Những ngọn lửa sáng mãi với thời gian

* Các bảo tàng trong Quân đội đã tiếp nhận được hơn 1,1 vạn hiện vật

* Báo Quân đội nhân dân được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng khen thưởng

QĐND - Tiếp theo sự kiện tổng kết, trao giải cuộc thi viết “Những kỷ vật kháng chiến” trên Báo Quân đội nhân dân và triển lãm “Những kỷ vật kháng chiến-Dấu ấn thời gian” được tổ chức mấy ngày trước tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, đúng dịp kỷ niệm 64 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến (19-12-1946) và chào mừng kỷ niệm 66 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, 21 năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân, tối qua (19-12), tại hội trường Bộ Quốc phòng đã diễn ra lễ tổng kết cuộc vận động (CVĐ) sưu tầm, giới thiệu và giao lưu với chủ đề “Những kỷ vật kháng chiến”.

Trung tướng Phạm Hồng Cư trao tặng lá cờ truyền thống Tiểu đoàn Bình Ca cho Cuộc vận động

Kỷ vật kháng chiến nối liền quá khứ - hiện tại - tương lai

Cách đây 64 năm, hưởng ứng Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Chúng ta thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”, đồng bào ta, từ già đến trẻ trên khắp mọi miền Tổ quốc đã đứng lên quyết tâm đánh đuổi quân xâm lược ra khỏi bờ cõi. Kể từ ngày đó đến ngày 30-4-1975, quân và dân ta đã đương đầu và đánh thắng hai kẻ thù xâm lược hùng mạnh nhất của thời đại là thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Trong những năm tháng chiến đấu gian khổ và hào hùng của dân tộc, các thế hệ bộ đội, thanh niên xung phong và nhiều người dân đã giữ gìn cẩn thận cho con cháu hôm nay những kỷ vật thiêng liêng gắn liền với cuộc đời của họ.

 Đến dự lễ tổng kết và giao lưu có các đồng chí: Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó thủ tướng Chính phủ; Đại tướng Phùng Quang Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Đại tướng Lê Văn Dũng, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị (TCCT); Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin; Trung tướng Phùng Khắc Đăng, Phó chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam; đại diện lãnh đạo nhiều ban, ngành, đoàn thể ở Trung ương; đông đảo cựu chiến binh, thanh niên xung phong, người dân và chiến sĩ trẻ.

Phát biểu tổng kết, Trung tướng Nguyễn Tuấn Dũng, Phó chủ nhiệm TCCT, Trưởng ban chỉ đạo CVĐ khẳng định: CVĐ sưu tầm và giới thiệu “Những kỷ vật kháng chiến” đã có sức lan tỏa rộng khắp trong các tầng lớp xã hội. Bằng nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo và hiệu quả, CVĐ không chỉ thu hút sự tham gia nhiệt tình của đông đảo các cựu chiến binh, thanh niên xung phong, gia đình cách mạng và người dân trên khắp mọi miền đất nước, mà còn gây được sự chú ý và nhận được sự hưởng ứng của khá nhiều cựu chiến binh Mỹ, Pháp đã từng tham chiến tại Việt Nam.

Sau 3 năm thực hiện CVĐ, các bảo tàng trong hệ thống bảo tàng Quân đội đã tiếp nhận được hơn 11.000 kỷ vật kháng chiến, trong đó có nhiều kỷ vật quý có giá trị về lịch sử, văn hóa và khoa học. Kết quả của CVĐ đã góp phần to lớn trong việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa quân sự Việt Nam, giáo dục truyền thống đánh giặc giữ nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ. Thông qua CVĐ cũng đã góp phần tôn vinh những tập thể, cá nhân có công với nước, là cầu nối để bạn bè quốc tế thêm hiểu về đất nước, con người, truyền thống lịch sử, bản sắc văn hóa Việt Nam và truyền thống anh hùng của Quân đội ta. 

