Thực hiện chức năng giúp Chính phủ Quản lý Nhà nước về thi hành án dân sự trong quân đội tháng 6-1993, Bộ Quốc phòng (BQP) ra quyết định thành lập phòng Quản lý Thi hành án-BQP và phòng Thi hành án các quân khu, Quân chủng Hải quân, tiếp nhận bàn giao công tác thi hành án dân sự từ tòa án quân sự các cấp sang cơ quan thi hành án. Thực hiện Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 2004 và Nghị định 50/NĐ-CP của Chính phủ, tháng 7-2005, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 93/QĐ-BQP thành lập Cục Thi hành án trên cơ sở phòng Quản lý thi hành án-BQP.
15 năm qua, Cục Thi hành án-BQP đã hoàn thành tốt chức năng giúp Bộ thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về thi hành án dân sự trong quân đội; tham mưu đề xuất nhiều nội dung về công tác thi hành án dân sự trong quân đội theo đúng quy định của pháp luật; tham gia soạn thảo các Pháp lệnh Thi hành án dân sự và các nghị định của Chính phủ về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan thi hành án; tham gia soạn thảo, chỉnh lý dự thảo luật Thi hành án dân sự; giúp Bộ Quốc phòng xây dựng và ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật để quản lý, chỉ đạo... Các hoạt động trên đáp ứng yêu cầu trước mắt, lâu dài, bảo đảm công tác thi hành án trong quân đội đúng hướng, đồng bộ, hiệu quả.
Trong khối các cơ quan tư pháp của quân đội, ngành Thi hành án mới được thành lập, do vậy công tác kiện toàn tổ chức, xây dựng lực lượng được Bộ Quốc phòng; lãnh đạo, chỉ huy Cục Thi hành án xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, đặc biệt là làm tốt công tác xây dựng, quy hoạch đội ngũ cán bộ. Ngành đã nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn chức danh cán bộ; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện cán bộ, đảng viên cả về chính trị tư tưởng, phẩm chất đạo đức và chuyên môn nghiệp vụ. Đến nay, hơn 92% cán bộ của ngành có trình độ đại học và trên đại học; riêng Cục Thi hành án 100% cán bộ có trình độ đại học hoặc thạc sĩ.
Những năm qua, ngành luôn được Thủ trưởng Bộ Quốc phòng trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn giải quyết các vụ việc thi hành án lớn, phức tạp, bảo đảm đúng pháp luật, đạt kết quả cao, không để xảy ra tình trạng đương sự khiếu nại kéo dài, đơn thư tố cáo đối với cán bộ thi hành án. 15 năm qua, công tác quản lý, tổ chức thi hành án dân sự trong quân đội hằng năm đều đạt và vượt chỉ tiêu Bộ Tư pháp đề ra, bảo đảm 100% các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của tòa án được ra quyết định và tổ chức thi hành. Việc áp dụng pháp luật trong quá trình thi hành án bảo đảm đúng trình tự, thủ tục, nội dung thi hành án, không có đơn thư, tố cáo về phẩm chất đạo đức hoặc hành vi vi phạm pháp luật đối với cán bộ, chấp hành viên của các cơ quan thi hành án trong quân đội...
15 năm qua, ngành đã tiếp nhận nhiều bản án, quyết định của tòa án quân sự các cấp chuyển giao; tổ chức thi hành án đạt gần 97% số việc, gần 79% số tiền và hơn 85% giá trị tài sản trong tổng số án phải thi hành. Công tác giao nhận, quản lý vật chứng, tài sản kê biên; quản lý các khoản tiền, tài sản thi hành án thu được bảo đảm chặt chẽ, đúng trình tự, quy định của pháp luật. Kết quả đó góp phần quan trọng bảo đảm hiệu lực của bản án, quyết định của tòa án, quyền và lợi ích chính đáng của Nhà nước, các tổ chức và cá nhân; góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, niềm tin của nhân dân đối với công tác thi hành án. Các cơ quan thi hành án trong quân đội tích cực đổi mới quy trình, cải cách thủ tục hành chính trong giải quyết đơn thư; bố trí phòng tiếp dân và thực hiện tiếp công dân đúng quy định; đến nay, 100% Thi hành án các quân khu, Quân chủng Hải quân đều có trụ sở làm việc đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ.
Cùng với chỉ đạo, quản lý, hướng dẫn nghiệp vụ, Cục Thi hành án chủ động phối hợp với các cơ quan tư pháp đầu ngành trong quân đội kiểm tra chuyên môn nghiệp vụ, kiểm tra liên ngành tại Thi hành án các quân khu, Quân chủng Hải quân, bảo đảm công tác thi hành án tuân thủ chặt chẽ quy định của pháp luật; đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành bản án, quyết định của tòa án. Với những thành tích xuất sắc trong công tác thi hành án dân sự, Cục Thi hành án Bộ Quốc phòng và các đơn vị của ngành được Nhà nước tặng thưởng 2 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng 3, nhiều bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp... Thành tích, kết quả đạt được trong 15 năm qua đã khẳng định vị trí, chức năng, nhiệm vụ của ngành Thi hành án, đồng thời khẳng định việc chuyển giao công tác thi hành án dân sự từ tòa án các cấp sang cơ quan của Chính phủ là đúng đắn, phù hợp với tiến trình cải cách tư pháp, cải cách hành chính của Nhà nước ta.
Thời gian tới, ngành Thi hành án tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo kế hoạch cải cách tư pháp; tham mưu, đề xuất tổ chức bộ máy cơ quan quản lý thi hành án và cơ quan thi hành án trong quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trước mắt, lâu dài. Toàn ngành phấn đấu bảo đảm 100% bản án, quyết định của tòa án quân sự chuyển giao, đơn yêu cầu thi hành án của đương sự, hồ sơ ủy thác thi hành án do cơ quan thi hành án dân sự địa phương ủy thác đến được ra quyết định, tổ chức thi hành kịp thời, đúng pháp luật; phấn đấu thi hành dứt điểm các vụ án mới thụ lý, chọn những việc có số tiền phải thi hành lớn, khó khăn, cần sự phối hợp của nhiều cơ quan, đơn vị để tổ chức thi hành điểm, rút kinh nghiệm, nhân rộng.
CAO ANH QUANG