QĐND - Sức mạnh chiến đấu của bộ đội chủ lực được quy định bởi nhiều yếu tố hợp thành, ngoài yếu tố chính trị tư tưởng, VKTBKT, còn có các yếu tố bảo đảm vật chất, trình độ kỹ thuật, chiến thuật của bộ đội, năng lực tổ chức chỉ huy của đội ngũ cán bộ. Trong quá trình chuẩn bị toàn quốc kháng chiến, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến việc xây dựng, huấn luyện quân sự cho bộ đội chủ lực.

Trước tình hình thực dân Pháp âm mưu mở rộng cuộc chiến tranh xâm lược ra cả nước, từ giữa năm 1946, công tác huấn luyện quân sự ở các trung đoàn, chi đội bộ đội chủ lực được tiến hành rất khẩn trương. Các đơn vị được huấn luyện về kỹ thuật, chiến thuật theo quy định của Bộ. Trong huấn luyện nâng cao trình độ kỹ thuật, chiến thuật và khả năng chiến đấu của bộ đội thì việc huấn luyện cán bộ và cơ quan chỉ huy giữ vị trí vai trò trung tâm. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Phải ra sức bồi dưỡng cán bộ, phải rèn luyện tư tưởng, nâng cao trình độ giác ngộ chính trị cũng như trình độ chiến thuật và kỹ thuật của cán bộ. Đó là khâu chính trong các thứ công tác… có thể nâng cao chiến thuật và kỹ thuật cho bộ đội”.

Chiến sĩ Vệ quốc quân và Tự vệ Thủ đô Hà Nội chiến đấu bảo vệ từng căn nhà, góc phố tháng 12-1946. Ảnh tư liệu.

Thực hiện chủ trương đó, việc đào tạo cán bộ cho các đơn vị bộ đội chủ lực được gấp rút tiến hành, trong đó Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn trở thành trung tâm huấn luyện cả về quân sự và chính trị. Các chiến khu, các trung đoàn cũng tổ chức các trường quân chính bổ túc và đào tạo cán bộ trung đội, tiểu đội. Đến trước ngày Toàn quốc kháng chiến, các trường đã đào tạo được hàng nghìn cán bộ có trình độ và chất lượng đạt được kết quả nhất định, kịp thời bổ sung cho các đơn vị, bước đầu đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, chỉ huy bộ đội chiến đấu. Song song với đào tạo cán bộ quân sự, chính trị, ta cũng gấp rút xây dựng các đơn vị bộ đội chủ lực, bố trí lại lực lượng trên các địa bàn trọng yếu, nhất là ở Thủ đô Hà Nội và các thành phố, thị xã lớn.

Sáng 19-12-1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng điện cho các mặt trận và các chiến khu dự doán: “Chỉ trong vòng 24 giờ là cùng, chắc chắn giặc Pháp sẽ nổ súng” và chỉ thị cho quân dân cả nước SSCĐ. Chiều 19-12-1946, đồng chí Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng chỉ huy ra mệnh lệnh cho bộ đội chủ lực và các LLVT ta: “Giờ chiến đấu đã đến”. Đêm 19 rạng ngày 20-12-1946, bộ đội chủ lực phối hợp với các lực lượng vũ trang, nhân dân Thủ đô Hà Nội và các thành phố, thị xã nổ súng chiến đấu. Sáng 20-12-1946, “Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến” của Hồ Chủ tịch đã được Đài Tiếng nói Việt Nam chính thức phát truyền rộng rãi.

Đáp lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Hồ Chủ tịch, bộ đội chủ lực cùng với các lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương chủ động vây đánh địch. Tại Thủ đô Hà Nội, quân và dân ta đã chiến đấu dũng cảm, ngoan cường. Trong 60 ngày đêm, ta đã giành được thắng lợi mang ý nghĩa chiến lược về chính trị và nghệ thuật quân sự. Trước hết là Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định bộ đội chủ lực là bộ phận quan trọng nhất của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Đây là lực lượng lớn có khả năng đánh tiêu hao, tiêu diệt, kìm giữ chân địch ở các thành phố, thị xã và là lực lượng cơ động chiến lược trên địa bàn cả nước sau này. Vì thế, ngay từ hồi đầu toàn quốc kháng chiến, bộ đội chủ lực đã được chú trọng xây dựng, huấn luyện, bước đầu nắm vững những vấn đề cơ bản về chiến thuật, kỹ thuật của chiến tranh nhân dân và nghệ thuật quân sự Việt Nam.

So sánh lực lượng giữa ta và địch về quân sự rất chênh lệch. Quân Pháp hơn hẳn ta về vũ khí, trang bị và được huấn luyện theo yêu cầu của chiến tranh hiện đại, có trình độ kỹ thuật và sức cơ động cao. Song bộ đội chủ lực ta có tinh thần chủ động, tự tin và quyết tâm chiến đấu rất cao, kiên quyết bảo vệ cơ quan đầu não kháng chiến, bảo vệ nhân dân, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng vừa giành được.

Cuộc chiến đấu kiên cường, anh dũng của bộ đội chủ lực cùng với lực lượng vũ trang và nhân dân các đô thị từ Bắc vĩ tuyến 16 trở ra đã giành thắng lợi, bước đầu làm thất bại âm mưu và kế hoạch của thực dân Pháp, hòng đánh úp các cơ quan đầu não kháng chiến ở Hà Nội, tiêu diệt lực lượng vũ trang ta. Bộ đội chủ lực đã tiêu hao, tiêu diệt, vây hãm quân địch dài ngày trong các thành phố, thị xã, tạo điều kiện cho Đảng, Chính phủ và nhân dân ta chuyển toàn bộ mọi hoạt động của đất nước sang thời chiến. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu, bộ đội chủ lực chủ động rút lui ra vòng ngoài để bảo toàn lực lượng, tiếp tục củng cố, phát triển cùng lực lượng vũ trang và toàn dân kháng chiến lâu dài.

Thành công trong xây dựng và sử dụng bộ đội chủ lực chuẩn bị cho toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược có ý nghĩa hết sức quan trọng. Những kinh nghiệm về cách xây dựng, phát triển và phát huy vai trò của bộ đội chủ lực trong giai đoạn đầu toàn quốc kháng chiến là tài sản quý báu cần tiếp tục nghiên cứu, tổ chức xây dựng, phát triển phù hợp với sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp và khả năng chiến đấu cao của bộ đội chủ lực, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Đại tá TS Dương Đình Lập