QĐND - Khi tàu vũ trụ SpaceShipTwo (SS2) nổ tung trên bầu trời sa mạc Mojave, Mỹ, cũng là lúc mà người ta đặt dấu chấm hỏi về tính khả thi của dịch vụ du lịch vũ trụ, vốn bắt đầu được coi là miền đất màu mỡ để kinh doanh.

Ước mơ vươn tới một vì sao

Là gương mặt được xem như sáng giá nhất trong nhiều thập niên qua trong cuộc đua dẫn dắt ngành du lịch không gian, SS2 của hãng vận tải vũ trụ thương mại Virgin Galactic của Anh đã bất ngờ nổ tung trong chuyến bay thử vào hôm 31-10 vừa qua, làm một thành viên phi hành đoàn thiệt mạng và một người bị thương nặng. Xtiu-át Uýt (Stuart Witt), người đứng đầu Cảng Hàng không Vũ trụ Mojave, cho biết tàu SS2 đã gặp sự cố ngay sau khi tách khỏi máy bay chuyên chở. Số phận bi thảm của SS2 có thể trở thành nỗi ám ảnh của những người ôm giấc mộng lên thăm chị Hằng.

Mảnh vỡ của SS2 trên sa mạc Mojave. Ảnh: AP

SS2 vốn là thương hiệu hàng đầu của Virgin Galactic, công ty của tỷ phú R.Bren-xơn (Richard Branson). Virgin Galactic và một công ty con chuyên về kỹ thuật vũ trụ của tập đoàn Mỹ Northrop Grumman cùng chế tạo con tàu này tại Ca-li-phoóc-ni-a. Theo chương trình, SS2 được một máy bay mang lên độ cao 13.500m trước khi được thả để kích hoạt động cơ tên lửa bay vào không gian. Sau đó, tàu sẽ trở về Trái Đất như một tàu lượn.

Khi bước lên chuyến tàu vũ trụ SS2, du khách sẽ được thưởng ngoạn một cảnh quan mà chỉ cách đây 50 năm thôi hoàn toàn nằm ngoài nhận thức con người. Đó là cảnh trên thực tế mà mới chỉ khoảng 500 người được chứng kiến: Đường cong của Trái Đất đối diện với phần còn lại thăm thẳm của vũ trụ. Hành trình du ngoạn kéo dài 2 tiếng đồng hồ sẽ thổi bùng cảm giác phấn khích tột độ của 6 hành khách và 2 phi công. Họ sẽ còn trải qua khoảng 5 phút tình trạng không trọng lượng rồi mới trở lại hạ cánh xuống bãi đáp Spaceport America.

Lẽ dĩ nhiên những trải nghiệm đầy đặc quyền như vậy có giá không hề rẻ. Vé lên tàu vũ trụ là 250.000USD/người. Cho tới nay, hãng Virgin Galactic đã tích lũy được khoảng 80 triệu đô-la từ tiền đặt vé trước của khách hàng. Tổng giám đốc điều hành của Virgin Galactic R.Bren-xơn cho biết, ông và các con ông sẽ đi trên chuyến bay đầu tiên vào cuối năm nay.

Tuy đắt đỏ là thế nhưng đã có 700 người từ 57 quốc gia trên thế giới đăng ký (và dĩ nhiên cũng đã thanh toán) để đặt một chỗ trên chiếc SS2. Trong số các vị "thượng đế" đầu tiên này, người ta thấy có cả nam diễn viên lừng danh L.Đi Cáp-ri-ô (Leonardo DiCaprio), nhà vật lý lý thuyết nổi tiếng X.Ho-kinh (Stephen Hawking), danh ca nhạc Pop G.Bi-bơ (Justin Bieber)....

Cuộc đua mới của các đại gia

“Đầu tư cho các chuyến bay thương mại vào vũ trụ đã trở thành xu hướng phổ biến trong nhóm những người giàu nhất hiện nay”, đó là nhận định của ông L.Bai-lây (Liam Bailey), Giám đốc Trung tâm nghiên cứu toàn cầu Knight Frank. Theo thống kê của công ty này, hơn 70 người giàu nhất thế giới đã đầu tư vào lĩnh vực du lịch vũ trụ. 13 người trong số đó là những tỷ phú có tổng trị giá tài sản khoảng 175 tỷ USD. Hiện tại, có khoảng 10 doanh nghiệp tư nhân tham gia lĩnh vực vận chuyển trong vũ trụ. Đó là SpaceX của nhà tỷ phú kiêm đồng sáng lập thương hiệu PayPal E.Mút-xcơ (Elon Musk), là Blue Origin do tổng giám đốc điều hành của Amazon Giép Bê-dốt (Jeff Bezos) làm chủ, hãng Virgin Galactic của đại gia R.Bren-xơn và XCOR Aerospae của Giép Gri-xơn (Jeff Greason).

