"Hiệu quả kép" từ phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

Chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện trên các lĩnh vực

Thời gian qua, công tác ứng dụng, phát triển KHCN, ĐMST, CĐS trong toàn quân chuyển biến tích cực. Một số đơn vị, doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư trang thiết bị, ứng dụng công nghệ trong quản lý, sản xuất, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Các sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được triển khai, áp dụng, tạo ra giá trị kinh tế và quân sự rõ rệt.

Tiên phong trong hành trình này là Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel). Với triết lý ĐMST là một trong những giá trị cốt lõi, đóng vai trò “sức sống” trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu phát triển, hoạch định chiến lược, Tập đoàn Viettel tích cực nghiên cứu, sản xuất, cải tiến, hiện đại hóa các chủng loại vũ khí, trang bị kỹ thuật; nghiên cứu, làm chủ và sản xuất, đưa vào sử dụng các thiết bị hạ tầng mạng viễn thông 5G trên cả 4 lớp mạng, với hơn 2.000 trạm thu phát. Tập đoàn chú trọng làm chủ giải pháp sử dụng phương tiện bay không người lái (UAV) kết hợp truyền dẫn vệ tinh; làm chủ chip thu phát cao tần dùng cho các đài ra-đa; hệ thống liên lạc bảo mật ngành cơ yếu; camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) giám sát an ninh, giao thông; robot tự hành trong khai thác-kho vận; giải pháp thông quan-logistics xuyên biên giới...

Một sản phẩm phương tiện bay không người lái (UAV) của Nhà máy Z113 (Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng) được giới thiệu tại Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2024. Ảnh: TUẤN HUY

Trong khi đó, đón đầu xu thế phát triển của ngành khai thác cảng, Binh đoàn 20-Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn ứng dụng hệ thống quản lý, điều hành, khai thác cảng TOPX, TOPOVN tự động hóa quy trình, thay thế thao tác thủ công, tăng 60% năng suất giải phóng tàu, giảm 50% thời gian tàu nằm bến, giảm 3 lần thời gian giao nhận... Thiết kế và sản xuất thành công các cẩu “xanh” đầu tiên của Việt Nam mang thương hiệu Tân Cảng, kết hợp giữa pin lưu trữ năng lượng tái tạo và động cơ diesel công suất nhỏ, tiết kiệm hơn 60% nhiên liệu so với cẩu diesel thông thường, giảm lượng khí thải CO₂, tiếng ồn và độ rung. Đồng thời, nhờ đẩy mạnh CĐS và cải cách hành chính, giai đoạn 2021-2025, Tổng công ty tiết kiệm gần 600 tỷ đồng, doanh thu toàn hệ thống trung bình tăng 7,5%, lợi nhuận trung bình tăng 15,8%, thu nhập bình quân người lao động tăng 6,5%/năm.

Một số doanh nghiệp xác định ứng dụng KHCN, ĐMST nhằm tăng năng suất lao động, giảm giờ làm, giảm tác hại của môi trường đến sức khỏe người lao động. Trong đó, Công ty Cổ phần X20 (Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật) đang áp dụng công nghệ 3D tạo mẫu thử, rút ngắn quy trình thiết kế từ 10 ngày xuống còn 4 ngày; đầu tư dây chuyền nhuộm liên tục, đáp ứng yêu cầu sản xuất các mặt hàng chủ lực. Nhà máy Z113 (Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng) phát huy tối đa hiệu quả dây chuyền sản xuất hiện đại trong sản xuất các loại đạn phục vụ chiến đấu, đạn phục vụ thi đấu thể thao, các sản phẩm chữa cháy, như: Các sản phẩm UAV, thuốc nổ; đẩy mạnh đầu tư trang thiết bị, cơ sở hạ tầng, tự động hóa dây chuyền sản xuất. Nhà máy X46 (Quân chủng Hải quân) đã ứng dụng phần mềm thiết kế công nghệ đóng mới tàu, xuồng, rút ngắn thời gian thi công từ 30 đến 40%; công nghệ làm sạch vỏ tàu sửa chữa bằng phun hạt kim loại, cho phép thi công ban ngày thay vì chỉ ban đêm như trước đây. Với công nghệ này, chất lượng làm sạch tôn vỏ tốt hơn, có khả năng tạo độ nhám, giảm đến mức thấp nhất ô nhiễm môi trường do hệ thống lọc tự động đến 95% lượng thải bụi cơ học...

Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là "chìa khóa" vươn tầm

Bước vào kỷ nguyên mới, các đơn vị, doanh nghiệp Quân đội phải nâng cao nhận thức, tư duy về kinh tế số; quan tâm triển khai phát triển kinh tế số. Cùng với Tập đoàn Viettel với các sản phẩm số, dịch vụ số phục vụ tiến trình chuyển đổi số quốc gia, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội (MB) với giải pháp ngân hàng số được đánh giá rất cao, mang lại lợi nhuận lớn. Binh đoàn 20 tích cực đưa công nghệ AI vào công tác quản lý, điều hành sản xuất, phân tích an ninh cảng, ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) trong xây dựng hệ thống báo cáo điều hành thông minh (BI). Binh đoàn 15 xây dựng nền tảng quản lý chuỗi cung ứng và nâng cao giá trị sản phẩm cao su, hạt cà phê ứng dụng công nghệ Blockchain. Nhiều đơn vị, doanh nghiệp bắt đầu triển khai hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP), hệ thống quản lý sản xuất (MES), phần mềm văn phòng điện tử nhằm hỗ trợ công tác quản trị, điều hành sản xuất theo các mục tiêu tại Kế hoạch phát triển kinh tế số của Bộ Quốc phòng; áp dụng đo lường các chỉ tiêu kinh tế số theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Nghiên cứu, sản xuất phương tiện bay không người lái (UAV) tại Nhà máy Z113 (Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng). Ảnh: BẢO LINH

Tại Hội nghị Ban Chấp hành lần thứ nhất, Hiệp hội Doanh nghiệp Quân đội xác định việc đẩy mạnh ứng dụng KHCN, ĐMST, CĐS không chỉ là mục tiêu phát triển bền vững mà còn là “kim chỉ nam” để các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy hội nhập thị trường trong nước và quốc tế. Định hướng này được cụ thể hóa thông qua các nhiệm vụ trọng tâm như triển khai hiệu quả chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế gắn với quốc phòng, an ninh và xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp hiện đại, chuyên nghiệp.

Theo Trung tướng Nguyễn Hồng Lâm, Cục trưởng Cục Tài chính (Bộ Quốc phòng), Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Quân đội, các doanh nghiệp Quân đội đang đẩy mạnh xây dựng hệ sinh thái số đồng bộ thông qua việc kết hợp sức mạnh nội khối và mở rộng hợp tác. Những doanh nghiệp “hạt nhân” đi trước như Tập đoàn Viettel được kỳ vọng sẽ chia sẻ kinh nghiệm, nền tảng công nghệ và hỗ trợ tài chính để dẫn dắt các đơn vị khác cùng bứt phá. Mục tiêu dài hạn mà khối doanh nghiệp Quân đội hướng tới không chỉ dừng ở việc ứng dụng hay mua bán thiết bị, mà phải tiến tới làm chủ hoàn toàn chuỗi giá trị công nghệ. Quá trình này đòi hỏi việc dám thay đổi nhận thức, chấp nhận rủi ro trong đổi mới và linh hoạt thích ứng, từ đó khẳng định uy tín và giá trị thương hiệu của các doanh nghiệp Quân đội, đồng thời tạo ra động lực thực sự, đóng góp vào năng lực tự chủ chiến lược của quốc gia.

Nhằm đẩy mạnh ứng dụng KHCN, ĐMST, CĐS phục vụ phát triển kinh tế số gắn với triển khai chương trình về đẩy mạnh sản xuất thông minh trong Bộ Quốc phòng, góp phần thực chất vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước và xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, các đơn vị, doanh nghiệp Quân đội phải có nghị quyết chuyên đề lãnh đạo; rà soát, xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện các nhiệm vụ hằng năm và theo giai đoạn; xác định rõ sản phẩm chiến lược mang tính đột phá; chủ động huy động nguồn lực tại chỗ; xây dựng các mô hình ĐMST trong quản lý, điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp. Mặt khác, các cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng cần tiếp tục phát triển hạ tầng mạng máy tính quân sự, nền tảng số dùng chung; triển khai thúc đẩy các nền tảng số phục vụ điều hành, quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh cho các đơn vị, doanh nghiệp trên internet; hỗ trợ, hướng dẫn các nhà máy, doanh nghiệp xây dựng lộ trình, kế hoạch CĐS và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, công nghệ hiện đại...