Hội nghị Trung ương lần thứ 7 (khóa X) đang thảo luận và thông qua nghị quyết về “Xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế”. Nghị quyết này chắc chắn sẽ là nguồn động lực, cổ vũ lớn lao cho đội ngũ trí thức cả nước nói chung và quân đội nói riêng phát huy sức sáng tạo, cống hiến tài năng phục vụ đất nước, quân đội.

 

Các nhà khoa học Chi nhánh ven biển, Trung tâm Nhiệt đới Việt-Nga kiểm tra các mẫu thử độ bền nhiệt đới tại thực địa.

 
Trí thức trong quân đội là một bộ phận hữu cơ, không thể tách rời đội ngũ trí thức cả nước. Sau 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng, trí thức quân đội đã có những đóng góp quan trọng trong việc xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, có những đóng góp xứng đáng trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trên lĩnh vực khoa học nghệ thuật quân sự, các nhà khoa học quân đội đã nghiên cứu quy luật chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới, phương thức tác chiến và mối quan hệ giữa phương thức và phương tiện trong chiến tranh công nghệ cao; khoa học về tổ chức lực lượng... Trên lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn quân sự, các nhà khoa học quân đội tham gia nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam, xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tinh thần trong giai đoạn cách mạng mới. Ở lĩnh vực khoa học-công nghệ quân sự, trí thức quân đội đang nỗ lực nghiên cứu, hoàn thành các nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng và phát triển tiềm lực công nghiệp quốc phòng thành một bộ phận cấu thành quan trọng của tiềm lực quốc phòng-an ninh, một bộ phận công nghiệp của quốc gia có trình độ khoa học tiên tiến, hiện đại, có năng lực nghiên cứu sản xuất, sửa chữa, cải tiến, hiện đại hóa các loại vũ khí trang bị kỹ thuật.

 

Từ kết quả các công trình, đề tài nghiên cứu của đội ngũ trí thức quân đội, nhiều loại vũ khí, khí tài mới đã ra đời có tính năng kỹ thuật, khả năng chiến đấu và chất lượng cao, các sản phẩm công nghệ cao không chỉ phục vụ cho quân đội mà còn phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Các nhà khoa học quân đội cùng với đông đảo kỹ thuật viên, công nhân viên quốc phòng đã nỗ lực, vượt qua nhiều khó khăn, góp phần quan trọng vào việc giữ gìn, bảo quản số lượng lớn vũ khí trang bị kỹ thuật, cải tiến, hiện đại hóa một số vũ khí trang bị, vừa đáp ứng yêu cầu tác chiến trong điều kiện mới vừa phù hợp với sự tiến bộ của công nghệ hiện đại trong chiến tranh công nghệ cao.

Những năm qua, quân đội cũng đã thực hiện có hiệu quả việc kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế. Bước đầu đã tận dụng năng lực khoa học-công nghệ của đất nước ở một số ngành kinh tế phục vụ cho sự nghiệp xây dựng quốc phòng, đưa một số thành tựu khoa học-công nghệ quân sự trên một số lĩnh vực phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế, xây dựng đất nước. Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp hiện đại hóa quân đội, việc xây dựng một đội ngũ trí thức trong quân đội đủ sức làm nòng cốt để tập hợp lực lượng trí thức rộng rãi phục vụ sự nghiệp xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, kết hợp quốc phòng với kinh tế có ý nghĩa quan trọng hàng đầu. Muốn vậy, hơn lúc nào hết, các cấp lãnh đạo cần quán triệt tốt lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh đối với trí thức. Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh có một vấn đề hết sức quan trọng là phát hiện, sử dụng, trọng dụng và có chính sách phù hợp đối với trí thức. Toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đang đẩy mạnh Cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Đã có rất nhiều câu chuyện cảm động kể về Bác, nhưng theo tôi, phải làm được như điều Bác dạy là cần làm cho người tài “xuất thể” (từ của Bác dùng, nghĩa là phát hiện được). Sử dụng và trọng dụng trí thức, tạo điều kiện cho họ làm việc và phấn đấu, chắc chắn đội ngũ trí thức Việt Nam dù còn nhiều nhược điểm, sẽ có những cống hiến to lớn hơn, xứng đáng với tầm vóc của thời đại.

