QĐND - Sau thắng lợi trận đầu của quân dân miền Bắc, tháng 8-1965, Nhà máy Xay Thái Bình thành lập một trung đội tự vệ, sau đó phát triển thành một đại đội với hơn 200 người, do giám đốc trực tiếp làm đại đội trưởng. Với quyết tâm “còn người, còn vũ khí thì còn nhà máy”, đại đội tự vệ duy trì nghiêm chế độ trực chiến đấu, sẵn sàng tiêu diệt máy bay địch, bảo vệ nhà máy và các mục tiêu trọng yếu của thị xã Thái Bình.

Phân tích kỹ các trận đánh trước đó, Đại đội tự vệ của nhà máy đã xác định được quy luật hoạt động của không quân Mỹ, biết được triệu chứng, khoảng thời gian chúng thường tập kích đánh phá. Đặc biệt chỉ huy đại đội nhận thấy cách đánh của chúng thường là từ xa bay cao và gần mục tiêu mới bổ nhào cắt bom, bắn phá rồi vọt lên thoát ra hướng biển... Chiều 17-4-1966, khi đài phòng không thông báo có 12 chiếc máy bay đang xâm phạm vùng trời Thái Bình, tiếng còi, kẻng báo động vang lên khắp các trận địa của đơn vị bạn. Kíp trực pháo 23mm của Nhà máy Xay Thái Bình do đồng chí Nguyễn Hoài Nam chỉ huy, pháo thủ số 2 phát hiện từ xa có hai vệt đen bay từ hướng Đông Nam về Tây Nam, cách trận địa hơn 3 cây số. Khẩu đội bám sát chiếc thứ hai, đưa vào kính ngắm; khi máy bay vào đúng tầm ngắm, nghiêng cánh chuẩn bị nâng độ cao, lập tức pháo thủ số 2 đạp cò, loạt đạn vút lên trùm lấy mục tiêu; máy bay địch bốc cháy, rơi cách cửa sông Trà Lý 10km; chiếc còn lại vội lao nhanh ra biển.

Trận đánh kết thúc chỉ trong vài phút, với một loạt đạn 12 viên, khẩu đội pháo 23mm thuộc Đại đội tự vệ của Nhà máy Xay Thái Bình đã tiêu diệt một máy bay F4 của Mỹ, bảo vệ an toàn cầu Bo và nhà máy. Trận đánh thắng lợi để lại cho đại đội nhiều bài học, nhưng đáng nói nhất là nghiên cứu nắm chắc quy luật hoạt động, đường bay của máy bay địch, phát hiện mục tiêu kịp thời, thao tác vũ khí nhanh, ngắm bắn chính xác.

Vũ Xuân Dân