QĐND - Ngày 28-5, chính phủ Anh sẽ chính thức trình Quốc hội dự luật trưng cầu ý dân về sự đi hay ở trong Liên minh châu Âu (EU) vào năm 2016 hoặc 2017. Cũng trong thời gian này, Thủ tướng Anh Đa-vít Ca-mê-rôn (David Cameron) đang có một tuần thực hiện chiến dịch ngoại giao “cân não” với các nhà lãnh đạo EU nhằm đạt được một thỏa thuận cải cách đối với lục địa già...

Thủ tướng Anh Đa-vít Ca-mê-rôn trong cuộc gặp với Chủ tịch EC Giăng Clốt Giăng-cơ ngày 25-5. Ảnh: express.co.uk

Sau khi giành chiến thắng đa số trong cuộc tổng tuyển cử Anh ngày 7-5 vừa qua, Chính phủ Bảo thủ của Thủ tướng Đa-vít Ca-mê-rôn đang thúc đẩy tái đàm phán mối quan hệ của Anh với EU và cam kết sẽ tổ chức trưng cầu ý dân về tư cách thành viên EU của nước này như đã hứa. Tiến trình thương lượng do Thủ tướng Ca-mê-rôn, Bộ trưởng Tài chính Gioóc-giơ Ô-xbon (George Osborne) và Ngoại trưởng Phi-líp Ham-mơn (Philip Hammond) đảm trách. Dự kiến, Thủ tướng Anh sẽ nêu ra những yêu cầu đầu tiên của Luân Đôn để cải tổ EU tại Hội nghị thượng đỉnh EU vào tháng 6 tới.

Mở màn “chiến dịch thương lượng” của ông Đa-vít Ca-mê-rôn là cuộc gặp với Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Giăng Clốt Giăng-cơ (Jean- Claude Juncker) ngày 25-5, giờ địa phương. Đây được cho là cuộc gặp có ý nghĩa rất quan trọng có thể dẫn tới những cải cách, cũng như quyết định sự toàn vẹn của EU sau hơn 50 năm tồn tại. Theo kế hoạch, trong tối 27-5, ông Ca-mê-rôn tới Đan Mạch và ngày 28-5 tới Hà Lan, đây đều được xem là những đồng minh chính của Anh trong EU. Song các cuộc gặp được mong đợi nhất và mang tính quyết định lại là cuộc gặp với Tổng thống Pháp P.Ô-lăng-đơ (Francois Hollande) vào tối 29-5 tại Điện Ê-li-dê ở Pa-ri và ngày 30-5 với Thủ tướng Đức A.Méc-ken (Angela Merkel) tại thủ đô Béc-lin.

Theo quan điểm của Thủ tướng Ca-mê-rôn, nước Anh vẫn mong muốn tiếp tục ở lại EU nhưng với điều kiện phải nhận được sự bảo đảm về những cải cách liên quan đến vấn đề nhập cư và phúc lợi xã hội. Ngoài ra, EU cũng phải trả lại cho Anh một số đặc quyền riêng. Dù khẳng định sẵn sàng lắng nghe và thương thuyết với Anh, nhưng các nhà lãnh đạo châu Âu cũng cảnh báo sẽ có "giới hạn đỏ" trong việc đàm phán với Luân Đôn. Chủ tịch EC nhấn mạnh, khối muốn giữ Anh ở lại nhưng “không phải bằng mọi giá”. Hơn nữa, Anh cũng đã được hưởng rất nhiều ưu đãi ngoại lệ, trong đó có việc cho phép Luân Đôn được giảm một số khoản đóng góp. Một điều chắc chắn là Brúc-xen không chấp nhận “đàm phán lại quyền tự do đi lại trong EU” bởi như Thủ tướng Đức A.Méc-ken từng nói, “tự do đi lại là quyền không thể nhượng bộ”.

Theo nhận định của các chuyên gia, không một nước thành viên EU nào muốn Anh rời khỏi “mái nhà chung EU” nhưng cũng sẽ không có ai giúp ông Ca-mê-rôn "làm lại" châu Âu. Nước Anh càng tự hỏi về lợi ích của việc ở lại EU thì các nước EU lại chất vấn ngược lại-đó là: Liệu có đáng giữ trong liên minh một thành viên mà mối quan tâm chính của họ chỉ là bảo đảm được trả lại nhiều tiền hơn? Câu trả lời sẽ tùy thuộc vào cách hành xử của ông Ca-mê-rôn cả ở trong nước lẫn với các đối tác châu Âu.

Do đó, chuyến công du của ông Đa-vít Ca-mê-rôn tới một loạt nước chủ chốt ở châu Âu trong vòng một tuần thực sự là cuộc chiến “cân não” giữa nước Anh và toàn bộ EU. Nếu thất bại, cả hai bên đều sẽ phải hứng chịu những “cơn địa chấn” không hề nhẹ. Việc Anh rút khỏi EU chắc chắn sẽ gây ra những hậu quả to lớn về kinh tế cho khối, đồng thời ảnh hưởng tới tâm lý của các nước thành viên còn lại khác.

Đối với Anh, nước này sẽ buộc phải tuân theo quy tắc của khối trong việc giao dịch với các đối tác thương mại của EU mà không có quyền "định nghĩa" chúng. Đây chính là rủi ro mà ông Ca-mê-rôn hứng lấy bằng lời hứa tổ chức trưng cầu ý dân. Ông sẽ đối mặt với thách thức tránh biến thắng lợi trong cuộc tổng tuyển cử vừa qua thành một thất bại, mà hậu quả gây ra không chỉ khôn lường cho tương lai các mối quan hệ với châu Âu mà còn cho chính sự đoàn kết của nước Anh.

Chính vì thế, chắc chắn Anh và EU cuối cùng cũng sẽ đi tới một thỏa thuận, song vấn đề là các bên sẽ nhượng bộ đến đâu.

BÌNH NGUYÊN