QĐND - Nghệ thuật tổ chức lực lượng trong tiến công tổng hợp là nhân tố cơ bản quyết định thắng lợi của chiến dịch. Đây là sự thể hiện tinh tế, sắc sảo của nghệ thuật tạo thế trận liên hoàn, bố trí sử dụng lực lượng, dự kiến tình huống, điều khiển thế trận, kết hợp uyển chuyển giữa đấu tranh chính trị và vũ trang, khởi nghĩa từng phần, phối hợp đòn tiến công quân sự mạnh mẽ và sự nổi dậy đồng loạt của quần chúng.  

Trong tác chiến hiện đại, đối phương tổ chức đánh chiếm những địa bàn quan trọng bằng đổ bộ đường không, đường biển, hoặc tiến công qua biên giới, kết hợp với bạo loạn vũ trang, lật đổ trong nội địa và sử dụng thủ đoạn đánh đòn phủ đầu bằng vũ khí công nghệ cao. Chính vì vậy, chủ động, tích cực nắm và nghiên cứu biện pháp, phát huy sức mạnh của thế trận chiến tranh nhân dân, khắc chế âm mưu, thủ đoạn của địch là yêu cầu rất quan trọng.

Du kích Đồng Tháp Mười dẫn đường, phối hợp với bộ đội đánh địch. Ảnh tư liệu.

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tiến công bằng sức mạnh tổng hợp là đối sách cơ bản đánh phá kế hoạch "bình định giành dân" nhằm thực hiện "Việt Nam hóa chiến tranh" của Mỹ-ngụy. Điển hình là nghệ thuật tổ chức chỉ huy, điều khiển, phối hợp hiệp đồng chặt chẽ giữa các lực lượng vũ trang, chính trị, binh vận từ cơ sở, từng địa phương đến toàn chiến dịch; giữa “hai chân, ba mũi, ba vùng” tạo sức mạnh tổng hợp lớn, bảo đảm liên tục tiến công và nổi dậy, kết hợp đòn đánh tiêu diệt chủ lực của địch, đánh phá bình định, tạo thế cho quần chúng nổi dậy giành quyền làm chủ ở những nơi trọng điểm.

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ta tổ chức Bộ chỉ huy và Cơ quan chiến dịch có quyền hạn lớn, chỉ huy chiến dịch thống nhất cả về chính trị, quân sự, bao gồm cả các đồng chí chỉ huy quân sự và chủ trì cấp ủy địa phương. Đây là hình thức tổ chức lực lượng và cơ quan chỉ huy chiến dịch phù hợp với điều kiện của chiến tranh nhân dân địa phương. Trong chiến dịch Bắc Bình Định (1972), Chính ủy chiến dịch là Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Bình Định. Hình thức này đã giúp chỉ huy từ cấp chiến dịch đến tận cơ sở, tạo được sự chủ động và xử lý các tình huống kịp thời; tổ chức điều hành kết hợp tiến công quân sự và sự nổi dậy đồng loạt của quần chúng với quy mô phù hợp, đạt hiệu quả cao.

Việc tổ chức lực lượng phối hợp, kết hợp hoạt động nhịp nhàng, tạo đà, tạo đòn, hướng đánh cho chủ lực và bộ đội địa phương, lấy chủ lực làm mũi nhọn cơ bản. Chiến dịch tiến công tổng hợp Bắc Bình Định (từ tháng 4 đến tháng 6-1972 ) ở Khu 5 với nòng cốt là 3 sư đoàn bộ binh tập trung đánh quỵ địch tại địa bàn trọng điểm Hoài Ân, làm cơ sở cho quần chúng nổi dậy, tiếp tục phát triển sang Hoài Nhơn, Tam Quan, Phù Mỹ và thị xã Quy Nhơn... Ở Khu 8 đồng bằng Nam Bộ (từ tháng 6 đến tháng 9-1972) lực lượng Khu 8 kết hợp chủ lực Miền (Sư đoàn 5, C30B) tác chiến tương đương quân đoàn trên địa bàn 5 tỉnh đồng bằng Nam Bộ với hơn một triệu dân tham gia đấu tranh vũ trang, thực hiện các trận đánh vừa và lớn, đánh quỵ các đơn vị chủ lực của địch, làm rung động thế phòng thủ, tạo thế phát động quần chúng nổi dậy ở các trọng điểm, giải phóng Bến Tre, Trà Vinh, Kiến Phong. Đặc biệt mũi đấu tranh chính trị, binh vận giành thắng lợi lớn trên chiến trường Mỹ Tho.

Các đoàn thể quần chúng được xây dựng và tổ chức chặt chẽ từ cơ sở đến toàn chiến dịch đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy các cấp và sự thống nhất chỉ huy của Bộ tư lệnh chiến dịch, là lực lượng chính trị nòng cốt phát động quần chúng nổi dậy, tiến công địch bằng ba mũi ở cơ sở, đấu tranh chính trị trực tiếp với địch. Các đoàn thể đẩy mạnh công tác binh vận, vận động binh lính địch; phối hợp chặt chẽ với các đòn tiến công quân sự tạo thành sức mạnh áp đảo. 

Tổ chức lực lượng và cơ quan chỉ huy chiến dịch có sự phát triển cao, phù hợp với tính chất, mục đích, quy mô chiến dịch trong chiến tranh, từng bước đánh bại các chiến lược chiến tranh của địch, giải phóng đất nước. Trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, nghệ thuật quân sự của ta đã có những bước phát triển mới rất phong phú. Do vậy, những kinh nghiệm về tổ chức lực lượng chiến dịch tiến công tổng hợp trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cần được tiếp tục nghiên cứu, vận dụng phát triển sáng tạo, phù hợp với điều kiện mới trong lý luận chiến tranh hiện đại. 

Trần Văn Toản