 |
| Một góc làng gốm Bát Tràng |
QĐND Online - Cách thành phố Hà Nội 11km, theo cánh tả đê sông Hồng, Bát Tràng là làng nghề gốm sứ truyền thống đang từng bước hiện đại hóa. Không chỉ có những đơn hàng xuất khẩu lớn mà làng nghề này còn thu hút đông đảo lượng du khách trong và ngoài nước đến vãn cảnh, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho vùng đất này. Thế nhưng, giờ đây trên các trục đường của xã lúc nào cũng đầy các loại phế phẩm, phế liệu đất nung, xỉ than, gốm, sứ vỡ, hỏng chất thành từng đống hai bên đường. Mỗi khi mưa xuống, đường lầy lội, bẩn thỉu, gây khổ cho cả dân và khách, làm mất mỹ quan chung.
Nguyên nhân gây ra hiện tượng trên là do những lò nung than thủ công đang chiếm một số lượng lớn trong làng. Hiện nay cả làng có khoảng hơn 1.000 lò gốm trong đó chỉ có chưa đầy 30% số hộ sử dụng lò nung khí gas còn lại người dân vẫn dùng những lò nung bằng than. Công nghệ thủ công lạc hậu, thiết bị cũ nên trong quá trình sản xuất thợ gốm không tận dụng triệt để nguồn nguyên liệu, để thừa... Không chỉ thải bụi, hơi nóng, hóa chất, trung bình mỗi lò nung gốm bằng than ở Bát Tràng thải ra khoảng 1,5 tấn chất thải rắn cho mỗi mẻ nung. Các cơ sở sản xuất lại xen lẫn với khu dân cư làm không gian sản xuất bị thu hẹp gây khó khăn cho việc xử lý chất thải. Bên cạnh đó, bụi, xỉ than rơi vãi trong quá trình vận chuyển nguyên vật liệu làm gốm…cũng là tác nhân làm mất mỹ quan và gây ô nhiễm môi trường ở Bát Tràng.
Điều đáng nói, tình trạng trên kéo dài đã ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân. Một khảo sát mới đây của Viện Khoa học và Công nghệ môi trường (Ðại học Bách khoa Hà Nội) và Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, 100% mẫu nước thải ở các làng nghề bị ô nhiễm vượt tiêu chuẩn cho phép. Ở làng nghề Bát Tràng, nồng độ khí độc hại lớn hơn tiêu chuẩn cho phép từ 1,8 đến 2 lần, nước ao hồ bị nhiễm bởi nước thải sinh hoạt và sản xuất với nồng độ cao. Tại các cơ sở sản xuất, người dân dễ mắc phải các bệnh như hô hấp, viêm da, dị ứng...
Trong những năm qua, mặc dù địa phương đã có nhiều biện pháp xử lý, như: đưa vào sử dụng lò nung gốm bằng gas từ năm 2000, do Xí nghiệp X54 của Quân khu Thủ đô nghiên cứu thành công. Lò mới giảm được 50-60% lượng khói bụi và khí CO2, tiết kiệm được gần 30% chi phí so với lò đốt bằng than; việc xây dựng khu chợ gốm; nâng cấp hệ thông thoát nước và cấm xe công nông... cũng đã giảm thiểu ô nhiễm. Tuy nhiên đến nay vấn đề xử lý ô nhiễm môi trường ở Bát Tràng vẫn chưa thực sự hiệu quả triệt để. Thực trạng trên nếu không được khắc phục sớm sẽ trở thành lực cản đối với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Thiết nghĩ các cơ quan chức năng quản lý ở địa phương cần có kế hoạch cụ thể trong việc thực hiện các biện pháp quản lý và các biện pháp kỹ thuật để giảm thiểu các tác động của môi trường trong khu vực làng nghề một cách có hiệu quả, góp phần phát triển mô hình làng nghề Bát Tràng theo mục tiêu phát triển bền vững.
Bài và ảnh: PHẠM KIÊN