QĐND - Cứ điểm Xuân Sơn nằm trên địa phận xã Ân Nghĩa, huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định là cứ điểm hỗn hợp giữa bộ binh và pháo binh thuộc Lữ đoàn 1, Sư đoàn không vận số 1 quân Mỹ, được lập ra để chi viện cho cuộc hành quân “bình định”.

Nằm giữa thung lũng Kim Sơn, cứ điểm được bao bọc xung quanh bởi rừng rậm, ruộng lầy và sông Nước Lương, tạo ra vật cản tự nhiên bao quanh cứ điểm dài hơn 100m. Mặt khác, thời gian tác chiến tiến hành đúng vào thời điểm trời mưa to, lũ lớn gây nhiều khó khăn cho bộ đội ta trong quá trình cơ động, triển khai lực lượng, hỏa lực tập kích cứ điểm. Tuy vậy, với cách đánh sáng tạo, lợi dụng mưa lũ, tạo yếu tố bí mật, bất ngờ, đánh nhanh, diệt ngọn, Trung đoàn 22 (thiếu) thuộc Sư đoàn bộ binh 3, Quân khu 5 đã thực hiện thắng lợi trận tập kích cứ điểm Xuân Sơn vào đêm 26-12-1966.

Trung đoàn bộ binh 22 (thiếu Tiểu đoàn 7), được tăng cường một tiểu đoàn đặc công, một tiểu đội bộ đội địa phương, một tiểu đội công binh và một số binh khí kỹ thuật.

Đêm 18-12-1966, trung đoàn bắt đầu hành quân, đến 22 giờ ngày 22-12 mới đến vị trí tập kết. Khi các đơn vị chuẩn bị vào chiếm lĩnh trận địa thì cả ngày 23-12 trời mưa to, nước dâng ngập cánh đồng. Đơn vị không nấu được cơm, bộ đội phải ăn lương khô, liên lạc giữa các đơn vị trong trung đoàn bị gián đoạn. Trước tình hình đó, chỉ huy trung đoàn cho các đơn vị dừng tại chỗ củng cố đội hình, động viên, xây dựng ý chí quyết tâm chiến đấu. Tối 26-12, các đơn vị trong trung đoàn lợi dụng trời mưa, đêm tối, vượt sông vào triển khai sát cứ điểm, có bộ phận chỉ cách địch 15 đến 30m mà vẫn giữ được bí mật. Đúng 24 giờ ngày 26-12, trung đoàn ra lệnh nổ súng tiến công. Do chủ quan cho rằng bộ đội ta không thể hành quân tiếp cận mục tiêu nên quân địch rời khỏi các hầm lên mặt đất, dựng nhà bạt để ngủ; tuần tra, canh gác phòng bị sơ sài. Có lệnh nổ súng, các loại hỏa khí của ta đã bắn mãnh liệt vào trận địa pháo, sở chỉ huy, khu trung tâm thông tin làm cho địch không kịp đối phó. Hoạt động của máy bay, pháo binh địch cũng không kịp phát huy tác dụng. Sau 20 phút chiến đấu, bộ đội ta tiêu diệt toàn bộ quân địch, làm chủ trận địa.

Vũ Xuân Dân