Dụ địch vào sâu để đánh trận then chốt

QĐND - Trận Rạch Gầm-Xoài Mút là một trận đánh lớn trên sông diễn ra vào đêm 19, rạng sáng 20-1-1785 do Quang Trung-Nguyễn Huệ chỉ huy đã giành thắng lợi, phá tan khoảng 2 vạn thủy binh và 300 chiến thuyền của quân Xiêm trên sông Mỹ Tho. Đây là thắng lợi có ý nghĩa sâu sắc về chính trị và quân sự, đập tan âm mưu và hành động xâm lược của quân Xiêm, đồng thời thể hiện sự hiệp đồng lực lượng, chỉ huy quân sự tài tình của Nguyễn Huệ-Quang Trung.

 Nhà Nguyễn sau khi thất bại, dựa vào quân Xiêm vượt biển đánh chiếm Gia Định hòng khôi phục quyền lực, tập trung lực lượng về Trà Tân (Tiền Giang), làm bàn đạp tiến đánh lên Mỹ Tho. Nghĩa quân Tây Sơn vừa chặn đánh quyết liệt vừa rút lui từng bước, bảo toàn lực lượng, làm thất bại âm mưu đánh nhanh của địch, triệt để phát huy sự ủng hộ của nhân dân, làm chậm bước tiến công của kẻ thù; đồng thời lợi dụng mâu thuẫn vốn có trong nội bộ liên quân Xiêm-Nguyễn để chủ động chốt giữ các vị trí hiểm yếu, khiến chúng chủ quan sơ hở.

Sơ đồ trận Rạch Gầm-Xoài Mút.

Cuộc hành quân thần tốc vượt biển từ Quy Nhơn hội quân ở Mỹ Tho của Nguyễn Huệ đã nhanh chóng thay đổi tương quan cục diện chiến trường. Liên quân Xiêm-Nguyễn đang trên đà tiến công vũ bão phải dừng lại, phòng ngự ở Trà Tân (Tiền Giang), tạo điều kiện để nghĩa quân Tây Sơn tổ chức thực hành phản công quy mô lớn. Trình độ tổ chức chỉ huy trong chuẩn bị chiến trường thể hiện nghệ thuật quân sự bậc thầy, uyển chuyển, lúc cương lúc nhu, dẫn dụ địch đi vào thế trận đã bày sẵn, tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu, kéo hút, kích thích, nhử địch ra khỏi căn cứ. Nguyễn Huệ mưu trí giải quyết đồng thời các tình huống cơ bản, khéo léo khiêu khích, kích thích tướng Xiêm tung quân tiến công ào ạt, dụ đội hình của địch vào sâu để đánh trận then chốt, tiêu diệt gọn. Quân Tây Sơn đã xây dựng thế phòng ngự và tiến công chặt chẽ, sử dụng lực lượng chiến thuyền hùng hậu, hỏa lực hải quân áp đảo, bí mật dàn đội hình phục kích, đánh dũng mãnh, hiệp đồng chặt chẽ trên bờ, dưới nước, đánh thẳng chớp nhoáng vào tập đoàn chủ yếu của địch.

Đêm 19, rạng ngày 20-1-1785, đội hình tiến công của địch lọt vào trận địa, lực lượng thủy binh Tây Sơn từ Rạch Gầm, Xoài Mút bất ngờ lao ra, chặn đánh hai đầu, dồn quân địch vào vòng vây. Đại bác từ hai bên bờ sông và trên cù lao Thới Sơn nã đạn vào đoàn thuyền địch đang bị ùn lại. Quân địch hốt hoảng, đội hình rối loạn, lại bị những thuyền nhẹ cháy rừng rực theo dòng nước lao vào những chiến thuyền đang rối loạn, khiến chúng bị chìm, bị cháy. Thừa thắng, các đội thuyền chiến của quân Tây Sơn từ các vị trí mai phục ào ạt cắt ngang đội hình rối loạn của địch, tiêu diệt hết lớp này đến lớp khác. Lực lượng dự bị từ Mỹ Tho cũng kịp thời đến tiếp ứng, thủy bộ phối hợp với nhau, khép chặt vòng vây, công kích quyết liệt. Quân địch bị chia cắt, đội hình tan vỡ, quân lính khiếp sợ yếu ớt chống cự; số bỏ thuyền chạy lên bờ cũng vấp phải trận địa mai phục sẵn của bộ binh, tượng binh và bị tiêu diệt.

Trần Văn Toản