Nhiều năm qua, Mỹ đã liên tục tìm kiếm cách thức phát triển ngành công nghiệp thương mại hàng không hiệu quả. Họ gọi đó là “các hoạt động thương mại Không gian mới”. Theo đó, Mỹ đã kêu gọi tìm ra những phương thức tiết kiệm và tin cậy có thể đưa con người đi lại giữa vũ trụ và Trái Đất. Với sự tham gia nhiệt tình hơn của các doanh nghiệp tư nhân vào lĩnh vực lâu nay nhiều nhà đầu tư còn ngần ngại, NASA hy vọng, sự cạnh tranh mạnh mẽ sẽ giúp người Mỹ được lên thăm chị Hằng trong một ngày không xa. Dù vậy có vẻ như giấc mơ này đang bị đe dọa sau vụ nổ tàu vừa qua.

Rủi ro không hề nhỏ

Tai nạn của SS2 xảy ra chỉ ít ngày sau khi một vụ nổ lớn xảy ra với tàu vũ trụ thương mại Antares, khi đang trong quá trình vận chuyển đồ tiếp tế lên Trạm vũ trụ quốc tế. Mặc dù đây là hai sự việc riêng biệt, nhưng việc có đến hai tai nạn hàng không trong vòng một tuần cho thấy, rủi ro của ngành du lịch vũ trụ rõ ràng không hề nhỏ. Cho đến nay, mới chỉ có 7 du khách vũ trụ thực sự, những người chấp nhận chi ra 20 triệu USD mỗi người để được lên Trạm vũ trụ quốc tế bằng tên lửa của Nga. Tất cả họ đều đã đi lại an toàn.

“Tôi nghĩ rằng, vụ nổ này thể hiện một thất bại trong ý tưởng đưa nhiều người lên vũ trụ trong thời gian tới”, ông Giôn Lóc-xđơn (John Logsdon), cựu giám đốc về chính sách hàng không thuộc Đại học George Washington cho biết. “Trước đó, nhiều người từng nghĩ rằng công nghệ đưa người lên vũ trụ là rất an toàn”, ông Lóc-xđơn nói thêm.

Cũng có thể sự cố này chưa đủ để đặt dấu chấm hết cho ngành kinh doanh đầy tiềm năng và hấp dẫn, nhưng theo các chuyên gia, vụ nổ vừa qua đã khiến sự hào hứng của các hành khách cũng như doanh nghiệp trong lĩnh vực này bị tổn thương lớn. “Với ngành này, sự vui thích, háo hức đã qua. Điều này sẽ có nghĩa là có thêm nhiều quy định, và nhiều câu hỏi về việc liệu ngành công nghiệp này có tồn tại được hay không”, luật sư M.Li-xnơ (Michael Listner), đến từ công ty luật không gian Space Law and Policy Solutions nhận định.

Ngày 31-10, Cơ quan hàng không liên bang Mỹ (FAA) khẳng định, đang điều tra vụ tai nạn và ông Li-xnơ cho rằng, ngành du lịch không gian sẽ bị cơ quan chức năng giám sát kỹ lưỡng hơn. Hiện tại, các chuyến bay thương mại vào vũ trụ tại Mỹ bị điều chỉnh theo một đạo luật ra đời năm 2004, trao cho FAA quyền giám sát. Trong khi đó, thông tin mới nhất từ Daily Mail cho hay, vụ nổ tàu vũ trụ SS2 dường như không phải một tai nạn bất thường. Một số chuyên gia ngành tên lửa cho biết, họ đã cảnh báo trước nguy cơ mất an toàn từ năm 2007 khi xảy ra một tai nạn trong thử nghiệm động cơ tên lửa làm 3 người chết.

NGỌC HÀ