Ghi nhận những thành tích xuất sắc trong CVĐ sưu tầm và giới thiệu “Những kỷ vật kháng chiến” từ năm 2008 đến nay, Thủ tướng Chính phủ đã tặng Bằng khen cho: Ngân hàng cổ phần thương mại Bắc Á; Trung tướng Nguyễn Tuấn Dũng, Phó chủ nhiệm TCCT; Bà Thái Hương, Tổng giám đốc Ngân hàng cổ phần thương mại Bắc Á. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã tặng Bằng khen cho 5 tập thể và 9 cá nhân, trong đó có Báo Quân đội nhân dân và Thiếu tướng Lê Phúc Nguyên, Tổng biên tập Báo Quân đội nhân dân. Thủ trưởng Tổng cục Chính trị cũng quyết định tặng Bằng khen cho 23 tập thể và 76 cá nhân.

"Lời thề Độc Lập"

Chương trình giao lưu “Những kỷ vật kháng chiến” đã phần nào tái hiện cuộc trường chinh đánh giặc giữ nước vĩ đại của quân dân ta trong thế kỷ XX. Mở đầu cuộc giao lưu là phóng sự ngắn tái hiện những ngày toàn quốc kháng chiến qua lời kể của bà Nguyễn Bích Thảo, chiến sĩ cảm tử quân Hà Nội mùa đông năm 1946. Tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” trong 60 ngày đêm toàn quốc kháng chiến của các chiến sĩ cảm tử quân Thủ đô đã trở thành một trong những biểu tượng cao đẹp nhất của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Các đơn vị và cá nhân nhận Bằng khen của Bộ Quốc phòng

Có mặt tại buổi giao lưu, nhiều vị tướng, nhiều cựu chiến binh đã kể lại những năm tháng không thể nào quên và những kỷ vật đã đồng hành cùng cuộc đời mình trong cuộc sống, chiến đấu tại chiến trường. Trung tướng Phạm Hồng Cư, nguyên Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, một người lính từ thời kháng chiến chống Pháp, đã trao tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam lá cờ chiến thắng mang dòng chữ “Tiểu đoàn Bình Ca”. Ông tâm sự: “Hành trang của những người lính chúng tôi thời đó rất đơn sơ, đúng như lời thơ của Chính Hữu miêu tả: “Áo anh rách vai/ Quần tôi có vài miếng vá/ Miệng cười buốt giá/ Chân không giày”, nhưng chúng tôi luôn mang trong tim một lời thề son sắt, đó là “Lời thề Độc Lập”. Xúc động trước lời ông kể, cả hội trường vỗ tay nồng nhiệt.

Thượng tướng Nguyễn Thế Trị, nguyên Giám đốc Học viện Quốc phòng, người tiểu đoàn trưởng tham gia chỉ huy bộ đội trong trận đánh Chư Tan Kra năm 1968 cũng có mặt trong đêm giao lưu. Nhìn chiếc mũ sắt do những cựu chiến binh của Trung đoàn 209, Sư đoàn 312 trao tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, ông đã lặng đi vì xúc động. Vì chính chiếc mũ sắt đó đã tái hiện hình ảnh cuộc chiến đấu anh dũng, kiên cường của những “người lính mũ sắt” Trung đoàn 209. Trận đánh Chư Tan Kra gây được tiếng vang lớn, nhưng hơn 100 chiến sĩ của đơn vị đã anh dũng hy sinh tại chiến trường đó. Đã 42 năm trôi qua, kể lại câu chuyện xưa, trong ông vẫn chưa nguôi nỗi day dứt vì nhiều hài cốt liệt sĩ trong trận đánh Chư Tan Kra đến nay vẫn chưa tìm thấy. Ông chia sẻ: “Đây là món nợ của những người đang sống hôm nay đối với các anh hùng liệt sĩ. Tuy vậy, chúng tôi, những CCB Trung đoàn 209 đã nhiều lần trở lại chiến trường cũ để tìm hài cốt đồng đội, đến nay đã tìm được 38 bộ hài cốt”.

