Cách trạm chế biến cả trăm mét, tôi đã ngửi thấy mùi thơm nồng, ngầy ngậy đặc trưng của nước mắm nguyên chất xứ Nghệ. Đi thêm một chút, tôi bắt gặp trong gian nhà mới xây trước trạm chế biến xếp hàng dãy dài các bể tròn đổ bằng xi măng để chế biến nước mắm. Anh Đức cho biết, cách đây hơn 1 năm, trung đoàn vừa đầu tư kinh phí xây dựng nhà kho và 30 bể tròn, mỗi bể chứa được 500kg chượp (cá làm mắm) để chế biến nước mắm.

Chiến sĩ Trương Văn Sơn kiểm tra chất lượng chượp nước mắm tại bể. 

Chiến sĩ Trương Văn Sơn, người được giao phụ trách khu chế biến nước mắm hướng dẫn: Muốn nước mắm ngon, trước hết phải chọn mua những con cá cơm, cá nục béo, dầy mình, còn tươi của ngư dân vừa đi biển về. Để mắm có mùi thơm, nồng, vị ngọt, cần rang thêm gạo hoặc ngô rồi xay nhỏ, trộn vào. Các bể chượp được để trong khu nhà thiết kế thoáng, cao. Khi trời nắng bỏ nắp đậy bể ra để phơi, khi trời mưa phải đậy lại, tránh nước mưa rơi vào bể. Để cân đối lượng nước mắm thành phẩm, anh em trong đơn vị chế biến tính toán nhu cầu, sau đó tổ chức ngâm ủ, chiết xuất hợp lý theo phương thức “quay vòng” từng bể. Chiết xuất xong, lại tiếp tục bổ sung nước. Sau khoảng một năm rưỡi khai thác, có thể thay chượp. Bã chượp được dùng làm thức ăn chăn nuôi gia súc. Hiện nay, trung bình mỗi tháng, trạm chế biến thu hoạch được khoảng 1.300 lít nước mắm, cung cấp cho toàn bộ bếp ăn của trung đoàn với giá rẻ hơn so với thị trường, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Không chỉ bảo đảm cho bộ đội, trạm chế biến tập trung của đơn vị còn có sản phẩm nước mắm bán ra ngoài thị trường, thu nhập thêm hàng chục triệu đồng mỗi tháng góp phần cải thiện đời sống cho cán bộ, chiến sĩ.

Bài và ảnh: VĂN CHIỂN