QĐND - Dù đã vượt qua cơn bĩ cực song nền kinh tế châu Âu năm 2014 vẫn chưa thoát khỏi sự trì trệ, thậm chí còn rơi vào tình trạng giảm phát. Nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng này là do cuộc khủng hoảng ở U-crai-na, khởi nguồn từ cuối năm 2013, đã tác động sâu rộng tới đời sống chính trị, kinh tế-xã hội ở phần lớn các nước châu Âu. Cuộc khủng hoảng này đã làm lộ rõ sự chia rẽ sâu sắc giữa phía Đông và phía Tây cũng như ngay trong lòng Liên minh châu Âu (EU) trong suốt một năm qua.

Kể từ sau cuộc chính biến lật đổ Tổng thống V.Y-a-nu-cô-vích (V.Yanukovych) hồi tháng 2-2014, việc bán đảo Crưm sáp nhập vào Nga hồi tháng 3 và chính quyền U-crai-na ký Hiệp định liên kết với EU tháng 9 cùng năm, quan hệ EU-Nga bắt đầu xấu dần. Để trừng phạt Mát-xcơ-va, từ cuối năm 2013 cho đến nay, Mỹ và châu Âu đã đưa ra tổng cộng 5 đợt trừng phạt nhằm vào Nga, từ cấm vận đi lại đối với một số quan chức trong chính quyền Mát-xcơ-va, cho tới cấm các công ty dầu khí của Nga tiếp cận thị trường vốn phương Tây cùng nhiều biện pháp hạn chế kinh tế khác. Đáp trả những biện pháp trừng phạt của EU, Nga tiến hành cấm nhập khẩu một loạt các mặt hàng nông phẩm từ EU. Sự căng thẳng trong mối quan hệ song phương này cứ tăng dần theo thời gian.

Dự án "Dòng chảy phương Nam". Ảnh minh họa/internet.

Sau những “đòn đánh” được tung ra, đến nay hai bên đều “bị thương”. Ước tính Nga bị thiệt hại mỗi năm 40 tỷ USD do lệnh cấm vận của phương Tây và mất từ 90 đến 100 tỷ USD do giá dầu giảm 30% trong vòng 3 tháng qua. Dự báo tăng trưởng GDP của Nga chỉ đạt 0,3% năm 2014 và 0% năm 2015. Trong khi đó, tổn thất của EU do các biện pháp trả đũa của Nga ước tính vào khoảng 50 tỷ USD chỉ riêng trong năm nay.

Thế nhưng, trong khi châu Âu thể hiện sự thống nhất trong việc cáo buộc Nga góp phần gây nên cuộc khủng hoảng ở U-crai-na, thì “đằng sau cánh cửa đóng kín vẫn còn tồn tại nhiều bất đồng”. Nội bộ EU đã và đang bị chia rẽ khi liên minh này không đưa ra được một nghị quyết trừng phạt Nga. Phần lớn các nước châu Âu cho rằng, những biện pháp trừng phạt đang gây "đau đớn" cho châu Âu nhiều hơn là cho Nga. Trong khi Ba Lan và các nước Ban-tích hoàn toàn ủng hộ các biện pháp trừng phạt mạnh hơn, đồng thời công bố những thông điệp về việc họ không bị ảnh hưởng từ các biện pháp trả đũa của Nga, thì Trung Âu tiếp tục thể hiện sự mập mờ trong các tuyên bố của mình khi muốn né tránh "chọc giận" Nga.

Trái lại, những cường quốc ở châu Âu như Đức, Pháp, I-ta-li-a…, ban đầu vốn mạnh miệng trong việc chỉ trích Nga, giờ đây lại cho thấy sự miễn cưỡng của mình trong việc theo đuổi các biện pháp trừng phạt mở rộng đối với Mát-xcơ-va. Thậm chí những nước này còn loại trừ bất kỳ hành động quân sự nào ở U-crai-na, bao gồm cả việc gửi vũ khí cho Ki-ép. Ngay cả Đức, quốc gia đầu tàu ở châu Âu, còn phản đối việc trao quy chế thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cho U-crai-na.

Dù đang ngấp nghé một chân vào EU nhưng Thổ Nhĩ Kỳ lại đi ngược lại chính sách của EU khi thắt chặt quan hệ với Nga. Điều đáng nói là Nga vừa tung ra một “đòn đau” với nhiều nước EU khi đột ngột tuyên bố hủy bỏ dự án "Dòng chảy phương Nam", từng được coi như hình mẫu của sự hợp tác giữa ngành dầu khí Nga và các công ty châu Âu, và thay vào đó là một dự án khí đốt đầy tiềm năng với Thổ Nhĩ Kỳ. Có thể nói, châu Âu rất bất ngờ với quyết định trên của Tổng thống Nga V.Pu-tin. Quyết định này không chỉ làm thay đổi bản đồ an ninh năng lượng châu Âu trong những năm tới, mà còn tác động tới mối quan hệ Nga-EU, cũng như tác động tới các vấn đề nội bộ của châu Âu theo cách mà Brúc-xen không mong muốn nhất…

Năm 2014 đã khép lại song những chia rẽ vẫn còn tồn tại trong nội bộ châu Âu. Cuộc “so găng” giữa Nga và EU nhằm tranh giành địa-chính trị ở U-crai-na chắc chắn vẫn diễn ra, báo hiệu một năm mới đầy sôi động ở “lục địa già”. Để hàn gắn những vết nứt này, hơn bao giờ hết, các nước châu Âu cần hiểu rằng, để giải quyết hồ sơ U-crai-na, cần có hai yếu tố chính. Một là, tự thân Chính phủ Ki-ép phải xây dựng được một chính quyền ổn định, đủ mạnh, dân chủ và hiệu quả. Hai là, các nước châu Âu phải có tiếng nói chung và phải làm sao đạt được “mối hợp tác có đi có lại” với Nga.

LINH OANH