Bên cạnh câu chuyện xúc động về những “người lính mũ sắt”, khán giả có dịp tái ngộ và giao lưu với họa sĩ Lê Đức Tuấn, người có nhiều năm công tác tại Báo Quân đội nhân dân, chủ nhân của cuốn “Nhật ký bằng tranh” ghi lại những hình ảnh sống động về cuộc sống, sinh hoạt, học tập, chiến đấu của bộ đội ta trên đường hành quân và ngoài mặt trận. Ông cũng là một chiến sĩ của Trung đoàn 209, trực tiếp tham gia chiến đấu và bị thương trong trận đánh Chư Tan Kra. Cuốn nhật ký của ông đã vượt qua nửa vòng trái đất, lưu lạc mấy chục năm trời bên nước Mỹ, nhờ ông Sim-sơn và những người lính Mỹ khác lưu giữ. “Qua chương trình này, tôi muốn gửi lời cảm ơn tới ông Sim-sơn, người đã giúp tôi tìm lại những bức tranh được vẽ dọc đường chiến đấu”- Họa sĩ Lê Đức Tuấn nói.

Nhạc sĩ Đỗ Nhuận được công chúng biết đến như là một trong những cây đại thụ của nền âm nhạc Việt Nam qua những tác phẩm sống cùng năm tháng như: Du kích ca, Chiến thắng Điện Biên, Hành quân xa, Việt Nam quê hương tôi, Áo mùa đông… Con trai ông- Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam đã làm cho khán trường bồi hồi xúc động khi tự tay mình đệm đàn piano  (cho ca sĩ Việt Hoàn hát bài Áo mùa đông), chiếc đàn của cha ông-một kỷ vật thiêng liêng gắn liền với cuộc đời sáng tạo của nhạc sĩ Đỗ Nhuận trong thời kỳ kháng chiến. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân tâm sự: “Cùng với những hiện vật hữu hình, những kỷ vật vô hình như các ca khúc cách mạng đã trở thành những giá trị văn hóa và mãi mãi là niềm tự hào của dân tộc ta, quân đội ta. Tôi nghĩ rằng, mỗi kỷ vật kháng chiến là một bài học giáo dục truyền thống bổ ích đối với thế hệ hôm nay”. 

Xen kẽ giao lưu các nhân chứng lịch sử và các đại biểu còn có nhiều phóng sự cảm động như: Tình yêu thời chiến thông qua những lá thư tỏ tình và tổ chức đám cưới chỉ có hạt dẻ, kẹo vừng, kẹo lạc của ông Vũ Quang Bích và bà Đỗ Thị Chu Ngân; Ngôi nhà và những hiện vật đời thường của Mẹ Nguyễn Thị Thứ-người mẹ Tổ quốc; Chiếc nồi đồng của Bà mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Xân; Giấy báo tử và câu chuyện bà Hoàng Liên Thái, em gái Anh hùng liệt sĩ Hoàng Kim Giao đi tìm mộ anh sau 40 năm hy sinh; Câu chuyện về PGS.TS-Đại tá Nguyễn Thuận, “người anh hùng thầm lặng” đã 12 năm gắn bó và giúp đỡ con em thương binh liệt sĩ và các gia đình có hoàn cảnh khó khăn… Những con người ấy, những kỷ vật ấy chỉ là một vài trong số hàng ngàn, hàng vạn câu chuyện thể hiện sâu đậm tình yêu quê hương, đất nước, lẽ sống cao đẹp, gắn bó thủy chung với đồng chí, đồng đội và đồng bào.

Những kỷ vật kháng chiến, theo Trung tướng Phạm Hồng Cư sẽ sáng mãi như ngọn lửa hồng, bởi vì: Như một dấu ấn thời gian, mỗi hiện vật không chỉ “đánh thức” những năm tháng kháng chiến hào hùng của dân tộc và chứa đựng nhiều ý nghĩa lịch sử, văn hóa quý báu, mà còn góp phần “tiếp lửa truyền thống” các tầng lớp nhân dân. “Năm nay tôi đã 85 tuổi. Thế hệ lính chiến chúng tôi đã làm tròn sứ mệnh là giải phóng dân tộc, xóa đi nỗi nhục mất nước. Còn thế hệ trẻ hôm nay cần có trách nhiệm xóa đi nỗi nhục nghèo nàn, lạc hậu, quyết đưa đất nước ta vươn lên sánh vai với các cường quốc năm châu như lời Bác Hồ hằng mong muốn. Đó là thông điệp tôi muốn gửi đến các bạn trẻ từ cuộc giao lưu này”-Trung tướng Phạm Hồng Cư nhấn mạnh.

NGUYỄN VĂN HẢI