QĐND - Đầu tháng 1-1947, quân Pháp huy động hai trung đoàn từ Khánh Hòa tấn công phòng tuyến đèo Cả (Phú Yên) bằng hai mũi chính diện và đèo Gia Long (phía tây đèo Cả). Sau đó, chúng huy động thêm một trung đoàn đổ bộ lên bãi Xép thuộc xã Hòa Hiệp (huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên) phối hợp với hai cánh quân trên đèo Cả và đèo Gia Long tiến công lực lượng của ta, huy động cả máy bay và tàu chiến hỗ trợ.

Để bảo toàn lực lượng, bộ đội ta rút khỏi đèo Cả về phòng thủ ở khu vực các xã Đông Mỹ, Hòa Tân, đồng thời tổ chức các lực lượng chặn đánh địch tiến quân dọc Quốc lộ 1. Do vậy phải mất gần hai ngày, địch mới tiến ra được thị trấn Phú Lâm (huyện Tuy Hòa trước đây); ta còn phá sập cầu Đà Rằng, khiến địch không thể tiến ra thị xã Tuy Hòa.

Lực lượng ta ở Chiến khu 1 Phú Yên lúc này gồm một phần của Trung đoàn 80, bộ đội địa phương, du kích và Tiểu đoàn Ba Dương. Sau khi chuẩn bị khẩn trương, ngày 19-1-1947, ta tổ chức phản công, tập kích cụm quân địch ở Phú Lâm, tiêu diệt tên quan tư chỉ huy và hàng trăm tên địch, buộc địch phải rút chạy về bờ nam sông Bàn Thạch và lập đồn bốt ở núi Hiềm và co cụm ở đó. Ta tiếp tục bao vây, đánh địch ở núi Hiềm nhiều ngày sau đó.

Sau khi xem xét tình hình, Tỉnh ủy Phú Yên chỉ đạo các đơn vị bộ đội, du kích không nên bao vây địch bằng lập phòng tuyến mà cần chuyển sang đánh du kích bao vây, liên tục tấn công địch; sử dụng các tổ biệt động cải trang đột nhập đồn địch giữa ban ngày, diệt tề gian, bắn tỉa, uy hiếp đồn Hiềm. Phong trào chiến tranh du kích vùng tạm chiếm xã Hòa Xuân (Tuy Hòa) và các xã phía nam sông Đà Rằng phát triển mạnh mẽ. Bộ đội huyện phát triển quy mô đại đội cùng với lực lượng du kích các xã xây dựng làng chiến đấu, bao vây chặt đồn Hiềm, làm cho địch phải dùng máy bay tiếp tế.

Tháng 6-1947, thực dân Pháp huy động một trung đoàn mở cuộc càn quét Chiến khu 1 nhằm giải tỏa áp lực bao vây của quân dân ta đối với đồn Hiềm. Thực hiện phương châm tiến công liên tục, linh hoạt, quân và dân ta chủ động chặn đánh địch; sau 5 ngày bị chặn đánh liên tục, địch tổn thất nặng nề phải rút quân, không thực hiện được âm mưu mở rộng càn quét, chiếm đóng Chiến khu 1.

Dương Hà