QĐND - Thắng lợi của Chiến dịch phản công Đường 9-Nam Lào năm 1971 là sự tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó có việc điều chỉnh, tổ chức lực lượng linh hoạt tiến công địch. Trong chiến dịch, ta đã gấp rút điều chỉnh lực lượng, tạo thế trận chuẩn bị sẵn sàng cho các tình huống.

Ta đã điều chỉnh, sử dụng các sư đoàn chủ lực kết hợp với lực lượng của Mặt trận B5, B4, Đoàn 559 đặt dưới sự chỉ đạo tập trung, thống nhất của Bộ tư lệnh chiến dịch, bố trí tại các vị trí then chốt, đồng thời tổ chức luồn sâu, lót sẵn, bảo đảm hậu cần, thông tin liên lạc cho các mặt trận dự kiến. Lực lượng phòng không của Đoàn 559 xây dựng thành mạng lưới dày đặc và triển khai các đơn vị chốt chặn, bám giữ, tạo thế chiến dịch. Chúng ta còn tổ chức thế trận chiến tranh nhân dân trong vùng chiến dịch rất độc đáo, trở thành yếu tố bất ngờ lớn với địch.

Bộ đội ta tiến công đồi Không Tên, tiêu diệt Lữ đoàn dù số 3 ngụy. Ảnh tư liệu.

Trên các hướng, mũi tiến công, các đơn vị đã chủ động triển khai trinh sát thực địa, xây dựng trận địa hỏa lực, sẵn sàng đón đánh địch. Khi địch triển khai kế hoạch chiến dịch “Lam Sơn 719” theo ba cánh, tiến theo Đường 9- Bản Đông và đổ bộ đường không chiếm các điểm cao bảo vệ hành lang chiến dịch, lực lượng phòng không dày đặc của ta bố trí phục kích, đón lõng trên tất cả các hướng, các điểm dự kiến đổ bộ đường không của địch, tổ chức bắn rơi số lượng lớn máy bay lên thẳng làm cho địch không đạt được mục đích đề ra.

Các đơn vị bộ đội chủ lực của ta đã cơ động bám sát đội hình hành quân của địch, chớp thời cơ tập kích khi chúng vừa đổ bộ đường không chiếm điểm cao và vây lấn, đột phá các cứ điểm địch lâm thời phòng ngự. Tiêu biểu là trận hiệp đồng binh chủng của xe tăng, pháo binh ta tiêu diệt gọn hai tiểu đoàn ngụy tại điểm cao 543, điểm cao 500, đánh tan đợt phản kích lớn của quân ngụy, diệt gần hết Lữ đoàn dù số 3 và Thiết đoàn 17, bẻ gãy hoàn toàn cánh quân bảo vệ sườn Bắc, đánh thiệt hại nặng cánh quân bảo vệ sườn Nam. Bộ đội B5 đẩy mạnh tiến công vào sở chỉ huy căn cứ hậu cần ở phía sau, các lực lượng ta phối hợp với bạn Lào đánh tan rã cánh quân ngụy Lào tại mặt trận phía Tây, bao vây chặt địch tại Bản Đông, giữ vững tuyến vận tải chiến lược. Địch vấp phải thế trận mạnh của ta, bị chặn đánh liên tục, tiến đến đâu cũng bị tiến công, thiệt hại nặng nề buộc phải thay đổi kế hoạch. Từ ngày 4-3-1971, chúng tăng cường lực lượng, đưa lực lượng dự bị đổ bộ đường không chiếm Sê-pôn, khống chế phía Tây tạo thế phản kích tại Bản Đông. Các đơn vị chủ lực bám sát, tập kích quyết liệt khiến chúng không tiến lên được, buộc phải rút chạy.

Như vậy là, vấp phải thế trận chủ động của ta, lực lượng tiến công hùng hậu của địch chững lại, lúng túng đối phó và chuyển sang phòng ngự thụ động tại Bản Đông và rải quân bảo vệ hành lang vận tải trên Đường 9 (đoạn Lao Bảo-Bản Đông). Ta tập trung lực lượng đánh trận tiêu diệt tập đoàn chủ yếu của địch tại Bản Đông. Tại mặt trận này, Bộ chỉ huy chiến dịch dự kiến và bố trí sẵn thế trận cho hai tình huống cơ bản; tập kích bằng hỏa lực buộc địch rút chạy, đánh địch ngoài công sự hoặc đột phá dứt điểm căn cứ. Trước nguy cơ bị tiêu diệt hoàn toàn, địch hoảng loạn rút chạy, các chốt thép vững vàng trên Đường 9 và trận địa phòng không dày đặc của ta chặn đứng đường rút, đồng thời các đơn vị cơ động của ta truy kích quyết liệt trên toàn tuyến, khiến địch phải bỏ lại xe, pháo, phương tiện chiến tranh hỗn loạn luồn rừng rút chạy, chấp nhận sự thất bại.

Trần Văn Toản