QĐND - Đầu năm 1966, Mỹ-ngụy huy động 10 tiểu đoàn lính thủy đánh bộ, hàng trăm máy bay, xe bọc thép và hỏa lực pháo binh, mở cuộc hành quân “Diều hâu đôi”, càn quét vào hai huyện Đức Phổ và Ba Tơ (Quảng Ngãi). Du kích Đức Phổ với quyết tâm “tìm Mỹ mà đánh, tìm ngụy mà diệt” xây dựng thế trận chủ động, thiên la địa võng chống lại các cuộc càn quét của địch.

Nữ du kích Đức Phổ đánh địch, giữ làng. Ảnh tư liệu.

Huyện đội Đức Phổ dựa vào quần chúng kết hợp trinh sát, nắm chắc quy luật hoạt động của lính Mỹ, đề ra cách đánh hiệu quả. Rạng sáng 21-2-1966, các tổ du kích xã Phổ Quang bí mật chiếm lĩnh các vị trí, xây dựng công sự chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu. Khoảng 8 giờ sáng 21-2-1966, địch chia làm nhiều mũi bắt đầu càn quét vào Phổ Quang. Tình huống diễn ra theo phương án 2, địch tiến theo hướng khác, cách trận địa phục kích của ta khoảng 800m. Lập tức tổ du kích bí mật di chuyển về trận địa dự bị, bất ngờ nổ súng, đánh chớp nhoáng, diệt 12 tên, sau đó rút về khu vực phía tây làng. Ở mũi khác, xã Phổ An tổ chức trận địa phục kích bằng mìn, lựu đạn tiêu diệt tại chỗ 9 tên ngay ngã ba đầu làng. Đặc biệt, du kích Phổ Nhơn bằng hệ thống hầm, hào, công sự, thông thạo địa hình, dựa vào làng chiến đấu, quần lộn với địch suốt buổi chiều, diệt 18 tên.

Phán đoán địch sẽ tăng quân tiếp tục càn quét, huyện đội Đức Phổ đưa Đại đội 219 bộ đội địa phương hành quân gấp trong đêm, phối hợp với du kích xã Phổ An tổ chức trận địa phục kích ngay trong làng. Ngày hôm sau, địch huy động 2 đại đội, kết hợp xe bọc thép càn quét, nhưng vấp phải trận địa phục sẵn của ta khiến 106 tên địch phải bỏ mạng, 4 xe M113 và 5 máy bay bị tiêu diệt, địch không vào được làng.

Ngày 3-3-1966, địch đổ bộ đường không, chốt tại dốc Bà Trưởng, phía Tây xã Phổ Cường, khống chế hành lang và chặn đánh ta từ Hoài Nhơn sang. Trung đội du kích Phổ Cường triển khai trận địa, bí mật tiềm nhập, tiếp cận khu vực đổ quân, điều tra, nắm chắc các ổ hỏa lực và các vị trí canh phòng của địch; tổ chức một mũi 8 người, chia làm 3 tổ, lợi dụng đêm tối bí mật áp sát, bất ngờ tung lựu đạn, diệt ngay cụm lều chỉ huy và ổ đại liên của địch. Bị đánh bất ngờ, địch bị thiệt hại nặng phải bỏ mũi quân chốt phía tây nam Đức Phổ.

Phát huy đà thắng lợi, du kích 14 xã trong huyện Đức Phổ chiến đấu mưu trí, tích cực vây hãm, bắn tỉa, phát triển các tổ diệt máy bay, xe tăng rộng khắp. Thế trận toàn dân đánh giặc trên địa bàn Đức Phổ đã góp phần bẻ gãy cuộc hành quân “Diều hâu đôi” quy mô lớn của địch.

Trần Văn Toản