QĐND - Ngày 25-5, hàng triệu cử tri U-crai-na đã hoàn thành nghĩa vụ công dân của mình, bỏ phiếu lựa chọn một vị tổng thống có đủ tâm, đủ tầm để lãnh đạo đất nước đang bị lún sâu vào cuộc khủng hoảng chính trị từ nhiều tháng nay...

"Cuộc đua song mã"

Đối với đa số người dân U-crai-na, hy vọng lớn nhất vào cuộc bầu cử tổng thống lần này là sẽ tạo ra một bước ngoặt cho cuộc khủng hoảng ở quốc gia Đông Âu này.

Cuộc bầu cử tổng thống trước thời hạn được Quốc hội U-crai-na nhanh chóng ấn định sau cuộc chính biến ngày 22-2-2014 lật đổ Tổng thống Vích-to Y-a-nu-cô-vích (Viktor Yanukovych). Kế hoạch bầu cử của những người cầm quyền mới ở Ki-ép ngay từ đầu đã giành được sự ủng hộ của Mỹ và các nước phương Tây, trong khi Nga luôn coi sự kiện 22-2 là một cuộc đảo chính vi hiến và hầu như hoàn toàn bác bỏ cuộc bầu cử này.

Người dân U-crai-na đi bỏ phiếu bầu tổng thống ngày 25-5 tại Ki-ép. Ảnh: AP

Khác với 5 cuộc bầu cử tổng thống trước đây ở U-crai-na kể từ khi nước này tuyên bố độc lập năm 1991, cuộc bầu cử tổng thống lần này không có sự tranh đua quyết liệt vốn đã trở thành truyền thống giữa các đại diện của “hai nửa” U-crai-na (miền Tây-miền Đông), cũng như hai phe phái chính trị gần như đối lập nhau, giữa một bên là những lực lượng chủ trương ngả theo phương Tây với một bên là những lực lượng mong muốn liên kết bền chặt hơn với Nga. Bởi lẽ, chính biến ngày 22-2 đã đẩy Đảng Các khu vực, Đảng Cộng sản và các tổ chức liên kết với họ ở U-crai-na vào tình thế hết sức khó khăn. Thêm nữa, gần như toàn bộ hai tỉnh miền Đông là Đô-nhét-xcơ và Lu-gan-xcơ cùng với nhiều địa phương khác từng là “căn cứ địa” của Đảng Các khu vực quyết định tẩy chay bầu cử.

Theo các nhà phân tích, dù có tới 17 ứng cử viên tranh cử tổng thống U-crai-na, song, đây dường như là "cuộc đua song mã” giữa tỷ phú Pi-tơ Pô-rô-sen-cô (Peter Poroshenko) của Đảng Udar (Cú đấm), người được mệnh danh là "Ông hoàng Sô-cô-la", và cựu Thủ tướng Y-u-li-a Ti-mô-sen-cô (Yulia Tymoshenko), người được mệnh danh là “Nữ hoàng tóc tết”.

Các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy, ông P. Pô-rô-sen-cô đang nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các cử tri và có thể sẽ giành chiến thắng ngay trong vòng đầu tiên. Từng giữ chức Ngoại trưởng và Bộ trưởng Kinh tế dưới thời Tổng thống V. Y-a-nu-cô-vích, các cử tri hy vọng ông P. Pô-rô-sen-cô là nhân vật có thể hàn gắn sự chia rẽ giữa miền Tây và miền Đông U-crai-na và "sớm giải quyết được cuộc khủng hoảng với Nga" như ông này đã cam kết trong chiến dịch vận động tranh cử. Trong khi đó, bà Ti-mô-sen-cô lại được cho là một người có quan điểm cứng rắn với Nga, dễ làm tổn thương quá trình hòa giải dân tộc, phá vỡ sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.

Kết quả chính thức của cuộc bầu cử sẽ được công bố trước khi các quan chức giám sát bầu cử quốc tế đưa ra đánh giá về tiến trình bầu cử tại U-crai-na, dự kiến vào chiều 26-5. Theo luật định, trong trường hợp không có ứng cử viên nào giành được hơn 50% số phiếu, hai ứng cử viên có số phiếu cao nhất sẽ phải bước vào vòng hai của cuộc bầu cử, dự kiến diễn ra vào ngày 15-6 tới.

Để bảo đảm an ninh cho cuộc bầu cử, có gần 2.800 quan sát viên đến từ 19 quốc gia và 19 tổ chức quốc tế tham gia giám sát cuộc bầu cử tại U-crai-na. Khoảng 55.700 cảnh sát và 2000 tình nguyện viên được huy động để bảo đảm an ninh tại tất cả các điểm bỏ phiếu trên khắp U-crai-na.

Thách thức đối với người chiến thắng

Hiện các chuyên gia đưa ra ba kịch bản có thể xảy ra ở U-crai-na. Kịch bản thứ nhất, theo đó, ứng cử viên P. Pô-rô-sen-cô sẽ giành chiến thắng ngay ở vòng đầu tiên. Điều này có nhiều khả năng nhất bởi các cuộc thăm dò trước bầu cử cho thấy, “Ông hoàng Sô-cô-la” P. Pô-rô-sen-cô đều dẫn điểm trước “Nữ hoàng tóc tết” Y. Ti-mô-sen-cô.

Kịch bản thứ hai cho thấy, nếu không ứng cử viên nào giành được số phiếu bầu quá bán và U-crai-na phải tiến hành bầu cử tổng thống vòng hai. Trong trường hợp này, kết quả cuối cùng khó đoán định hơn bởi bà Y. Ti-mô-sen-cô có thể đang ấp ủ rất nhiều "tham vọng" để quyết giành được nhiều hơn lá phiếu của cử tri. Các nhà khoa học chính trị cho rằng, vòng hai (nếu diễn ra) thì tình hình chính trị U-crai-na sẽ còn rối ren, phức tạp hơn nữa.

Kịch bản thứ ba là cuộc bầu cử thất bại. Điều này cũng không loại trừ vì suốt một tuần trước thềm cuộc bầu cử, nhiều khu vực tại U-crai-na đã tuyên bố không tham gia sự kiện này và tự thành lập cộng hòa nhân dân của riêng mình.

Tuy nhiên, cho dù ai chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống ở U-crai-na thì thách thức lớn nhất đối với nhà lãnh đạo mới là phải làm thế nào để nhanh chóng thúc đẩy sự hòa giải dân tộc vốn bị chia rẽ sâu sắc, giữa một bên mong muốn hợp tác gần gũi hơn với Liên minh châu Âu (EU) và một bên muốn thắt chặt quan hệ với Nga. Đây được coi là “chìa khóa” để giải quyết tình trạng bất ổn ở khu vực miền Đông, đặc biệt là Đô-nhét-xcơ và Lu-gan-xcơ, hai khu vực đã tuyên bố thành lập nước cộng hòa tự trị. Tân Tổng thống U-crai-na sẽ còn phải đối mặt với một nhiệm vụ “gai góc” nữa là thực hiện những cải cách khó khăn theo đòi hỏi của gói cứu trợ khổng lồ mà Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đưa ra nhằm chống đỡ cho nền kinh tế đang lao đao của U-crai-na. Ngoài ra, việc xây dựng chính sách đối ngoại phù hợp trong quan hệ với Nga thời gian tới của các nhà lãnh đạo U-crai-na cũng là một nhiệm vụ hết sức khó khăn.

BÌNH NGUYÊN