Chuyện rằng, cây lúa - hạt gạo, vốn dĩ hiện diện cách đây mấy ngàn năm trong nền văn minh lúa nước Việt Nam. Đến tận bây giờ, hạt lúa vẫn là hạt lúa; có chăng, nó chỉ khác ở phương cách sản xuất ra hạt lúa đó. Chính nhờ công nghệ sản xuất mà hạt lúa ngày nay khác xa “về chất” so với hạt lúa của nền nông nghiệp sơ khai... Tín hiệu thông tin - “sóng thông tin” cũng vậy. Việc truyền tin vốn có từ ngàn năm trước; lực lượng thông tin cũng ra đời cách đây hơn 70 năm, vì thế, để bảo đảm cho việc hoàn thành nhiệm vụ trong thời đại công nghệ số, thì phương cách vận hành thông tin đã có sự khác biệt rất xa so với hoạt động truyền tin của cha ông và công tác thông tin của bộ đội ta trong những ngày còn “chạy bộ, kéo dây, nối sóng...”.

Từ “đôi chân thần tốc” đến “bộ óc thần kỳ”

Bầu trời Thủ đô sáng tháng 9 cao xanh trong vắt. Mở toang cửa sổ phòng làm việc, Đại tá Nguyễn Văn Trị, Phó chủ nhiệm Chính trị Binh chủng TTLL đưa ánh mắt nhìn ra xa, rồi vui vẻ nói:

- Trong không gian bao la trước mặt, hằng giây, hằng phút, sóng thông tin vẫn hiện hữu, kết nối và sẻ chia những tín hiệu bảo đảm cho hoạt động quân sự một cách nhanh chóng, bí mật, kịp thời, chính xác, an toàn... 

leftcenterrightdel
Hoạt động nghiên cứu, cải tiến sáng kiến của tuổi trẻ Binh chủng Thông tin liên lạc. 

Chúng tôi hiểu niềm vui đó của anh Trị. Mà có lẽ đó cũng là niềm vui của tất cả những ai từng gắn bó với binh chủng “tai, mắt” của Trung ương, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và toàn quân. Niềm vui đó bắt đầu từ những thành công to lớn trong quá trình thực hiện chiến lược xây dựng binh chủng điện tử, binh chủng tự học; từ kết quả sau 6 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XI của Đảng và Nghị quyết Đảng bộ Quân đội lần thứ IX, về xây dựng một số lực lượng tiến thẳng lên hiện đại, trong đó có lực lượng TTLL... Theo đó, đến nay, hệ thống TTLL quân sự được đánh giá là đã cơ bản ngang tầm với trình độ công nghệ trong khu vực; một số trang bị tương đương với trình độ công nghệ của các nước tiên tiến trên thế giới, đủ sức bảo đảm TTLL trong mọi tình huống. Thượng tá Tống Văn Thanh, Trưởng phòng Tuyên huấn Binh chủng, chia sẻ:

- Với một hệ thống trang bị hiện đại như vậy, thì việc vận hành nó đòi hỏi phải có nguồn nhân lực chất lượng cao. Tức là phải có những bộ óc thông thái, sáng tạo, chứ không chỉ là những “đôi chân quân bưu”, hay thao tác “tích, tích” của chiến sĩ báo vụ... Có nghĩa, người chiến sĩ thông tin hôm nay phải là những kỹ sư, chuyên gia đầu ngành trên lĩnh vực công nghệ thông tin.

Anh Thanh cho rằng, để có những “con người mới” như hôm nay, thì phải có nền tảng truyền thống vững chắc, được vun xới từ nhiều thế hệ trước đó. Hơn 70 năm qua, đã có biết bao mồ hôi, nước mắt, trí tuệ và sự hy sinh của nhiều thế hệ để kết thành mỗi bước tiến bộ, trưởng thành của binh chủng hôm nay. Ví như, việc phát triển quân bưu được tịnh tiến từ: Đôi chân người lính, đến vó ngựa, chiếc xe đạp, những phương tiện cơ động thô sơ, rồi dần hiện đại hơn. Cho đến ngày nay, đó là những cách thức, hình thức chuyển phát, vận chuyển hiện đại chẳng thua kém gì các dịch vụ bưu chính tiên tiến trên thế giới. 

Từ “sáng kiến thời chiến ” đến “sáng tạo thời bình”

Tại Bảo tàng Binh chủng TTLL hiện đang trưng bày những chiếc lốp xe đạp, được bộ đội thông tin sử dụng làm vỏ bảo vệ, để kéo cáp và dây thông tin qua lòng sông, phục vụ hiệp đồng chiến đấu trong kháng chiến chống Pháp. Đây được xem là sáng kiến tiêu biểu của bộ đội thông tin trong quá trình chiến đấu và phục vụ chiến đấu.

Sau khi giới thiệu với chúng tôi khá kỹ về hiện vật nêu trên, Đại tá Trần Minh Tâm, Chủ nhiệm Chính trị Binh chủng TTLL, cho biết thêm, trong chiến đấu, đã có hàng nghìn sáng kiến như vậy được bộ đội nghiên cứu, chế tạo và ứng dụng phục vụ chiến đấu có hiệu quả; giúp bộ đội thông tin trong điều kiện tác chiến hết sức ác liệt, khẩn trương, phương tiện trang bị còn thô sơ, cũ kỹ... nhưng vẫn đáp ứng tốt yêu cầu bảo đảm liên lạc phục vụ chiến đấu. Tiếp nối truyền thống đó, trong thời bình, trước những thách thức của thương trường, trước ảnh hưởng của sự phát triển công nghệ thông tin như vũ bão, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, cải tiến sáng kiến luôn được Đảng ủy, Bộ tư lệnh Binh chủng TTLL coi trọng, tập trung sức lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện với yêu cầu cao hơn so với trước.

Tìm hiểu được biết, ở Binh chủng TTLL, yêu cầu học tập, làm chủ phương tiện trang bị kỹ thuật hiện đại luôn gắn chặt với đòi hỏi mỗi tổ chức, cá nhân phải phát huy trí tuệ, chủ động nghiên cứu, sáng kiến, giúp làm tăng thêm tính năng, tác dụng cho những phương tiện, trang bị thông tin vốn đã là những sản phẩm rất hiện đại tối tân. Thiếu tướng Ngô Kim Đồng khẳng định:

- Việc làm chủ phương tiện và sáng tạo, cải tiến sáng kiến chính là cách chúng tôi tạo ra những đường truyền, những con sóng thông tin có chất lượng tốt nhất, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Hay nói theo cách khác, đó là cách chúng tôi sản xuất và “làm mới” những con sóng thông tin bằng những phương cách không lặp lại.

Nghe nói đến đó, chúng tôi càng thấm thía lời ví von của đồng chí Chính ủy Binh chủng, về sự giống nhau giữa hạt lúa và “con sóng thông tin”. Đúng là vẫn cái tên gọi không thay đổi theo năm tháng, nhưng “con sóng thông tin” hôm nay thật khác xa với tín hiệu thông tin của 70 năm về trước. Nó khác bởi cách thức vận hành, sản xuất ra nó... Nó khác, bởi những cán bộ, chiến sĩ TTLL qua các thế hệ luôn sáng tạo, quyết tâm đổi mới, thậm chí là đổi mới chính mình để bảo đảm phục vụ thông tin được “kịp thời, chính xác, bí mật, an toàn” trong mọi tình huống.

Bài và ảnh: NGUYỄN TẤN TUÂN