Công tác giáo dục quốc phòng, an ninh (GDQP-AN) là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Những năm qua, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm, đầu tư cho công tác này, nhất là  bồi dưỡng kiến thức quốc phòng-an ninh (KTQP-AN) cho chức sắc, nhà tu hành, chức việc các tôn giáo, chủ tàu thuyền đánh bắt xa bờ; chủ tàu thuyền nuôi trồng thủy sản, hải sản, chủ hộ gia đình trên tuyến biên giới, biển, đảo; chủ hộ gia đình không có đảng viên; chủ hộ gia đình tiêu biểu dân tộc Mông; cán bộ công đoàn cơ sở các doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài; trưởng các dòng họ, già làng, người có uy tín trong đồng bào các dân tộc thiểu số… Năm 2009, toàn quốc đã bồi dưỡng KTQP-AN cho hơn 530.000 đối tượng, trong đó có hơn 19.000 chức sắc, chức việc các tôn giáo và giáo dục QP-AN cho hơn 4,2 triệu học sinh, sinh viên. Tuy nhiên, cùng với kết quả đạt được, còn nhiều tồn tại, bất cập cần sớm được tháo gỡ để công tác giáo dục, bồi dưỡng KTQP-AN thực sự đi vào chiều sâu, đạt kết quả thiết thực.

Tính xã hội hóa còn hạn chế

Học viên Học viện Phật giáo Hà Nội học kiến thức QP-AN.

Theo Hội đồng GDQP-AN Trung ương, chất lượng GDQP-AN của học sinh ở một số trường THPT, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề chưa cao. Đồng chí Nguyễn Văn Quynh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Ủy viên Thường trực Hội đồng GDQP-AN Trung ương cho biết: Công tác giáo dục, bồi dưỡng KTQP-AN chưa lôi cuốn, hấp dẫn; chưa gắn với các phương thức hoạt động, sinh hoạt của địa phương, của các ngành, các cấp, các đoàn thể… nên đối tượng đi học chưa thấy nội dung giáo dục QP-AN là cần thiết đối với mình, với nhiệm vụ của mình; nội dung giáo dục, bồi dưỡng nhiều khi còn trùng lắp, ít cập nhật thông tin và “khô” so với các nội dung học tập khác.

Ngoài hạn chế về nội dung, chương trình, giáo trình, việc thiếu quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo ở một số địa phương, bộ, ngành Trung ương trong công tác GDQP-AN; trách nhiệm của một số thành viên trong hội đồng GDQP-AN ở từng lĩnh vực phụ trách còn hạn chế… dẫn đến kết quả giáo dục, bồi dưỡng KTQP-AN còn hạn chế ở nhiều cấp, địa phương. Một số bộ, ngành… gần 30 khóa không cử được cán bộ đi bồi dưỡng kiến thức QP-AN và chưa tổ chức bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho các đối tượng theo quy định. Từ thực tế trên, nhận thức về QP-AN trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, người dân còn mơ hồ, thậm chí lơ là, mất cảnh giác.

Bồi dưỡng sát đối tượng, nhiệm vụ, địa bàn

Từ khó khăn, đặc thù của công tác GDQP-AN và bồi dưỡng kiến thức QP-AN, nhiều địa phương đã chủ động, sáng tạo, đột phá trong công tác GDQP-AN nhất là Quân khu 3, một địa phương luôn đi đầu trong đổi mới công tác giáo dục, bồi dưỡng kiến thức Quốc phòng. Trung tướng Nguyễn Văn Lân, Tư lệnh Quân khu 3, Chủ tịch Hội đồng GDQP-AN quân khu cho biết:

-  Đặc thù của Quân khu có 29 dân tộc sinh sống, địa hình phức tạp, khó khăn nhất là vùng biên giới, hải đảo. Hội đồng GDQP-AN quân khu đã chỉ đạo hội đồng GDQP-AN các cấp đổi mới cách tiếp cận, đa dạng các đối tượng bồi dưỡng; đổi mới hình thức, nội dung, đưa công tác này đến các đối tượng vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đặc biệt khó khăn.

Năm 2009, các tỉnh Nam Định, Quảng Ninh, Hòa Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Thái Bình thuộc Quân khu 3 đã bồi dưỡng KTQP-AN cho hơn 20.000 đối tượng là chủ tàu thuyền đánh bắt xa bờ; nuôi trồng hải sản, chủ hộ gia đình trên tuyến biên giới, biển, đảo; gia đình không có đảng viên; chủ hộ gia đình tiêu biểu dân tộc Mông; già làng, người có uy tín trong đồng bào các dân tộc thiểu số, trưởng các dòng họ… Khi mở lớp bồi dưỡng KTQP-AN cho các chủ hộ biên giới tại huyện Bình Liêu, Quảng Ninh, danh sách triệu tập đi học ban đầu chỉ có 56 người, cuối cùng đã lên tới 117 người gồm cả cụ già, em nhỏ.

Theo Đại tá Trần Thành, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Quảng Ninh, Phó chủ tịch thường trực Hội đồng GDQP-AN tỉnh: Địa phương luôn đổi mới công tác giáo dục, bồi dưỡng KTQP-AN theo hướng dễ nhớ, dễ hiểu, thiết thực với người học. Trước khi mở lớp cho các chủ hộ gia đình biên giới, Hội đồng GDQP-AN tỉnh chỉ đạo hội đồng GDQP-AN huyện phân công cán bộ xuống bản khảo sát, nắm chắc tổng số hộ và khả năng nghe, nói, viết tiếng Kinh của bà con để xây dựng nội dung chương trình, xác định địa điểm tổ chức lớp, phân công giáo viên giảng dạy. Cơ quan quân sự huyện, xã chuẩn bị máy nổ, ti-vi, đầu video, băng đĩa… để tuyên truyền. Bài giảng đều được thông qua trước khi lên lớp, cán bộ sử dụng tiếng của dân tộc, bảo đảm nội dung giảng dễ hiểu, dễ nhớ; tăng cường hình thức "hỏi- đáp”, nghe và trả lời người học. Cùng với đổi mới nội dung, mua sắm phương tiện, trang thiết bị, đồ dùng dạy học… việc bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giáo viên làm công tác giảng dạy có kiến thức quốc phòng sâu rộng, có kĩ năng sư phạm là hết sức cần thiết.

Bài và ảnh: HOÀNG GIA MINH