QĐND - Trong cuốn “Lịch sử truyền thống đấu tranh cách mạng” của Đảng bộ và nhân dân xã Trạch Mỹ Lộc, huyện Phúc Thọ, TP Hà Nội ngày nay in trang trọng bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi một nữ du kích địa phương vào tháng 5 năm 1949. Trong thư Bác viết: “Tôi được báo rằng cháu đã hăng hái cùng anh em du kích xung phong giết giặc. Tôi rất vui lòng thay mặt Chính phủ gửi lời thân ái khen ngợi cháu và khuyên cháu cố gắng lập nhiều chiến công…”.

Người nữ du kích có vinh dự ấy là Cao Thị Nấm, sinh năm 1928, quê ở xã Trạch Mỹ Lộc, huyện Tùng Thiện, thị xã Sơn Tây (nay thuộc huyện Phúc Thọ, TP Hà Nội). Dưới thời Pháp thuộc, đây là vùng quê hương cách mạng có nhiều người theo Việt Minh đánh Pháp, đuổi Nhật. Điển hình trong số đó là Cao Thị Nấm. Năm 1940, mới 12 tuổi, Cao Thị Nấm đã làm liên lạc cho Tỉnh ủy Sơn Tây và các đồng chí Trung ương hoạt động tại địa phương, cùng với bố mẹ nuôi giấu cán bộ cách mạng. Tháng Tám năm 1945, Cao Thị Nấm tham gia giành chính quyền tại thị xã Sơn Tây, xây dựng được nhiều cơ sở nuôi giấu cán bộ. Trong hoàn cảnh đất nước “ngàn cân treo sợi tóc” Cao Thị Nấm đã cùng bà con mở lớp xóa mù chữ, luyện tập quân sự, thu gom vũ khí, đào hầm hào, công sự chiến đấu… Cao Thị Nấm đã trực tiếp tổ chức tiêu diệt 2 tên quốc dân đảng khét tiếng trong vùng, vận động 25 gia đình có người đi lính và 15 tên bỏ vũ khí quay về với cách mạng. Tham gia chiến đấu 5 trận lớn và hơn 100 trận đánh nhỏ lẻ, Cao Thị Nấm đã cùng du kích tiêu diệt 15 tên địch, làm bị thương 20 tên, phá hủy 2 xe cơ giới, thu 12 súng các loại, hàng nghìn viên đạn, kêu gọi 35 tên giặc ra đầu hàng, phá 3km đường giao thông, vô hiệu hóa các lý hào ở hai xã Trạch Mỹ Lộc và Sơn Đồng. Ngoài ra chị còn trực tiếp cùng với lực lượng du kích bảo vệ an toàn Bác Tôn và các cán bộ Trung ương hoạt động ở địa bàn….

Ngày 6-12-1952, trên đường đi làm nhiệm vụ cùng đồng chí Bí thư chi bộ, chị bị địch bắt tại bốt Cầu Trôi. Địch giam chị tại trại giam Nhà Tiền, Hà Nội. Suốt 3 tháng trời, vừa dụ dỗ, vừa tra tấn hết sức dã man, nhưng không moi được tin tức gì ở Cao Thị Nấm, kẻ địch đã hèn hạ tiêm thuốc độc sát hại chị. Cao Thị Nấm hy sinh ngày 16-3-1953. Khi hy sinh, chị là đảng viên, Hội trưởng Hội Phụ nữ xã, Ủy viên Ban chấp hành Hội Phụ nữ huyện. Ghi nhận những đóng góp của liệt sĩ Cao Thị Nấm đối với cách mạng, ngày 28-4-2000, Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam đã ký quyết định truy tặng chị danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

THANH MINH