong thời gian qua. Vì vậy, sửa đổi Luật Đất đai cần phải sửa đổi toàn diện các quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

Đại biểu Trần Ngọc Vinh (đoàn TP Hải Phòng) nhấn mạnh, doanh nghiệp và người dân đều là những chủ thể trong quan hệ pháp luật đất đai. Vì vậy, các chủ thể này phải được đối xử bình đẳng trước pháp luật, cả về quyền lợi và nghĩa vụ. Tài sản gắn liền với đất, như nhà ở, các công trình kiến trúc, đây là tài sản thuộc sở hữu của người dân. Họ phải đổ mồ hôi, công sức và cả tính mạng để xây dựng lên, không phải sở hữu của Nhà nước như lâu nay chúng ta đã đánh đồng 2 làm 1 là thu hồi tất. Từ lập luận của mình, đại biểu Vinh đề nghị: “Ban soạn thảo làm rõ cơ sở pháp lý nào để chúng ta thu hồi cả tài sản gắn liền với đất thuộc sở hữu của người dân? Tại sao chúng ta không dùng cơ chế trưng mua hay cơ chế thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người dân về giá bồi thường đối với loại tài sản này? Nếu tiếp tục quy định thu hồi đất đối với loại tài sản này có vi hiến hay không?”.

Một số đại biểu chỉ ra, cần phải bảo đảm hài hòa mục tiêu đất để phát triển kinh tế-xã hội với vấn đề an dân. Nếu coi nhẹ vấn đề an dân thì mục đích phát triển kinh tế-xã hội cũng khó có thể đạt được. Vì lòng dân chưa thuận sẽ tiếp tục khiếu kiện, tranh chấp về đất đai, tình trạng hoang phí, lãng phí đất đai tiếp tục tồn tại.

Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Nguyễn Thanh Thụy (đoàn Bình Định) góp ý: “Tôi thống nhất với quan điểm thu hồi đất được quy định tại Chương VI vì đất đai là tài nguyên tư liệu sản xuất đặc biệt thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu. Quyền sử dụng đất là một loại tài sản và hàng hoá đặc biệt nhưng không phải là quyền sở hữu. Do đó, quy định Nhà nước thực hiện quyền thu hồi đất là hoàn toàn phù hợp. Tuy nhiên, đối với các trường hợp thu hồi đất có nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thì Nhà nước phải trưng mua, bởi nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thuộc quyền sở hữu của tổ chức và cá nhân. Nhà nước không thể thu hồi, lại càng không thể coi đây là việc bồi thường tài sản gắn liền với đất là hệ quả của quyết định thu hồi đất. Vì vậy, tôi đề nghị quy định cụ thể trong luật "Nhà nước thực hiện thu hồi đất và trưng mua nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất trong các trường hợp sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và thực hiện các dự án phát triển kinh tế xã hội".

Nhấn mạnh một lần nữa về thu hồi đất, bồi thường, bố trí tái định cư tại Chương VI, là vấn đề cực kỳ quan trọng, nhân dân rất quan tâm, đại biểu Huỳnh Nghĩa (đoàn TP Đà Nẵng) chỉ ra: Điều cơ bản phải giải quyết thỏa đáng quyền lợi của ba chủ thể: Người sử dụng đất, nhà đầu tư và chính quyền nơi thực hiện dự án về thu hồi đất quy định tại Điều 67. Góp ý về định giá, đại biểu Nghĩa chỉ ra: “Trong thực tế gây bức xúc và bất cập lớn nhất thời gian qua là việc quyết định giá thường không khách quan, dễ bị lợi dụng sinh ra tiêu cực. Tôi đề nghị cần tổ chức đấu giá công khai các dự án và khắc phục ngay trong luật tình trạng bị thu hồi đất nhưng tiền bồi thường không đủ để mua nhà ở mới tại khu tái định cư, không đủ mua lại diện tích đất nông nghiệp tương tự hoặc không đủ để mua lại đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp để chuyển sang làm ngành nghề khác; giá đất bồi thường thấp hơn giá đất cùng loại trên thị trường, nhất là đối với đất nông nghiệp trong khu vực đô thị, khu dân cư và nông thôn”.

Nhiều đại biểu cũng chỉ ra, một số nơi chưa coi trọng việc lập khu tái định cư chung cho các dự án trên cùng địa bàn. Một số khu tái định cư đã được lập nhưng không đảm bảo điều kiện tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ. Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hà (đoàn TP Hà Nội) cho rằng, Điều 73, quy định sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng phương án bồi thường, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là phù hợp và đảm bảo dân chủ, khách quan. Tuy nhiên, cần quy định cơ chế, cách thức để người dân tham gia, tránh tình trạng, nhiều chủ sử dụng đất đòi hỏi về giá hoặc yêu cầu phi lý dẫn đến chậm tiến độ dự án. Cần có cơ chế để đảm bảo thế nào là công bằng và phù hợp để thuận lợi trong quá trình thực hiện.

Cùng đóng góp về vấn đề này, đại biểu Lê Thị Nguyệt (đoàn Vĩnh Phúc) kiến nghị: “Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) nên bổ sung nguyên tắc trước khi thu hồi đất phải lập phương án tái định cư rõ ràng để tránh những vướng mắc trong thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, công khai việc bán đấu giá đất và việc bán đấu giá phải được cơ quan, tổ chức có năng lực thẩm quyền chịu trách nhiệm. Việc bồi thường tái định cư khi Nhà nước thu hồi phải đảm bảo dân chủ, khách quan, công bằng, công khai và đúng quy định của pháp luật; phải đảm bảo ổn định cuộc sống cho người dân bằng hoặc hơn nơi ở cũ. Thực tế cho thấy, khi người dân thay đổi chỗ ở sẽ kéo theo những đảo lộn về cuộc sống, sinh hoạt, phong tục, tập quán. Do đó, quy định về bồi thường cần chú ý hơn ở khía cạnh này”.

XUÂN DŨNG