Phát triển vận tải quân sự - “huyết mạch” trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại - Bài 2: Xây dựng lực lượng vận tải quân sự tinh, gọn, mạnh, cơ động

Yêu cầu mới đối với lực lượng vận tải quân sự

Hiện nay và trong những năm tới, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, các thách thức an ninh truyền thống, phi truyền thống đan xen và có xu hướng gia tăng. Đặc biệt, sự phát triển mạnh của khoa học, công nghệ quân sự, chiến tranh hiện đại làm thay đổi lớn về quy mô, phạm vi, phương thức tác chiến; đòi hỏi nhu cầu vật chất lớn, nhịp độ tác chiến cao, lực lượng phân tán trên không gian rộng; các đầu mối, tuyến giao thông và hệ thống điều hành có thể bị trinh sát, chế áp, tiến công chính xác... Công tác vận tải quân sự vì thế càng phải bảo đảm kịp thời, bí mật, an toàn, duy trì khả năng phân tán, chuyển hướng và khôi phục nhanh. Điều đó đòi hỏi lực lượng vận tải không chỉ đầy đủ phương tiện được hiện đại hóa mà còn phải mạnh về tổ chức, con người, dữ liệu, công nghệ và sự phối hợp, hiệp đồng.

Bên cạnh nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, phục vụ chiến đấu và chiến đấu, lực lượng vận tải quân sự còn tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, phòng thủ dân sự, vận chuyển hàng cứu trợ và nhiều nhiệm vụ đột xuất khác. Vì vậy, lực lượng vận tải quân sự cần phải có tính đa năng, cơ động cao, hoạt động được trong nhiều điều kiện địa hình, thời tiết...

Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII đã xác định xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống. Để đáp ứng với những yêu cầu nhiệm vụ đòi hỏi ngày càng cao, xây dựng ngành vận tải quân sự trong giai đoạn mới phải hướng tới mục tiêu chính quy, tinh nhuệ, hiện đại với các nội dung cơ bản: Tinh gọn về tổ chức, mạnh về con người, hiện đại về phương tiện, khoa học trong quản lý, chính quy trong hoạt động, an toàn trong thực hiện nhiệm vụ và hiệu quả trong sử dụng nguồn lực, bảo đảm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ vận tải trong mọi điều kiện, hoàn cảnh.

Trung tướng Trần Minh Đức, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật kiểm tra Lữ đoàn 971, Cục Xe máy-Vận tải (tháng 11-2025). Ảnh: MINH MẠNH

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII cũng xác định: “Tăng cường đồng bộ trang bị phương tiện vận tải thế hệ mới, kết hợp khai thác có hiệu quả trang bị vận tải truyền thống, nâng cao năng lực vận tải quân sự theo hướng đa phương thức đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ”. Theo đó, đối với phương tiện vận tải quân sự, cần tập trung hiện đại hóa theo hướng đồng bộ, đa dạng về chủng loại, phát triển phương tiện có tính năng việt dã cao, phù hợp với đặc điểm, địa hình, thời tiết, khí hậu và chiến thuật, nghệ thuật quân sự Việt Nam; kết hợp chặt chẽ giữa đầu tư trang bị phương tiện thế hệ mới với duy trì, cải tiến, nâng cao hiệu quả khai thác trang bị hiện có.

Tinh gọn về tổ chức nhưng nâng cao năng lực, hiệu quả vận tải

“Tinh, gọn, mạnh, cơ động” phải được nhận thức thống nhất giữa quy mô tổ chức và năng lực thực hiện nhiệm vụ. “Tinh” không đơn thuần là giảm quân số mà phải là tinh nhuệ về con người, phương tiện, tổ chức và phương thức hoạt động. “Gọn” phải là gọn đầu mối, rõ chức năng, giảm khâu trung gian, tăng hiệu quả chỉ huy, quản lý và hoạt động. “Mạnh” là khả năng hoàn thành nhiệm vụ trong mọi điều kiện, hoàn cảnh, kể cả tình huống phức tạp, hiểm nguy. “Cơ động” là khả năng bảo đảm người và phương tiện vận tải luôn ở trạng thái sẵn sàng, có thể nhanh chóng tổ chức, triển khai lực lượng để thực hiện nhiệm vụ vận chuyển đầy đủ, kịp thời, đúng yêu cầu tác chiến.

