QĐND - Sân bay Cát Bi nằm sâu trong vùng chiếm đóng của giặc Pháp thuộc huyện An Hải, tỉnh Kiến An (nay là quận Hải An, thành phố Hải Phòng), là một sân bay chiến lược của địch tại Đông Dương. Sân bay được trang bị tối tân hiện đại, thường xuyên có khoảng 200 máy bay, hàng trăm phi công, 50 cố vấn quân sự Mỹ, một đại đội chỉ huy sân bay và nhiều kho quân trang, quân dụng. Lực lượng địch bảo vệ sân bay gồm 6 tiểu đoàn khoảng 3000 tên có trang bị hỏa lực mạnh như súng cối, đại liên... Vòng bảo vệ bên ngoài sân bay có 77 tháp canh, lô cốt kiên cố, 6 hàng rào thép gai có bố trí bãi mìn, vật cản xen kẽ và nhiều vị trí chiến đấu trên Đường 14 từ cầu Rào đến phà Quý Kim để bảo vệ sân bay từ xa. Cứ 30 phút một lần các đội tuần tra bằng xe cơ giới mang theo chó săn lùng sục quanh sân bay...

Bộ đội Quân đoàn 4 phát triển tiến công đánh chiếm căn cứ chỉ huy Sư đoàn 18 ngụy trong Chiến dịch Xuân Lộc tháng 4-1975. Ảnh tư liệu.

Thực hiện chủ trương của cấp trên, Bộ tư lệnh Khu Tả Ngạn chỉ thị cho Tỉnh đội Kiến An tổ chức một trận tập kích vào sân bay Cát Bi nhằm phá hủy một số lớn máy bay, hạn chế sự chi viện của địch cho cứ điểm Điện Biên Phủ và các mặt trận. Sau khi nghiên cứu địa hình, quy luật hoạt động của địch, Ban chỉ huy Tỉnh đội Kiến An quyết định sử dụng một phân đội nhỏ bí mật luồn sâu đột nhập vào sân bay, sau đó chia thành nhiều tổ đồng loạt tiến công phá hủy máy bay trên sân bay. Tỉnh đội Kiến An còn tổ chức lực lượng trinh sát nắm địch, phối hợp với du kích địa phương sẵn sàng kiềm chế, tiêu diệt địch bảo đảm đường rút của bộ đội ta về căn cứ.

18 giờ ngày 6-3-1954, lực lượng chiến đấu gồm 32 đồng chí có trang bị súng, lựu đạn, bộc phá, dao găm, xuất phát từ những căn hầm bí mật tại xã Hòa Nghĩa, huyện Kiến Thụy hành quân qua Quán He, đường 14, vượt sông Lạch Tray men theo đường vòng dài hơn 10km trong đêm tối, gió lạnh. Đến gần hàng rào thứ nhất thì dừng lại ngụy trang, tổ quân báo được lệnh cắt hàng rào mở hai cửa xung phong. Khoảng 0 giờ 45 phút, cả hai mũi đã triển khai thế xuất phát tiến công. Theo hiệu lệnh chỉ huy, các chiến sĩ đồng loạt xông vào khu máy bay đậu quăng bộc phá, ném lựu đạn... Hàng loạt tiếng nổ làm chấn động cả một vùng, lửa cháy dữ dội lan nhanh từ chiếc này sang chiếc khác tạo thành đường lửa dài theo đường băng máy bay đỗ. Bộ đội ta vừa đánh vừa hô xung phong uy hiếp địch. Cuộc chiến đấu diễn ra trong vòng 15 phút, sau đó các chiến sĩ nhanh chóng rút theo đường rải vải trắng đánh dấu ra ngoài.

Kết quả trận chiến đấu, địch bị thiệt hại nặng nề: 6 tên lính Âu Phi bị tiêu diệt, 59 máy bay và nhiều phương tiện quân sự bị phá hủy. Chiến thắng sân bay Cát Bi của bộ đội địa phương tỉnh Kiến An ngày 7-3-1954 thể hiện tinh thần mưu trí, táo bạo luồn sâu, đánh hiểm, chắc thắng, góp phần cổ vũ cho phong trào chiến tranh du kích đánh sâu vào căn cứ của thực dân Pháp trên đồng bằng Bắc Bộ.

Lê Thành Vinh