Đầu năm 1964, để cứu vãn tình thế chiến trường miền Nam, Mỹ tăng cường viện trợ quân sự cho chính quyền ngụy Sài Gòn. Tuyến đường sắt đi qua địa bàn huyện Vân Canh (tỉnh Bình Định) có vai trò quan trọng trong việc vận chuyển vũ khí, hàng quân sự, vì thế nhiệm vụ trên giao cho đội du kích Vân Canh là phải chặn đánh, phá hủy một số tàu quân sự của địch.

Nhận lệnh, đội du kích Vân Canh nghiên cứu kỹ địa hình và bàn bạc phương án đánh tàu địch. Nếu dùng mìn đánh tàu địch sẽ phá hủy đường tàu, khó đánh lần sau vì dễ bị địch đối phó, hơn nữa mìn không có nhiều. Để tiết kiệm vũ khí, tập thể đội du kích Vân Canh đã thống nhất với sáng kiến của một đội viên: Dùng dây rừng kéo đường ray làm tàu địch trật bánh, không di chuyển được.

Theo kế hoạch đã định, các du kích Vân Canh chọn một đoạn đường sắt có khúc quanh hiểm trở, bí mật tháo lỏng các bu-lông nối thanh giằng đường ray, dùng dây rừng loại cổ rùa dai và chắc buộc vào đường ray rồi ngụy trang kín đáo, không để địch phát hiện. Dây rừng được nối dài đến vị trí để kéo. Trận đầu tiên, khi đoàn tàu quân sự của địch đến gần, các du kích trẻ khỏe nhanh chóng dùng dây rừng kéo đường ray rời ra, làm tàu địch trật bánh, đổ kềnh. Du kích hai bên đường phục kích sẵn, nhanh chóng tiêu diệt địch, thu vũ khí, hàng quân dụng, những loại hàng cồng kềnh không vận chuyển được thì phá hủy.

Sáng kiến dùng dây rừng kéo trật đường ray, đánh tàu quân sự của địch đã được đội du kích Vân Canh sử dụng trong nhiều trận đánh tiếp sau, diệt và phá hủy ba tàu quân sự của địch, thu nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng.

 NGUYỄN DƯƠNG HÀ  

Ảnh Độc lập: Xe tăng và bộ binh hợp luyện bảo vệ đảo. Ảnh: NGUYỄN TUẤN