QĐND - Ngay sau khi nhận Chỉ thị của Hồ Chủ tịch về thành lập Bộ Tổng tham mưu, chiều 7-9-1945, đồng chí Hoàng Văn Thái (Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội ta) đã triệu tập các cán bộ mới được điều động bao gồm: Hoàng Đạo Thúy, Hoàng Minh Đạo, Mai Hữu Thao, Nguyễn Văn Trang, Vũ Văn Thềm, Nghiêm Xuân Hãn và Đỗ Xuân Sáng để phổ biến chỉ thị của Bác và bàn một số công việc trước mắt.

Để đáp ứng yêu cầu nắm địch, nắm ta, củng cố, xây dựng quân đội… các cơ quan thuộc Bộ Tổng tham mưu khẩn trương được thành lập gồm: Bộ phận tác chiến (nay là Cục Tác chiến, thành lập ngay trong ngày 7-9. Cơ quan nhân sự (ngành Tổ chức động viên-nay là Cục Quân lực) thành lập ngày 8-9. Phòng Thông tin liên lạc thành lập ngày 9-9 (nay là ngày truyền thống của Bộ đội Thông tin liên lạc). Ngay sau khi thành lập, Phòng Thông tin liên lạc đã tổ chức ngay một mạng thông tin vô tuyến điện, một mạng điện báo, một hệ thống chuyển đạt công văn, bảo đảm thông tin giữa Bộ Quốc phòng với các địa phương có chiến sự tại Nam Bộ và các địa bàn xung yếu tại miền Bắc. Ban Mật mã quân sự thành lập ngày 12-9 (nay là ngày truyền thống của ngành Cơ yếu quân đội). Phòng Tình báo quân đội được thành lập ngày 25-10 (nay là ngày truyền thống của Tổng cục II). Đến tháng 2-1946, Phòng Tình báo đã tổ chức được hàng chục cơ sở trên toàn quốc, nên nắm khá chắc tình hình quân Pháp, quân Tưởng ở nước ta.

Cơ quan tác chiến của Bộ Tổng tham mưu đã tích cực dựa vào dân, vừa kiên quyết, vừa khéo léo, thực hiện tốt phương châm mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra trong việc đối phó với quân Tưởng, đó là biến những xung đột to thành xung đột nhỏ, biến xung đột nhỏ thành không xung đột. Do đó ta đã hạn chế tối đa sự khiêu khích, phá hoại của quân Tưởng để tập trung lực lượng đối phó với kẻ thù chính là thực dân Pháp.

Cũng trong tháng 10-1945, Bộ Tổng tham mưu đã triệu tập hội nghị để bàn bạc củng cố hệ thống chỉ huy quân đội, tổ chức lại lực lượng vũ trang. Hội nghị nhất trí: Các đơn vị quân đội được tổ chức thống nhất theo hệ thống “tam tam chế” từ chi đội (trung đoàn) đến trung đội. Nghĩa là mỗi trung đoàn có 3 tiểu đoàn, mỗi tiểu đoàn có 3 đại đội, mỗi đại đội có 3 trung đội… (hệ thống tổ chức này, về mặt cơ bản đang được giữ cho đến ngày nay), cả nước được phân chia thành các chiến khu. Hội nghị cũng xác định việc tổ chức các đoàn quân Nam tiến, chi viện nhân lực, vật lực cho Nam Bộ kháng chiến. Phương pháp tổ chức quân đội, kế hoạch chi viện Nam Bộ theo đề xuất của Bộ Tổng tham mưu, sau đó đã được Bộ Quốc phòng nhất trí và đề nghị Thường vụ Trung ương thông qua.

Đến cuối năm 1945, hoạt động của Bộ Tổng tham mưu đã cơ bản được trải rộng trong toàn quân, trên toàn quốc. Việc tổ chức quân đội, nắm tình hình địch, ta đã đạt được những kết quả ban đầu, giúp Bộ Quốc phòng và Trung ương hoạch định sách lược, chiến lược đối phó hiệu quả với quân Pháp và các thế lực khác như quân Anh, quân Tưởng, quân Nhật v.v..

TRẦN QUANG