Trong chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” quân và dân Hải Phòng đã sát cánh cùng quân và dân Hà Nội bắn rơi nhiều máy bay Mỹ, trong đó lực lượng phòng không bảo vệ thành phố Hải Phòng đã bình tĩnh, phát hiện chính xác tốp máy bay B-52 giả và không nổ súng để tránh bộc lộ trận địa. Đây là tiền đề để ngay sau đó Bộ đội phòng không Hải Phòng vít cổ “pháo đài bay” của Mỹ.

Đêm 22, rạng sáng ngày 23-12-1972, sau 4 ngày đánh phá Hà Nội và Hải Phòng, không quân Mỹ đã cho nhiều tốp máy bay cường kích, tiêm kích, không người lái máy bay vào vùng trời Hải Phòng để thực hiện các động tác nghi binh, chuẩn bị cho một trận đánh có quy mô lớn hơn. 4 giờ sáng ngày 23-12-1972, Sở chỉ huy phòng không thành phố phát tín hiệu báo động B-1, báo động có máy bay B-52 của địch xuất hiện. Hệ thống ra-đa lập tức mở máy phát hiện mục tiêu. Tín hiệu từ các ra-đa cho thấy, mục tiêu bay ở độ cao 5.000m, hai đầu cánh bật đèn. Sau khi kiểm tra bằng nhiều phương pháp, Đoàn phòng không 363 khẳng định, đó là “B-52 giả”. Các trận địa được lệnh không nổ súng, trong khi đó, máy bay địch đã bắt đầu bay vào trung tâm thành phố, cuộc đấu trí diễn ra thật căng thẳng. Khoảng 30 phút sau, 9 tốp B-52 giả của địch bay vòng vào thành phố, rồi bay thẳng ra biển, không có một quả bom nào rơi xuống, từ các trận địa, cũng không có một quả đạn nào phóng lên. Tuy chưa bắn rơi máy bay địch, nhưng việc phát hiện rõ thủ đoạn của địch và không bộc lộ sớm lực lượng của ta là thành công của bộ đội phòng không Hải Phòng.

Đến 4 giờ 30 phút ngày 23-12, nhiều tốp máy bay tiêm kích, cường kích của địch bất ngờ đánh phá hàng loạt các trận địa tên lửa, pháo cao xạ, sân bay của ta ở Hải Phòng. Sở chỉ huy nhận định: “Lần này nhất định B-52 thật sẽ vào”. Quả nhiên đã có 42 lần chiếc máy bay B-52 bay vào Hải Phòng với sự hộ tống của 30 máy bay chiến thuật. Bộ đội phòng không Hải Phòng kiên quyết nổ súng và bằng 18 quả đạn tên lửa, đã bắn rơi 2 chiếc B-52 của Mỹ. Đêm 26-12, lực lượng pháo cao xạ 100mm của Hải Phòng lại bắn rơi 2 máy bay B-52 khác. Như vậy, từ việc phát hiện ra mục tiêu B-52 giả và không đánh các mục tiêu này, đã thể hiện tầm cao trí tuệ của Bộ đội phòng không Việt Nam. Trí tuệ đó tiếp tục được phát huy mạnh mẽ trong những ngày tiếp theo và đã góp phần làm nên chiến thắng oanh liệt: “Điện Biên Phủ trên không”.

TRẦN QUỐC HUY