Học dân, gần dân, giúp dân

Chương trình hành động của Đại hội Đoàn thanh niên Bộ đội Biên phòng (BĐBP) lần thứ XI đã đề ra chỉ tiêu: Mỗi chi đoàn, đại đội và hải đội biên phòng mở ít nhất một lớp học tiếng dân tộc thiểu số, tiếng nước láng giềng cho cán bộ, đoàn viên trong đơn vị. Theo chủ trương đó, Bộ chỉ huy  BĐBP Sơn La được chọn triển khai làm điểm  việc tổ chức lớp học tiếng dân tộc thiểu số theo mô hình “tự đào tạo”. Sau gần 3 tháng triển khai thực hiện, ngày 20-6, Cục Chính trị và Bộ chỉ huy BĐBP Sơn La đã tổ chức rút kinh nghiệm để nhân rộng mô hình trong toàn lực lượng.

“Tự đào tạo” - một vốn bốn lời

Mô hình “tự đào tạo” tiếng dân tộc thiểu số được thực hiện theo quy trình: Tự nghiên cứu, khảo sát đối tượng học tập; tự biên soạn giáo trình cho phù hợp với ngôn ngữ địa phương, thiết thực với từng đối tượng học; tự xây dựng tiến trình biểu và tự giảng dạy tại đơn vị cơ sở. 

Giáo viên và học viên lớp tiếng Mông trò chuyện với bà con ở Cụm dân cư Nà Nọng (xã Nậm Lạnh, huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La).

Lớp học thí điểm được Bộ chỉ huy BĐBP Sơn La chọn mở tại Đồn Biên phòng 449. Đây là địa bàn có nhiều đồng bào người dân tộc Mông sinh sống và phần lớn người bản địa không biết nói tiếng phổ thông. Trước đó, Bộ chỉ huy BĐBP Sơn La cũng mở nhiều lớp cho cán bộ, chiến sĩ ở các đơn vị cơ sở, nhưng hiệu quả chưa cao, do quy mô còn hạn chế. Lần này, tuy thời gian không nhiều và còn gặp không ít khó khăn bởi lần đầu tiên áp dụng mô hình mới, phương pháp “tự đào tạo” đã thể hiện rõ tính ưu việt và đem lại hiệu quả trông thấy.

Trước hết là  tận dụng được nguồn nhân lực. Đó là những cán bộ, chiến sĩ của đơn vị có thâm niên trong công tác vận động quần chúng - những người đã có vốn kiến thức, sự hiểu biết nhất định về ngôn ngữ cũng như phong tục, tập quán của bà con - được chọn để biên soạn giáo trình và trực tiếp tham gia giảng dạy. Việc sử dụng “nguồn giáo viên tự có” này rất thuận lợi để nâng cao ý thức tự học ở mỗi học viên. Bởi học viên có điều kiện gần gũi, trao đổi trực tiếp với giáo viên - đồng đội của mình. Hiệu quả của cách làm này đã được chứng minh qua lớp học thí điểm ở Đồn Biên phòng 449. Chỉ trong gần 3 tháng, 100% học viên đều có thể giao tiếp, trao đổi nội dung sinh hoạt hằng ngày bằng tiếng Mông. Mức độ nghe, nói đạt gần 50% so với khả năng sử dụng ngôn ngữ của đồng bào.

Mỗi thứ tiếng dân tộc thiểu số ở những địa phương khác nhau lại được sử dụng không hoàn toàn giống nhau. Bởi vậy, việc giao cho đơn vị cơ sở trực tiếp biên soạn giáo trình dựa trên giáo trình dạy tiếng dân tộc thiểu số của Bộ Giáo dục - Đào tạo đưa vào giảng dạy cho cán bộ, chiến sĩ ở đơn vị là rất hợp lý và sáng tạo. Việc làm này vừa tiết kiệm được chi phí, vừa giúp đội ngũ giáo  viên - những người tham gia biên soạn có  cơ  hội  “tập dượt” trước khi lên bục giảng.

