QĐND - Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, việc đánh chiếm và giữ cầu trên các con đường dẫn vào nội đô Sài Gòn có ý nghĩa quyết định đến thắng lợi, bởi có chiếm giữ được cầu thì các cánh quân của ta mới tiến được vào thành phố. Khi đó, 3 cầu quan trọng nhất ở hướng Đông trên quốc lộ 1 là cầu Đồng Nai trên sông Đồng Nai, cầu Rạch Chiếc trên vàm Rạch Chiếc-một nhánh thuộc hạ lưu sông Sài Gòn và cầu Sài Gòn trên sông Sài Gòn áp sát nội đô.

Cầu Rạch Chiếc nằm giữa ngã ba Vũng Tàu về đến Hàng Xanh và rất gần cầu Sài Gòn. Đánh chiếm, giữ cầu Rạch Chiếc thành công là ta đã mở cửa áp sát nội đô Sài Gòn, tạo bàn đạp để quân giải phóng tiến vào thành phố. Nhiệm vụ đánh chiếm và giữ cầu Rạch Chiếc được giao cho 3 đơn vị đặc công là Tiểu đoàn 81, Đội Z.22 và Z.23 thuộc Lữ đoàn đặc công 316 Đặc khu Sài Gòn.

Trận đánh bắt đầu từ đêm 27 rạng ngày 28-4-1975. Sau 3 ngày chiến đấu quyết liệt giữa bộ đội đặc công ta với các lực lượng "tử thủ" của ngụy quân, ngụy quyền Sài Gòn, ta đã tiêu diệt 2 tiểu đoàn quân ngụy, làm tan rã tại chỗ hàng ngàn tên, thu giữ nhiều vũ khí và phương tiện chiến tranh, giữ vững cầu Rạch Chiếc, bảo đảm cho bộ đội chủ lực thọc sâu vào thành phố.

Trận đánh cầu Rạch Chiếc thể hiện sự sáng tạo về nghệ thuật tác chiến, đó là sự kết hợp hình thức tác chiến đặc công với đánh cường tập của bộ binh, nhờ đó tạo ra sự bất ngờ với địch. Ta đánh cầu Rạch Chiếc trong điều kiện đột xuất, chưa được nghiên cứu kỹ mục tiêu, đối tượng tác chiến có số quân đông, được trang bị vũ khí đầy đủ, hệ thống phòng thủ vững chắc, hỏa lực mạnh. Các đơn vị đặc công tham gia đánh cầu Rạch Chiếc là những cán bộ, chiến sĩ đặc công, biệt động của Đặc khu Sài Gòn dày dạn kinh nghiệm chiến đấu. Trận đánh đã vận dụng linh hoạt các hình thức tác chiến, như tập kích bất ngờ, đánh địch trong lô cốt, công sự phòng thủ rất kiên cố có nhiều lớp rào kẽm gai bảo vệ. Ta đánh địch trong không gian hẹp, đánh phía trước, phía sau và bên sườn; tổ chức tiềm nhập, áp sát và bảo vệ mục tiêu, không cho địch phá cầu. Khi bị địch tái chiếm lại cầu, ta quyết tâm tổ chức chiến đấu chiếm lại cầu ngay khi địch chưa có đủ thời gian để tổ chức, củng cố lại các điểm phòng thủ. Khi chiếm được cầu, bộ đội ta tổ chức chốt chặn, xây dựng hệ thống công sự ở cả hai đầu cầu để đánh chặn địch từ xa, tạo điều kiện để các mũi tiến công của ta đánh thọc sâu, làm chủ các mục tiêu trong thành phố.

Thắng lợi trong trận đánh cầu Rạch Chiếc là kết quả của một quá trình bám đất, bám dân cực kỳ gian khổ của các đơn vị đặc công, đặc công biệt động của Đặc khu Sài Gòn. 

Giang Hồng Cương