QĐND - Trong bối cảnh nhiều đường dây buôn người đang lôi kéo hàng nghìn người di cư vượt Địa Trung Hải tới châu Âu, ngày 18-5, Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức thông qua kế hoạch triển khai chiến dịch hải quân nhằm triệt phá các đường dây tội phạm này.

Nỗi lo an ninh từ làn sóng nhập cư

Theo một báo cáo năm 2014 của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), châu Âu hiện là điểm đến nhộn nhịp đối với hoạt động di cư trên thế giới và biển Địa Trung Hải trở thành tuyến vượt biên nguy hiểm nhất hiện nay. Số liệu của Cơ quan Kiểm soát biên giới EU (Frontex) cũng cho biết, trong năm 2014 đã có 150.000 người vượt biển Địa Trung Hải vào châu Âu.

Lực lượng cứu hộ I-ta-li-a cứu người di cư sau vụ chìm tàu hồi tháng 4 vừa qua. Ảnh: repubblica.it

Cuộc khủng hoảng di cư này không chỉ mang lại những nỗi lo về gánh nặng kinh tế, xã hội, nó cũng đang đặt châu Âu trước những mối lo ngại về an ninh, khi các quan chức Li-bi ngày 16-5 cảnh báo, nhiều tổ chức tội phạm tại Địa Trung Hải đang đưa những tay súng Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng vào châu Âu. Trả lời phỏng vấn trên BBC ngày 16-5, Cố vấn Chính phủ Li-bi Áp-đun Ba-xít Ha-run (Abdul Basit Haroun) cho biết, những kẻ buôn lậu đang giấu các tay súng IS trên những con thuyền chứa đầy những người di cư, vì cảnh sát châu Âu không phân biệt được ai là phần tử IS và ai là những người tị nạn thông thường. Theo ông Ha-run, thông tin này đáng tin cậy vì ông đã có cuộc gặp với những chủ thuyền buôn người tại một số khu vực Bắc Phi. IS cũng thao túng các chủ thuyền buôn người, cho phép họ hoạt động nhưng yêu cầu họ cắt lại 50% lợi nhuận cho mỗi chuyến buôn người. Trên thuyền, các nhóm phiến quân thường ngồi tách biệt và tỏ ra không sợ hãi giống như những người di cư khác. Các quan chức Li-bi cũng cảnh báo, IS đang lên kế hoạch tiến hành các vụ tấn công tại châu Âu trong năm nay.

Chiến dịch ba giai đoạn

Nhằm đối phó với những nguy cơ từ làn sóng nhập cư ồ ạt trên, chiều 18-5, các bộ trưởng ngoại giao 28 nước thành viên EU đã nhất trí thông qua chiến dịch mang tên EU Navfor Med (Lực lượng hải quân EU tại Địa Trung Hải). Đây được xem là sứ mệnh chưa từng có từ trước tới nay nhằm phát hiện, ngăn chặn và nếu có thể thì phá hủy các tàu của bọn buôn người.

EU Navfor Med sẽ đóng trụ sở ở thủ đô Rô-ma (I-ta-li-a) và sẽ do Chuẩn đô đốc En-ri-cô Cri-đen-đi-nô (Enrico Credendino) chỉ huy. Chiến dịch triệt phá các đường dây buôn người sẽ được triển khai theo ba giai đoạn. Theo đó, giai đoạn 1 có thể bắt đầu ngay mà không cần nghị quyết của Liên hợp quốc (LHQ) nhằm xác định và ngăn chặn các thành viên của mạng lưới buôn người. Giai đoạn 2 sẽ ngăn chặn và áp sát các tàu buôn người trên vùng biển quốc tế, theo luật pháp quốc tế. Giai đoạn 3 nhằm vô hiệu hóa tàu thuyền buôn người trên vùng biển quốc gia, điều này cần nghị quyết của LHQ hoặc ít nhất là thỏa thuận của quốc gia liên quan.

Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại EU Phê-đê-ri-ca Mô-ghê-ri-ni (Federica Mogherini) hy vọng, chiến dịch này có thể được khởi động đầy đủ vào tháng 6 tới sau khi có cam kết về cung cấp thiết bị quân sự và sự chuẩn bị về lực lượng. Hiện tại, các nước đứng đầu trong EU như Anh, Pháp, Đức, I-ta-li-a và Tây Ban Nha đã cam kết đóng góp tàu chiến cho sứ mệnh mới ở Địa Trung Hải. Trong khi đó, các quan chức EU cũng đang tìm kiếm một nghị quyết của LHQ, qua đó tạo cơ sở vững chắc để các nước châu Âu có thể truy lùng những đối tượng buôn người và phá hủy các tàu thuyền của các đường dây buôn người. Theo Quốc vụ khanh Pháp phụ trách các vấn đề châu Âu Ác-lem Đề-dia (Harlem Désir), nếu các chiến dịch trên đất liền tại Li-bi không thực hiện được thì phải can thiệp gần vùng biển nơi xuất phát. Trước tiên cần phải cứu người trên những con tàu này và nếu được, đưa họ trở lại nơi xuất phát. Sau đó phải vô hiệu hóa các tàu bằng việc phá hủy động cơ.

Giới phân tích cho rằng, phản ứng chung của EU trước cuộc khủng hoảng nhập cư hiện nay vẫn là các giải pháp tình thế và mới tập trung vào việc phong tỏa các đường biên giới hơn là bảo vệ quyền của người di cư và tị nạn. Do vậy, việc triển khai chiến dịch EU Navfor Med được kỳ vọng sẽ giúp châu Âu giảm tải nỗi lo về khủng hoảng nhập cư trong tương lai.

BÌNH NGUYÊN