QĐND - Bến Lộc An nay thuộc xã Phước Bửu, huyện Xuyên Mộc (Bà Rịa-Vũng Tàu). Trong lịch sử của con đường Hồ Chí Minh trên biển huyền thoại, bến Lộc An được Đoàn 125 - Đoàn tàu không số tổ chức cho ba chuyến tàu cập bến thành công, vận chuyển hơn 109 tấn vũ khí các loại, kịp thời bổ sung trang bị cho quân và dân các tỉnh miền Đông Nam Bộ, Khu 6 tham gia các chiến dịch, góp phần làm nên những chiến thắng vang dội ở trận Bình Giã, Đồng Xoài, Dầu Tiếng, Bầu Bàng…

Bến Lộc An, nơi đón 3 chuyến tàu không số cập bến. Ảnh tư liệu.

Vì sao lựa chọn và mở bến Lộc An trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển? Bến Lộc An nằm bên cửa sông Ray, con sông bắt nguồn từ suối Gia Tiên. Bên phải cửa biển là xã Lộc An, huyện Đất Đỏ, bên trái là xã Phước Bửu (nay thuộc xã Phước Thuận), huyện Xuyên Mộc. Hai bên sông Ray là rừng nguyên sinh, ngập mặn, nối liền với rừng Bình Châu, Phước Bửu và hệ thống rừng già rộng lớn ở phía Bắc và Tây Bắc. Cửa Lộc An thuận lợi cho việc vận chuyển, cất giấu và chuyển tải vũ khí đến các căn cứ kháng chiến. Ngay trong cuộc kháng chiến chống Pháp, cửa biển Lộc An đã nằm trong tuyến giao thông nối liền miền Đông Nam Bộ với miền Bắc. Tháng 9-1946, cách cửa Lộc An 5km về phía Bắc, chuyến hàng chở vũ khí của Trung ương chi viện cho tỉnh Bà Rịa đã cập bến an toàn. Từ năm 1952, vùng biển Lộc An là địa bàn hoạt động của Tiểu đoàn 320 với nhiệm vụ vận chuyển hàng cho chiến trường miền Đông Nam Bộ. Chọn bến Lộc An để Tàu không số cập bến vừa bảo đảm bí mật, thuận lợi giải phóng vũ khí, vật chất vận chuyển trên tàu, vừa có khả năng tác chiến tốt, hiệu quả khi có tình huống xảy ra.

Sau một thời gian chuẩn bị, rạng sáng 3-10-1963, chuyến tàu đầu tiên, đó là chiếc tàu gỗ mang số hiệu 41 chở gần 20 tấn vũ khí cập bến Lộc An an toàn. Đoàn 1500 và lực lượng vũ trang địa phương đã chờ sẵn ở bến để bốc hàng. Khi thủy triều rút làm tàu mắc cạn, gần bến là đồn Phước Hải của địch, cán bộ, chiến sĩ tàu 41 khẩn trương ngụy trang, mưu trí bảo vệ an toàn con tàu và bến bãi. Chuyến tàu thứ hai (ngày 29-11-1964) và chuyến tàu thứ ba (1-2-1965) đều là tàu mang số hiệu 56, chở tổng số gần 100 tấn vũ khí, thuốc nổ cập bến an toàn, kịp thời bổ sung trang bị cho các đơn vị chủ lực miền Đông Nam Bộ, Khu 6 phục vụ chiến dịch Bình Giã, Đồng Xoài… góp phần làm thất bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ-ngụy, mở ra thời kỳ mới cho cách mạng miền Nam.

Hoàng Hồng Phương