Với yêu cầu như vậy, cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh tổ chức lực lượng vận tải ở từng cấp bảo đảm tinh, gọn, mạnh, cơ động; tổ chức cơ quan vận tải phải tinh gọn nhưng đủ năng lực tham mưu, chỉ huy, quản lý và điều hành; mỗi đơn vị phải xác định rõ khả năng huy động lực lượng, phương tiện, vận chuyển, sửa chữa, cứu kéo và được kiểm chứng qua huấn luyện, diễn tập. Cốt lõi của “tinh, gọn, mạnh, cơ động” là làm cho mỗi con người, mỗi phương tiện và mỗi đầu mối đều phát huy đúng chức năng, tạo ra sức mạnh hoàn thành tốt nhiệm vụ vận tải.

Ngành vận tải quân sự là lực lượng chủ công trong vận chuyển phục vụ phòng, chống dịch Covid-19 và vận chuyển phục vụ ứng phó với thiên tai, tìm kiếm cứu nạn. Ảnh: HOÀNG THÁI

Chính quy, an toàn, hiệu quả là mục tiêu, yêu cầu đối với lực lượng vận tải quân sự nói chung, mỗi đơn vị nói riêng. Trong đó, chính quy thể hiện trước hết ở công tác chỉ huy, quản lý, lập kế hoạch, tổ chức vận tải, xếp dỡ, giao nhận và bảo đảm kỹ thuật; mọi hoạt động phải có quy trình, tiêu chuẩn và trách nhiệm cụ thể. Đồng thời, phải đặc biệt chú trọng yếu tố bảo đảm an toàn, cả về con người, phương tiện, hàng hóa, nhiên liệu, kho tàng, bến bãi và giữ bí mật. Hiệu quả công tác vận tải là thước đo cao nhất, đánh giá khả năng, mức độ hoàn thành nhiệm vụ: Đúng thời gian, địa điểm, đủ số lượng, bảo đảm chất lượng, an toàn và tiết kiệm. Chính quy, an toàn, hiệu quả cũng chính là chuẩn mực trong xây dựng lực lượng vận tải quân sự; tránh tình trạng hiện đại hóa hình thức, không tạo ra hiệu quả thực chất.

Cùng với lực lượng vận tải quân sự thường trực, cần coi trọng xây dựng lực lượng dự bị động viên và nguồn phương tiện vận tải của nền kinh tế. Ngay từ thời bình phải nắm chắc nguồn phương tiện, người điều khiển, địa bàn, tình trạng kỹ thuật và khả năng huy động; xây dựng phương án tiếp nhận, tổ chức, biên chế, huấn luyện, diễn tập để nâng cao chất lượng và khả năng sẵn sàng động viên.

Nâng tầm nhân lực - khâu then chốt tạo nên sức mạnh 

Con người là chủ thể trực tiếp tạo ra sức mạnh và quyết định kết quả thực hiện nhiệm vụ. Vì vậy, xây dựng con người phải được đặt ở vị trí trung tâm trong xây dựng lực lượng vận tải quân sự tinh, gọn, mạnh, cơ động.

Thực tiễn lịch sử cho thấy, trong điều kiện khó khăn, ác liệt, chính bản lĩnh, ý chí, tinh thần trách nhiệm, đoàn kết hiệp đồng và khả năng sáng tạo của cán bộ, chiến sĩ đã giúp lực lượng vận tải quân sự hoàn thành nhiệm vụ. Những phẩm chất đó cần tiếp tục được kế thừa, phát triển phù hợp với yêu cầu mới.

Trong điều kiện phương tiện và công nghệ ngày càng hiện đại, vai trò của con người không giảm đi mà chuyển từ trực tiếp thao tác sang làm chủ công nghệ, tổ chức hệ thống, xử trí tình huống và chịu trách nhiệm về quyết định. Vì vậy, hiện đại hóa ngành vận tải quân sự trước hết phải bắt đầu từ xây dựng đội ngũ có bản lĩnh, trình độ và phương pháp công tác đáp ứng yêu cầu mới.

