Giải quyết tranh chấp lãnh thổ bằng vũ lực sẽ chỉ dẫn đến kết cục là vực thẳm

Tình hình căng thẳng trên Biển Đông xuất phát từ việc Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 tại Vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam tiếp tục khiến nhiều học giả, chính khách và báo chí quốc tế bày tỏ sự quan ngại sâu sắc.

Trao đổi về vấn đề này, ông Giay-a-đê-va Ra-na-đê (Jayadeva Ranade)-Giám đốc Trung tâm Phân tích và Chiến lược về Trung Quốc (CCAS) của Ấn Độ-nhận định, với việc triển khai giàn khoan Hải Dương 981, Trung Quốc đã chọn cách làm leo thang căng thẳng trong khu vực. Theo ông, việc có tới 81 tàu có vũ trang của Trung Quốc hộ tống giàn khoan cũng truyền đi một thông điệp không thể nhầm lẫn tới tất cả các nước trong khu vực rằng, Bắc Kinh quyết sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực. Ông Giay-a-đê-va Ra-na-đê cho rằng các nước trong khu vực cần phối hợp với nhau nhằm bảo đảm rằng các tuyến hàng hải quốc tế và thương mại trên biển phải được tự do thông thương, các vùng lãnh thổ tranh chấp, dù trên đất liền hay trên biển, đều không được giải quyết bằng vũ lực.

Tờ The Sydney Morning Herald của Ô-xtrây-li-a ngày 2-6 cho biết, Bộ trưởng Quốc phòng Ô-xtrây-li-a Đê-vít Giôn-xtơn (David Johnston) đã chia sẻ mối quan ngại của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chắc Hây-gơ (Chuck Hagel) tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 13 về việc Trung Quốc có những hành động gây bất ổn ở Biển Đông. Bộ trưởng Đê-vít Giôn-xtơn đưa ra lập trường trên sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chắc Hây-gơ cáo buộc Trung Quốc có hành động “đơn phương, gây mất ổn định”, đặc biệt với việc hạ đặt giàn khoan trong vùng biển của Việt Nam. Bộ trưởng Đê-vít Giôn-xtơn nói: “Đây là hành động làm mất ổn định tại một khu vực có khả năng mang lại sự thịnh vượng to lớn cho các quốc gia châu Á-Thái Bình Dương. Sự mất ổn định này đang thực sự hủy hoại triển vọng kinh tế. Bởi vậy, tôi chia sẻ mối quan ngại của Bộ trưởng Chắc Hây-gơ”. Ông Đê-vít Giôn-xtơn cho biết Ô-xtrây-li-a sẽ cố gắng thuyết phục Trung Quốc rằng còn có “con đường khác” không gây nguy cơ đối đấu và leo thang căng thẳng trên biển.

Trước đó, ngày 1-6, phát biểu tại Đối thoại Shangri-La ở Xin-ga-po, Bộ trưởng Đê-vít Giôn-xtơn nhấn mạnh rằng Mỹ, Ô-xtrây-li-a và Nhật Bản quan ngại sâu sắc về hành động đơn phương của Trung Quốc tại Biển Đông và Biển Hoa Đông. Tờ The Sydney Morning Herald đánh giá Bộ trưởng Quốc phòng Đê-vít Giôn-xtơn đã có những phát biểu mạnh mẽ nhất từ trước tới nay liên quan tới căng thẳng tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Trong khi đó, Đài NHK của Nhật Bản hôm 2-6 đưa tin, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản và Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam tại cuộc gặp bên lề Đối thoại Shangri-La đã nhất trí rằng mọi tranh chấp trên Biển Hoa Đông và Biển Đông cần được giải quyết thông qua biện pháp hòa bình. Theo Đài NHK, tại cuộc gặp, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Ít-xu-nô-ri Ô-nô-đê-ra (Itsunori Onodera) bày tỏ lo ngại sâu sắc về việc tàu cá của Việt Nam mới đây bị tàu Trung Quốc đâm chìm ở Biển Đông. Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản bày tỏ sự ủng hộ đối với lập trường của Việt Nam liên quan đến vụ việc Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 trong Vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam. Mặc dù liên tục chịu sức ép từ phía Trung Quốc, song Việt Nam đã phản ứng một cách kiềm chế.

Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) cũng có bài viết với tựa đề “Mỹ cảnh báo Trung Quốc tại Hội nghị An ninh châu Á”. Trong đó nhấn mạnh Việt Nam đã hết sức kiềm chế trước hành động của Trung Quốc, đồng thời kêu gọi giải quyết mọi vấn đề thông qua đối thoại và phù hợp với luật pháp quốc tế. Việt Nam cũng tìm kiếm khả năng thông qua tòa án quốc tế để yêu cầu Trung Quốc rút giàn khoan, nhưng đây là “giải pháp cuối cùng”.

Giữa bối cảnh căng thẳng gia tăng ở Biển Đông, ông Ni-cô-lai Cô-le-xni-cơ (Nikolai Kolesnik)-Chủ tịch Hội cựu chiến binh Nga từng chiến đấu ở Việt Nam, cho rằng, Trung Quốc phải chịu hoàn toàn trách nhiệm cho những sự việc đang diễn ra sau khi hạ đặt trái phép giàn khoan dầu Hải Dương 981. "Trung Quốc đã hành động dựa trên lập trường sức mạnh, phớt lờ lợi ích và quyền của nước láng giềng”, ông Cô-le-xni-cơ nhấn mạnh.

Trả lời phỏng vấn tờ báo Nga Gazeta.ru, cựu chuyên gia Liên Xô cho biết: “Tôi hiểu con người Việt Nam. Tôi đã cùng họ kề vai sát cánh chiến đấu đẩy lùi các cuộc tấn công của máy bay chiến đấu Mỹ trong chiến tranh. Bên cạnh sự tốt bụng, lịch thiệp, lòng trắc ẩn và sẵn sàng xả thân giúp đỡ người khác, ngay cả người chưa từng quen biết, họ- những người Việt Nam, còn khác biệt ở tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái, sự cống hiến, quyết tâm và khát vọng chiến thắng”. Ông Cô-le-xni-cơ tin rằng, Việt Nam "không sớm thì muộn sẽ đạt được lẽ phải lịch sử đối với quần đảo Hoàng Sa. Mọi âm mưu giải quyết tranh chấp lãnh thổ bằng vũ lực sẽ chỉ dẫn đến kết cục là vực thẳm".