Để có đội ngũ trí thức tài năng đích thực, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa quân đội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trên cơ sở tổ chức biên chế quân đội thời bình, cần xây dựng các cơ quan nghiên cứu, trung tâm đào tạo cán bộ khoa học-công nghệ mạnh, đủ sức giải quyết những vấn đề do chính sự nghiệp hiện đại hóa quân đội đặt ra. Đẩy mạnh sự kết hợp giữa đào tạo với nghiên cứu khoa học và sản xuất, nghĩa là kết hợp quá trình tạo ra những sản phẩm mang hàm lượng chất xám cao với quá trình đào tạo nên những con người làm chủ và có năng lực sáng tạo công nghệ mới. Cần phá vỡ bức tường ngăn cách giữa khoa học và sản xuất, thực hiện sự kết hợp các yếu tố trên trong một quá trình thống nhất, đó là quá trình tích lũy, tạo tiềm lực và giải phóng tiềm lực theo yêu cầu của hoạt động thực tiễn và sáng tạo nên tiềm lực mới.

Học viện Kỹ thuật quân sự chú trọng giữa đào tạo kết hợp với nghiên cứu khoa học trong sinh viên. Ảnh: Đình Xuân
Việc đổi mới chính sách đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đội ngũ trí thức, cán bộ khoa học-công nghệ có ý nghĩa rất quan trọng nhằm giữ gìn, bồi dưỡng và khai thác tốt đội ngũ trí thức hiện có và khẩn trương đào tạo thế hệ trí thức mới. Cùng với hệ thống giáo dục-đào tạo cả nước tiến hành cuộc cải cách giáo dục toàn diện theo yêu cầu đổi mới. Đội ngũ cán bộ khoa học-công nghệ trong quân đội hiện nay là vốn quý của Quân đội và Nhà nước, tuyệt đại đa số được đào tạo cơ bản trong và ngoài nước, có quá trình lâu dài gắn bó với thực tiễn, có năng lực hành động tốt, trực tiếp kế thừa kinh nghiệm của các thế hệ cán bộ khoa học công nghệ đàn anh, đã và đang có nhiều đóng góp tốt cho sự nghiệp chiến đấu và xây dựng của Quân đội. Trong thời gian vừa qua, chúng ta đã có chính sách để phát huy vai trò của đội ngũ chuyên gia, cán bộ khoa học-công nghệ cao cấp có khả năng làm việc tốt, đặc biệt là trong vai trò cố vấn, chuyên gia khoa học và đào tạo cán bộ trẻ. Việc đề bạt quân hàm không chỉ dựa đơn thuần vào chức vụ quản lý, mà dựa vào năng lực, trình độ khoa học công nghệ đã góp phần quan trọng động viên, khuyến khích đội ngũ cán bộ khoa học-công nghệ quân sự yên tâm cống hiến, sáng tạo nên những công trình khoa học và các sản phẩm đích thực. Việc kéo dài niên hạn phục vụ tại ngũ cho các cán bộ khoa học-công nghệ cao cấp cũng là một chủ trương đúng đắn, bảo đảm sử dụng đội ngũ cán bộ này một cách có hiệu quả nhất.

Thời gian tới, chúng ta cần tập trung khắc phục những yếu kém tồn tại, phấn đấu đưa nền khoa học-công nghệ quân sự phát triển lên trình độ mới. Đảng, Nhà nước, quân đội cần tập trung nghiên cứu tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế quản lý, chính sách đang kìm hãm và cản trở khoa học-công nghệ phát triển theo đúng vị trí, vai trò của nó đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cơ chế, chính sách làm sao phải gắn kết có hiệu quả giữa công tác nghiên cứu và sản xuất, nghĩa là trong cơ chế thị trường phải giải quyết những vấn đề bức xúc của thị trường đòi hỏi. Chúng ta cần tập trung đổi mới công tác tổ chức đào tạo cán bộ khoa học-công nghệ quân sự, có cơ chế và chính sách để cải thiện mối quan hệ giữa cơ quan nghiên cứu với nhà trường và đơn vị. Bên cạnh việc đào tạo trong quân đội, cần có những giải pháp phù hợp, thu hút các trí thức giỏi vào phục vụ quân đội, tạo nguồn bổ sung cho quân đội để xây dựng, phát triển vững chắc đội ngũ trí thức quân đội, góp phần đưa đường lối, chính sách và các nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Đề án “Xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế” mà Hội nghị Trung ương 7 (khóa X) đề ra, đi vào cuộc sống.

GS-TSKH-Trung tướng Nguyễn Hoa Thịnh (Ủy viên Hội đồng Chính sách khoa học-công nghệ quốc gia Việt Nam)