QĐND - Ngày mai (18-9), cử tri Xcốt-len sẽ đi bỏ phiếu quyết định tiếp tục ở lại với Vương quốc Anh hay tách ra thành một quốc gia độc lập. Thế nhưng, bầu không khí đã tăng nhiệt từ vài ngày nay khi các cuộc thăm dò dư luận cho kết quả trái chiều nhau. Điểm chung của các cuộc thăm dò trên là sự chênh lệch giữa phe “đi” và “ở” không quá lớn, có xu hướng biến động và vẫn còn một bộ phận không nhỏ cử tri lưỡng lự...

"Còn nước còn tát"

Trong nỗ lực “còn nước còn tát” nhằm duy trì thống nhất cho Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ai-len đã có 307 năm tuổi, Thủ tướng Anh Đa-vít Ca-mê-rôn (David Cameron) ngày 15-9 đã kêu gọi cử tri xứ Xcốt-len nói "không" với độc lập trong cuộc trưng cầu ý dân vào ngày 18-9.

Thủ tướng Anh Đa-vít Ca-mê-rôn trong nỗ lực thuyết phục cử tri Xcốt-len ở lại Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ai-len. Ảnh: Roi-tơ

Phát biểu trước các nhà hoạt động Đảng Bảo thủ ở A-bơ-đin, Đông Bắc Xcốt-len, ông Đ.Ca-mê-rôn cảnh báo quyết định "độc lập" có nghĩa là người Xcốt-len sẽ không thể quay trở lại và cũng không còn tồn tại Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ai-len nữa. Ông Đ.Ca-mê-rôn nhấn mạnh: "Độc lập của Xcốt-len không phải là sự ly thân thử, mà là cuộc chia ly đau đớn". Thủ tướng Đ.Ca-mê-rôn cũng kêu gọi người dân xứ này đoàn kết.

Có thể nói chiến thuật “vừa đấm vừa xoa” đã được Luân Đôn áp dụng một cách triệt để trong chiến dịch níu kéo Xcốt-len ở lại. Hồi tuần trước, lãnh đạo 3 chính đảng lớn là ông Đ.Ca-mê-rôn của Đảng Bảo thủ, ông Ét Mi-li-banh (Ed Miliband) của Công đảng và Phó thủ tướng Ních Cléc (Nick Clegg) của Đảng Dân chủ Tự do đã tạm gác bất đồng và đồng loạt tới Xcốt-len làm thuyết khách. Tại đây, họ cam kết trao thêm quyền hạn cho Xcốt-len, chẳng hạn kiểm soát hoàn toàn thuế thu nhập, nếu xứ này chấp nhận ở lại. Trước đó, Luân Đôn đã dọa không cho Xcốt-len tiếp tục sử dụng đồng bảng sau khi ly khai và cảnh báo kinh tế vùng này sẽ chịu tác động nặng nề, chẳng hạn tổn thất 8 tỷ bảng/năm và khoảng 250 nghìn việc làm bị ảnh hưởng. Nhiều công ty lớn của Anh đang làm ăn tại Xcốt-len cũng đe dọa sẽ ra đi. Mới đây, hai ngân hàng của Xcốt-len là Royal Bank và Lloyds tuyên bố sẽ dời trụ sở từ Ê-đin-bớc (thủ phủ Xcốt-len) sang Luân Đôn nếu Xcốt-len độc lập.

Theo Cơ quan nghiên cứu thị trường Survation, tỉ lệ cử tri dự định nói "không" với độc lập là 47%, tỉ lệ ủng hộ độc lập là 40%, trong khi có 9% số cử tri còn do dự. Việc tỷ lệ ủng hộ và phản đối độc lập đeo bám nhau sát nút và trồi sụt thất thường hứa hẹn một cuộc bỏ phiếu hết sức gay cấn. Có lẽ, điều mà Luân Đôn hy vọng hiện giờ là trường hợp Kê-bếch (Ca-na-đa) sẽ lặp lại. Trong cuộc trưng cầu dân ý hồi năm 1995, người dân tỉnh nói tiếng Pháp có diện tích gấp 20 lần Xcốt-len này đã quyết định ở lại với Ca-na-đa với tỷ lệ sít sao 50,58%/49,42%, dù các cuộc thăm dò cuối cùng trước ngày bỏ phiếu cho thấy phe ly khai dẫn trước.

"Hiệu ứng đô-mi-nô” đòi độc lập?

Trong khi cả xứ sở sương mù còn đang hồi hộp chờ đến “giờ G” thì tại đất nước Mặt trời mọc, các nhà hoạt động ở tỉnh Ô-ki-na-oa đang xúc tiến một kế hoạch tương tự, nhằm tìm kiếm sự ủng hộ cho việc biến hòn đảo cực Nam của Nhật Bản thành một quốc gia độc lập.

Trưởng nhóm vận động, Giáo sư kinh tế học Ma-xa-ki Tô-mô-chi (Masaki Tomochi) cùng các đồng nghiệp tại Đại học Quốc tế Ô-ki-na-oa và một phóng viên đã đến Xcốt-len để tham quan và gặp gỡ các cử tri, học giả và quan chức địa phương. Họ cũng cho đăng một "phiên bản" tiếng Nhật ngắn gọn của bản tuyên ngôn "Tương lai Xcốt-len" của Đảng Dân tộc Xcốt-len (SNP) lên trang web chính thức. Tuy chiến dịch vận động tại Ô-ki-na-oa có quy mô nhỏ hơn so với "nguyên mẫu" Xcốt-len, nhưng các nhà vận động Nhật Bản cho biết, họ muốn tranh thủ sự giận dữ ngày càng gia tăng trong công chúng phản đối dự án xây dựng một căn cứ quân sự của Mỹ tại Ô-ki-na-oa để thúc đẩy kế hoạch ly khai. Dù chỉ chiếm khoảng 0,6% diện tích đất liền của Nhật nhưng Ô-ki-na-oa hiện là nơi đồn trú của hơn một nửa số binh sĩ Mỹ tại xứ Mặt trời mọc.

Hiện tại, dư luận Anh và quốc tế đang hồi hộp chờ đợi kết quả cuộc trưng cầu độc lập vào ngày mai tại Xcốt-len, vốn có thể gây ra hiệu ứng xấu trên quy mô toàn cầu. Nữ hoàng Anh Ê-li-da-bét Đệ nhị (Elizabeth II) ngày 14-9 đã lần đầu tiên lên tiếng kêu gọi thần dân Xcốt-len "hãy suy nghĩ kỹ về tương lai". Đây được xem là động thái can thiệp hiếm hoi của Nữ hoàng Anh vào đời sống chính trị của xứ sở sương mù./.

BÌNH NGUYÊN