QĐND - Trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, bộ đội địa phương tỉnh Quảng Bình đã sáng tạo nhiều cách đánh địch độc đáo, trong đó có việc thực hiện “tiểu đoàn tập trung, đại đội phân tán”. Nghĩa là các đại đội chia nhỏ lực lượng thành các trung đội, tiểu đội về bám xã, giúp du kích chiến đấu, làm chỗ dựa cho quần chúng đấu tranh, vừa đánh địch vừa tuyên truyền và thu vũ khí chiến lợi phẩm trang bị cho bộ đội, du kích.

Đại đội 1 bộ đội địa phương được thành lập ở chiến khu Lệ Thủy. Đại đội có 3 trung đội, vũ khí trang bị cho mỗi trung đội chỉ có 5 khẩu súng trường. Muốn có vũ khí trang bị, đại đội phải đánh địch để thu chiến lợi phẩm. Song trước yêu cầu bảo đảm bí mật, cán bộ, chiến sĩ bộ đội địa phương, du kích Lệ Thủy sử dụng kế bí mật ém quân trong nhà dân, trà trộn trong đồng bào đi chợ, đi làm đồng… rồi bất ngờ ập vào đồn, vào trụ sở chính quyền địch, áp sát đội tuần tra, ôm cổ, vật chúng xuống, khống chế, thu súng đạn, cảnh cáo bọn tay sai rồi rút lui an toàn. Cách đánh này đã thực hiện ở đồn An Định và trong trận Chợ Chè ở huyện Lệ Thủy (Quảng Bình).

Đồn An Định ở xã Hồng Thủy (Lệ Thủy) thường xuyên có hơn 30 hương vệ được trang bị vũ khí đầy đủ. Đại đội 1 bí mật chia nhỏ lực lượng về ém quân ngay trong nhà dân là những cơ sở cách mạng. Khi cơ sở thông báo, địch đang tập trung ở nhà thờ công giáo, cán bộ, chiến sĩ đại đội liền trà trộn trong dân, áp sát nhà thờ. Đến nơi, mỗi người một cửa xông vào, chĩa súng ra, bắt bọn lính hương vệ ngồi im và tước súng. Bị bất ngờ, tất cả bọn hương vệ ngơ ngác như gặp phải quân nhà trời. Thu súng xong, bộ đội và du kích ta rút nhanh ra khu vực an toàn.

Trong trận Chợ Chè, Đại đội 1 đã tiến hành nghiên cứu kỹ địa hình và quy luật hoạt động của địch ở đồn Mỹ Trung. Hằng ngày, đồn Mỹ Trung phái một tiểu đội đi ô tô, rải dọc quốc lộ 1A từ đồn lên chợ Chè thanh sát tình hình. Ở chợ Chè, địch thường bố trí 5 tên. Đại đội cử 5 chiến sĩ khỏe mạnh và phối hợp với một tổ du kích xã hỗ trợ. Mỗi chiến sĩ áp sát một tên địch, khi có hiệu lệnh từ tổ trưởng thì xông vào ôm địch, vật xuống, tước súng. Nếu bộ đội ta đuối sức hơn địch thì có du kích hỗ trợ. Trong trận này, đại đội thu được 5 khẩu súng và khiến cho quân lính ở đồn Mỹ Trung nhiều ngày không dám ra ngoài.

Cử Loan