LTS: Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự Bộ Quốc phòng vinh dự được đón nhận danh hiệu anh hùng LLVT nhân dân do Đảng và Nhà nước trao tặng đúng dịp viện kỷ niệm 50 năm ngày truyền thống (12-10-1960/12-10-2010). Đồng chí Thiếu tướng Đoàn Nhật Tiến, Viện trưởng, đã dành cho Phóng viên Báo Quân đội nhân dân cuộc trao đổi  nhân sự kiện này.

Phóng viên: Thưa đồng chí Viện trưởng, bài học sâu sắc nhất mà Viện rút ra qua 50 năm xây dựng và trưởng thành?

Thiếu tướng Đoàn Nhật Tiến

Thiếu tướng Đoàn Nhật Tiến: “Công tác nghiên cứu khoa học phải  bám sát yêu cầu thực tế của quân đội, đưa kết quả nghiên cứu vào phục vụ công tác huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị”. Đó là bài học mà Đại hội lần thứ III, nhiệm kỳ 2010 – 2015 Đảng bộ Viện Khoa học và Công nghệ quân sự vừa rút ra. Tôi muốn nhấn mạnh cụm từ “thực tế của quân đội”. Đây là định hướng rất quan trọng phải “ngấm” sâu được vào mọi cán bộ,  chiến sĩ của Viện, nhất là đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác nghiên cứu khoa học. Nhìn lại 50 năm qua những thành tựu mà Viện đạt được, như 3 đơn vị, 2 cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân; 1 huân chương Hồ Chí Minh; 4 giải thưởng Hồ Chí Minh; 4 giải thưởng Nhà nước về khoa học công nghệ… đều xuất phát từ những công trình đã bám được vào “thực tế của quân đội” và được vận dụng ngay vào nhiệm vụ huấn luyện, chiến đấu của quân đội. Tôi chỉ xin dẫn chứng 2 trong nhiều công trình nghiên cứu khoa học tập thể của Viện trong thời kỳ chống đế quốc Mỹ xâm lược. Hai đề tài này đạt Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học kỹ thuật. Đó là Công trình nghiên cứu “Phá thủy lôi từ tính và bom từ trường bảo đảm giao thông 1967-1972”; Công trình “Nghiên cứu chống nhiễu trong cuộc chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ ở miền Bắc”. Đây là 2 công trình hoàn toàn do thực tế chiến đấu của đất nước, quân đội ta lúc bấy giờ đặt ra rất kịp thời và nóng bỏng.  Những “tinh chất” trong hàm lượng khoa học của những công trình ấy cho đến nay vẫn là bí ẩn của khoa học quân sự thế giới.

PV: Vì sao, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Đoàn Nhật Tiến: Vì cách đánh giặc của Việt Nam không giống với cách đánh của các nước. Cuộc chiến tranh của chúng ta là cuộc chiến tranh toàn dân bảo vệ Tổ quốc. Cách đánh của chúng ta là lấy ít địch nhiều. Nói một cách hình ảnh thì khoa học quân sự Việt Nam cũng phải nghiên cứu, ứng dụng trên cơ sở cách đánh của Việt Nam, phải biết lấy ít địch nhiều, lấy thô sơ, lấy mưu trí để chống lại tối tân, hiện đại…

PV: Đó là trong chiến tranh, còn trong hòa bình, theo đồng chí Viện trưởng công tác nghiên cứu khoa học “bám sát thực tế của Quân đội” có gì khó khăn?

Thiếu tướng Đoàn Nhật Tiến: Trong hòa bình điều kiện thuận lợi hơn rất nhiều, thế mà để “bám sát được thực tế của quân đội” công tác nghiên cứu khoa học lại “vấp” không ít khó khăn. Khó khăn nhất là cơ chế, chính sách chưa theo kịp với tình hình mới, là cuộc cạnh tranh khốc liệt trong cơ chế thị trường. Mặc dù hầu hết cán bộ nghiên cứu khoa học của Viện vẫn xác định tốt được nhiệm vụ, có tinh thần khắc phục khó khăn, sáng tạo trong làm việc, nhưng cũng không phải không có hiện tượng chảy máu chất xám, không phải không có biểu hiện so đo tính toán thiệt hơn giữa nghiên cứu đề tài phục vụ kinh tế với quốc phòng. Và khi tư tưởng còn cấn cá thì người làm công tác nghiên cứu khoa học khó mà có sáng tạo được. Thực tế nhiệm vụ quốc phòng hiện đang đặt ra nhiệm vụ lớn lao cho công tác nghiên cứu khoa học, cộng với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ trên thế giới, đòi hỏi công tác nghiên cứu khoa học nói chung, khoa học quân sự nói riêng phải “tăng tốc”.

PV: Thưa đồng chí, Viện đã có những giải pháp gì để khắc phục những khó khăn đó?

Thiếu tướng Đoàn Nhật Tiến: Viện đã thông qua Bộ Quốc phòng xây dựng được kế hoạch dài hạn và ngắn hạn với những nhiệm vụ cụ thể đến từng đơn vị, từng cán bộ khoa học trên cơ sở khả năng, trình độ của mỗi người, nghĩa là nghiên cứu theo yêu cầu thực tế của quân đội, chứ không phải  nghiên cứu “tùy hứng”, dẫn đến có đề tài cao quá không ứng dụng được, hoặc ngược lại “nhỏ” quá đã lạc hậu; xây dựng môi trường nghiên cứu, môi trường học tập, đào tạo, gắn trách nhiệm với quyền lợi, bỏ cơ chế “xin, cho”; đổi mới công tác quản lý, tạo điều kiện thuận lợi nhất đến hậu phương của cán bộ trong điều kiện cho phép để các cán bộ khoa học có đủ điều kiện tập trung vào công tác nghiên cứu. Thường xuyên phát triển tiềm lực khoa học kỹ thuật của Viện, đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ mới.  

PV: Trong Đại hội đại biểu Đảng bộ Viện, cũng như Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội toàn quân nhiệm kỳ 2010-2015 vừa diễn ra, một trong những nội dung được đưa ra thảo luận nhiều, thu hút sự quan tâm của đại biểu chính là mục tiêu “từng bước tiến lên hiện đại” của Quân đội. Đề nghị đồng chí cho biết những nhiệm vụ chính của Viện đã được xác định trong giai đoạn tới?

Thiếu tướng Đoàn Nhật Tiến: Viện tập trung nghiên cứu, thiết kế, chế tạo một số sản phẩm có hàm lượng khoa học công nghệ cao, có tính đột phá. Gắn nghiên cứu khoa học với yêu cầu thực tế của các đơn vị trong toàn quân, từng bước làm chủ việc khai thác, sử dụng vũ khí trang bị vũ khí kỹ thuật mới, góp phần duy trì và phát huy tính năng của vũ khí trang bị kỹ thuật, giảm chi phí cho quân đội. Phấn đấu trong 5 năm tới có 60 đến 65% đề tài nghiên cứu được áp dụng thử và ứng dụng trong thực tiễn. Gắn chặt nghiên cứu với làm chủ công nghệ và sản xuất vũ khí trang bị công nghiệp quốc phòng thực hiện những nhiệm vụ trọng điểm quốc gia… Đồng thời nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ khoa học, công nghệ có trình độ cao cho các chuyên ngành trọng điểm của Viện và đáp ứng yêu cầu thực tế của toàn quân, phấn đấu xứng đáng là cơ sở nghiên cứu khoa học hàng đầu của quân đội ta.

PV: Xin cảm ơn đồng chí.

Huy Thiêm (Thực hiện)