Trước yêu cầu cấp thiết cần có một cơ quan đại diện cho Chính phủ để chủ trì, phối hợp với tổ chức quốc tế, cơ quan trong nước có liên quan nghiên cứu, đề xuất chính sách, xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch và thực hiện công tác KPHQBM dài hạn, trung hạn, ngày 4-3-2014, VNMAC được thành lập theo Quyết định số 319/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Bộ đội công binh huấn luyện rà phá bom, mìn, vật liệu nổ. Ảnh do VNMAC cung cấp

Theo Thiếu tướng Phùng Ngọc Sơn, Tư lệnh Binh chủng Công binh, Tổng giám đốc VNMAC, trong 3 năm đầu hoạt động, VNMAC đã gặp không ít khó khăn. Trung tâm trong quá trình xây dựng; nhân sự còn thiếu; lực lượng KPHQBM mỏng; cơ chế hoạt động với các ban, bộ, ngành, địa phương chưa đồng bộ; khả năng vận động tài trợ từ nguồn vốn trong và ngoài nước gặp nhiều hạn chế… là những vướng mắc mà trung tâm phải vượt qua. Nhờ sự quan tâm của Chính phủ, Bộ Quốc phòng cùng nỗ lực không ngừng nghỉ của cán bộ, nhân viên trong đơn vị, VNMAC bước đầu đi vào triển khai thực hiện có hiệu quả các hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ.

Việc phối hợp chặt chẽ giữa 4 phòng (Phòng Kế hoạch Điều phối, Phòng Đối ngoại, Phòng Tài chính, Phòng Kỹ thuật) và 3 trung tâm chức năng (Trung tâm Huấn luyện; Trung tâm Cơ sở dữ liệu bom, mìn quốc gia; Trung tâm Tư vấn, khảo sát và giám sát chất lượng) đã đem lại hiệu quả cao trong công tác KPHQBM. Đến nay, việc rà phá bom, mìn, vật liệu nổ (BMVLN) đã được triển khai gói gọn trên từng cụm, điểm; công tác quản lý tiến độ thi công dự án được cập nhật hằng ngày, hằng tuần; việc tổ chức, điều phối, giám sát thực hiện công việc sát sao hơn, hoàn thành theo đúng kế hoạch đề ra.

Ra đời trong bối cảnh khoa học kỹ thuật quân sự phát triển mạnh mẽ, Nhà nước đẩy mạnh giao lưu hội nhập quốc tế, trong đó hợp tác quốc tế về KPHQBM là một trong những nội dung cần được ưu tiên, từ năm 2015 đến 2018, VNMAC đã đón tiếp 156 lượt đoàn khách quốc tế đến thăm, làm việc; làm thủ tục cho 20 đoàn trong nước đi nước ngoài; phối hợp với Đại sứ quán Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Australia, Nhật Bản... xây dựng kế hoạch tài trợ triển khai thực hiện Chương trình 504 giai đoạn 2016-2020; hoàn chỉnh Bản ghi nhớ hợp tác giữa VNMAC với Trung tâm Quốc tế (IC) và Trung tâm Quốc tế Geneva về khắc phục bom, mìn nhân đạo (GICHD) giai đoạn 2016-2019. Việc huy động tối đa các nguồn lực; sự trao đổi tích cực chuyên môn, nghiệp vụ với tổ chức trong và ngoài nước đã góp phần nâng cao năng lực KPHQBM, đẩy nhanh tiến độ làm sạch môi trường sống cho nhân dân.

Với những nỗ lực không mệt mỏi, VNMAC phối hợp với hội và Quỹ Hỗ trợ KPHQBM Việt Nam luôn chú trọng hoạt động giúp đỡ nạn nhân chịu hậu quả BMVLN sau chiến tranh. Đại tá Đặng Văn Đồng, Phó tổng giám đốc VNMAC cho biết: "5 năm qua, trung tâm đã hỗ trợ sinh kế cho hàng trăm nạn nhân với số tiền hơn 3,1 tỷ đồng; thí điểm mô hình can thiệp phục hồi chức năng, dạy nghề gắn với tạo việc làm cho nạn nhân bom, mìn; kết nối giải quyết chính sách an sinh xã hội; hỗ trợ một số dụng cụ chỉnh hình phục hồi chức năng và cung cấp dịch vụ công tác xã hội khác cho nạn nhân tại các tỉnh: Hà Giang, Quảng Trị… Đồng thời triển khai tuyên truyền về thực trạng và hậu quả bom, mìn nhằm tiếp tục vận động tài trợ quốc tế; giáo dục ý thức phòng tránh tai nạn bom, mìn cho hơn 20.000 cán bộ, sinh viên, học sinh và quần chúng nhân dân tham gia tại nhiều địa phương trên cả nước".

Thời gian tới, để đẩy nhanh tiến độ KPHQBM tồn sót sau chiến tranh, VNMAC tiếp tục phối hợp với Bộ tư lệnh Binh chủng Công binh; Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội; Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Hỗ trợ KPHQBM Việt Nam, UBND các tỉnh tập trung thực hiện xã hội hóa hoạt động rà phá BMVLN; triển khai các dự án nghiên cứu khoa học và dự án nâng cao năng lực cho các tổ chức và địa phương. Cùng với đó, tiếp tục thực hiện các thỏa thuận đã ký kết với Chính phủ các nước, các tổ chức quốc tế và mở rộng hợp tác quốc tế với Nga, Đức, Cộng hòa Séc... đề xuất hỗ trợ về năng lực dò tìm, xử lý bom, mìn dưới biển và chế tạo trang thiết bị dò tìm, xử lý bom, mìn... Đồng thời đẩy mạnh công tác hỗ trợ, triển khai chính sách xã hội đối với nạn nhân bom, mìn một cách toàn diện với phương châm KPHQBM không đơn thuần vì phục vụ mục đích nhân đạo mà còn vì mục tiêu phát triển.

HÀ MY