Nói về vấn đề tự nghiên cứu, khảo sát đối tượng học tập và xây dựng tiến trình biểu, Thượng úy Hà Văn Tuyên, cán bộ vận động quần chúng Đồn Biên phòng 449 - giáo viên lớp dạy tiếng Mông thí điểm cho biết:

- Điều đó vừa tiết kiệm được thời gian, vừa đem lại hiệu quả cao nhất. Bởi chúng tôi là những người hiểu rõ khả năng của từng cán bộ, chiến sĩ ở đơn vị  để từ đó xây dựng kế hoạch giảng dạy phù hợp. Chúng tôi vừa tham gia dạy và học, lại vừa phải hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn của đơn vị giao. Vì thế, tự xây dựng tiến trình biểu cho lớp học là định hướng hết sức khả thi và hợp lý. Nếu tuần này lịch học phải hoãn do có nhiệm vụ đột xuất, chúng tôi có thể tổ chức học bù vào tuần kế tiếp…

Các học viên ở lớp học thí điểm tiếng Mông nói vui: Mô hình “tự đào tạo” đúng là “một vốn bốn lời”. Ngoài ra, lớp học còn thu hút được sự tham gia của đông đảo cán bộ đang công tác tại địa phương, là nguồn cán bộ vận động quần chúng sau khóa học. Hiệu quả trong công tác vận động quần chúng kể từ sau khi cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng 449 biết nói tiếng Mông là: Số hộ gia đình tái trồng cây thuốc phiện ở xã Nậm Lạnh (huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La) - nơi đơn vị đóng quân - đã giảm được 2/3. Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn ngày càng ổn định. Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng 449 nắm chắc địa bàn hơn, giải quyết kịp thời các vấn đề nảy sinh. Thông qua công tác tuyên truyền, bà con trên địa bàn đã nắm được những vấn đề cơ bản về chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước. Đặc biệt, hiệu quả trong phát triển kinh tế, giúp nhân dân xóa đói, giảm nghèo cũng ngày càng được nâng cao.

Để giải pháp không chỉ là... lý thuyết

Lần đầu tiên được áp dụng, mô hình “tự đào tạo” cũng bộc lộ một số hạn chế nhất định. Tại buổi rút kinh nghiệm, các cán bộ, giáo viên, học viên đã cùng nhau trao đổi, thảo luận và khuyến khích đưa ra những giải pháp có tính khả thi cao nhất.

Điều khiến hầu hết các đại biểu tham dự buổi rút kinh nghiệm lo ngại là không phải đơn vị nào cũng sẵn “nguồn giáo viên tự có” như ở Đồn Biên phòng 449. Hầu hết các tuyến biên phòng đều có những cán bộ, chiến sĩ biết nói tiếng dân tộc thiểu số trên địa bàn đơn vị đóng quân, nhưng không phải ai cũng có thể tham gia biên soạn giáo trình và có kỹ năng sư phạm. Vì thế, buổi rút kinh nghiệm dành nhiều thời gian để các đại biểu thảo luận, tìm phương án đào tạo, bồi dưỡng, tạo nguồn đội ngũ giáo viên trước khi mở lớp học tiếng dân tộc thiểu số ở đơn vị.

Đội ngũ giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy lớp học tiếng Mông thí điểm kiến nghị đầu tư kinh phí, mua sắm trang, thiết bị, đồ dùng dạy học, như: máy chiếu, máy thu âm… Các học viên lại đề xuất được tăng cường số buổi thực hành bằng cách trực tiếp trò chuyện, giao lưu với bà con dân bản. Đó là cách học nhanh và hiệu quả nhất.

Sau khi lắng nghe những ý kiến tâm huyết của nhiều đại biểu, Đại tá Hà Duy Hom, Chính ủy BĐBP Sơn La chia sẻ:

- Vừa “tự đào tạo” tiếng dân tộc thiểu số, vừa phải hoàn thành tốt nhiệm vụ, chức trách của mình là việc rất khó khăn đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ. Nhưng đây là một mô hình đã được ứng dụng khá thành công. Hy vọng, với những kinh nghiệm được rút ra sau đợt thí điểm này, chúng tôi sẽ hoàn thiện hơn nữa mô hình để từ đó nhân rộng trong toàn lực lượng BĐBP. Đây cũng là một giải pháp lâu dài của “chiến lược an dân”, giúp mỗi cán bộ, chiến sĩ biên phòng ngày càng làm tốt hơn công tác vận động quần chúng, giúp nhân dân xóa đói, giảm nghèo, xây dựng và củng cố vững chắc thế trận biên phòng nơi biên giới…