Tàu vận tải xăng dầu 3.000 tấn của Lữ đoàn 649 (Cục Xe máy-Vận tải, Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật). Ảnh: MINH MẠNH

Trước hết, phải xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, nhân viên ngành vận tải quân sự có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, tinh thần trách nhiệm cao và ý chí quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ. Đặc thù hoạt động vận tải quân sự là thường xuyên cơ động, phân tán, nhiệm vụ có thể đột xuất, bí mật, địa điểm bất kỳ và đòi hỏi rất khẩn trương, chính xác; vì vậy phải xử trí linh hoạt, bảo đảm an toàn, kịp thời. Cán bộ, chiến sĩ, nhân viên ngành vận tải quân sự phải thấm nhuần tinh thần tận tâm, trách nhiệm, đoàn kết, hiệp đồng, tự lực, tự cường; giỏi chuyên môn nghiệp vụ, có tính nguyên tắc, làm chủ khoa học, công nghệ và phương tiện. Cụ thể, đội ngũ cán bộ chỉ huy phải có tư duy hệ thống, năng lực dự báo, lập kế hoạch, điều hành, xử trí tình huống; nhân viên kỹ thuật, điều khiển phương tiện phải giỏi nghề, làm chủ phương tiện, thiết bị và công nghệ mới.

Đổi mới công tác đào tạo, huấn luyện ngành vận tải quân sự

Xây dựng lực lượng vận tải quân sự đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó công tác đào tạo, huấn luyện và rèn luyện là hết sức cần thiết, phải tiến hành thường xuyên, liên tục và không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng. Nội dung đào tạo, huấn luyện phải bảo đảm toàn diện, tập trung chuyên sâu, chuyển từ thao tác riêng lẻ sang rèn luyện năng lực phối hợp, hiệp đồng và triển khai công tác vận tải thống nhất, hiệu quả.

Đối với cán bộ, tăng cường đào tạo, huấn luyện nâng cao trình độ, năng lực tư duy, quản lý, xây dựng phương án, kế hoạch, tổ chức vận tải, hiệp đồng và xử trí tình huống. Đối với nhân viên kỹ thuật và điều khiển phương tiện, cần chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, thành thục kỹ năng khai thác, điều khiển phương tiện và bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa; tăng cường huấn luyện, rèn luyện trong điều kiện khó khăn, phức tạp. Các nhà trường gắn đào tạo với thực tiễn nhiệm vụ và đơn vị, tạo sự liên thông giữa đào tạo-nghiên cứu-huấn luyện-thực tiễn. Khuyến khích tự học và nghiên cứu sáng kiến, làm chủ phương tiện, công nghệ mới; chú trọng đào tạo nhân lực về vận tải quân sự hiện đại, logistics, công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Xây dựng lực lượng vận tải quân sự gắn với thế trận vận tải toàn dân

Một đặc điểm quan trọng của vận tải quân sự Việt Nam là luôn gắn với sức mạnh của nhân dân. Trong thế trận quốc phòng toàn dân, lực lượng vận tải quân sự thường trực là nòng cốt, kết hợp vận tải Quân đội với vận tải của Nhà nước, địa phương và nhân dân; lực lượng thường trực với dự bị động viên; các phương thức vận tải phù hợp với từng địa bàn, tạo thành thế trận vận tải đồng bộ, liên hoàn, vững chắc.

Đặc điểm đó đặt ra yêu cầu đối với cán bộ ngành vận tải quân sự phải có tư duy mở, năng lực phối hợp với địa phương, các cơ quan nhà nước, ngành giao thông vận tải và các thành phần kinh tế; biết tổ chức hiệp đồng, huy động và sử dụng nguồn lực phù hợp với quy định và điều kiện thực tế. Việc xây dựng thế trận vận tải phải bắt đầu từ thời bình: Nắm chắc nguồn lực, khảo sát tiềm năng giao thông vận tải, chuẩn bị phương án huy động, xây dựng cơ chế hiệp đồng, tổ chức huấn luyện, diễn tập, tạo khả năng chuyển hóa nhanh nguồn lực kinh tế-xã hội thành năng lực phục vụ quốc phòng khi cần thiết.

Để thực hiện tốt các nội dung trên, cần quán triệt việc xây dựng lực lượng vận tải quân sự tinh, gọn, mạnh, cơ động, tiến lên hiện đại là yêu cầu cấp thiết, mang tính chiến lược lâu dài; đòi hỏi phải đồng bộ về tổ chức, biên chế, con người, phương tiện, công nghệ, quản lý và đặt trong thế trận vận tải toàn dân, làm nòng cốt trong thế trận vận tải toàn dân nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp đáp ứng nhu cầu vận tải, bảo đảm tốt nhất cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

(còn nữa)