QĐND - Ngày 12-5, hành động hạ đặt giàn khoan trái phép HD-981 của Trung Quốc tại vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam tiếp tục khiến dư luận quốc tế phẫn nộ và quan ngại sâu sắc. Cộng đồng quốc tế bao gồm các nước, các học giả và giới truyền thông đã phản đối mạnh mẽ hành động sai trái của Trung Quốc.

Nhật Bản và châu Âu lên tiếng

Ngày 12-5, Nhật Bản đã bày tỏ ủng hộ việc các nhà lãnh đạo Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) kêu gọi kiềm chế và giảm leo thang căng thẳng ở Biển Đông sau khi Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan HD-981 tại thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Phát biểu tại cuộc họp báo, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Y-ô-si-hi-đê Xư-ga (Yoshihide Suga) cho biết, Nhật Bản hy vọng các bên liên quan sẽ không thực hiện những hành động đơn phương làm leo thang căng thẳng và hành động kiềm chế phù hợp với luật pháp quốc tế. Nhật Bản “quan ngại sâu sắc” trước tình hình căng thẳng leo thang trong khu vực do hành động đơn phương của Trung Quốc.

Trung quốc vẫn duy trì số lượng lớn tàu có máy bay hỗ trợ bảo vệ giàn khoan trái phép trên vùng biển Việt Nam.

Cùng ngày, Chính phủ Anh ra tuyên bố khẳng định ủng hộ tuyên bố về tình hình căng thẳng trên Biển Đông của Liên minh châu Âu (EU) và đã nêu vấn đề này với Chính phủ Trung Quốc. Trong một tuyên bố đăng tải trên trang web của Bộ Ngoại giao Anh, Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Hu-gô Xvai-ơ (Hugo Swire) khẳng định: “Việc Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan HD-981 trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam đã khiến căng thẳng leo thang trên Biển Đông”. Trước đó, EU ra tuyên bố nhấn mạnh: “EU lo ngại các hành động đơn phương có thể ảnh hưởng đến tình hình an ninh trong khu vực, bằng chứng là các vụ va chạm gần đây giữa các tàu của Trung Quốc với các tàu của Việt Nam. Chúng tôi thúc giục các bên liên quan tìm kiếm giải pháp hòa bình và hợp tác, phù hợp với luật pháp quốc tế, cụ thể là Công ước LHQ về Luật Biển, tiếp tục bảo đảm tự do và an toàn hàng hải. Chúng tôi cũng kêu gọi các bên thực hiện các biện pháp nhằm làm giảm căng thẳng và tránh đưa ra các hành động đơn phương có thể gây bất lợi cho hòa bình và ổn định tại khu vực”.

Tướng Đa-ni-en Sép-phe (Daniel Schaeffer) - nguyên Tùy viên quân sự Pháp tại Việt Nam và Trung Quốc, nguyên cố vấn của Bộ Quốc phòng Pháp và là một nhà nghiên cứu có uy tín về Biển Đông - nhận định rằng, bằng hành động đưa giàn khoan vào vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, Trung Quốc đã vượt quá các quyền hạn của mình và vi phạm chủ quyền của Việt Nam. Ông cho rằng, hành động của Trung Quốc là bước đi mới trong tổng thể các hành động hòng độc chiếm Biển Đông bằng cái gọi là “đường chín đoạn” mà Trung Quốc đã đưa ra trước đó.

Bước thụt lùi nghiêm trọng cho nỗ lực giảm thiểu xung đột ở Biển Đông

Tiến sĩ Giơ-hát Uyn (Gerhard Will), một chuyên gia về Đông Nam Á thuộc Viện Khoa học và Chính trị Đức (SWP), đã phê phán gay gắt hành động của Bắc Kinh. Ông cho rằng, việc Trung Quốc đặt giàn khoan trái phép trong vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam không chỉ khiến Việt Nam, mà nhiều nước khác cũng đặc biệt quan ngại. Ông nêu rõ “hành động này là một sự thụt lùi nghiêm trọng cho những nỗ lực nhằm giảm thiểu xung đột trên Biển Đông cũng như việc thực hiện Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) đã được các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Trung Quốc ký kết”. Theo ông, hành động hiếu chiến của Trung Quốc không có lợi cho quan hệ kinh tế và chính trị với các nước láng giềng phía Nam, đồng thời gây tổn hại nghiêm trọng cho mối bang giao giữa Trung Quốc và Việt Nam.

Không chỉ giới học giả các nước, truyền thông quốc tế đã đăng nhiều bài viết vạch trần các hành động sai trái của Trung Quốc ở Biển Đông. Đài phát thanh ARD Studio Xin-ga-po cho rằng, hành động khiêu khích của Trung Quốc ở Biển Đông là có chủ đích. Bài viết trên đài phát thanh này dẫn lời giáo sư Can Thay-ơ (Carl Thayer) thuộc Đại học New South Wales khẳng định: “Đây rõ ràng là vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam”. Theo giáo sư, hành động triển khai giàn khoan của Trung Quốc tại Việt Nam là không bình thường bởi các tàu quân sự Trung Quốc cũng đã tham gia vào chiến dịch này. Bài viết dẫn ý kiến các chuyên gia cho rằng, đây là một hành động khiêu khích cao độ với nhiều tàu các loại được triển khai tại đây, từ tàu tuần tra cho đến tàu quân sự. “Hành động này là hoàn toàn bất hợp pháp”, bài viết nhấn mạnh.

MAI NGUYÊN VÀ TTXVN