Trở lại Cát Bà lần này, tôi thực sự ngạc nhiên bởi sự đổi thay nhanh chóng của hòn đảo đã được mệnh danh là Hòn Ngọc của Vịnh Bắc Bộ. Cát Bà đẹp hơn, giàu hơn và sôi động hơn. Những dự án phát triển du lịch đang biến Cát Bà trở thành đại công trường xây dựng. Nhưng điều thú vị nhất đối với tôi lại là sự bình yên của hòn đảo này. Xe máy, xe đạp cứ để vô tư ngoài đường. Đêm, người dân trên đảo ngủ không phải đóng cửa. Lực lượng dân quân tự vệ trên đảo đã thực sự trở thành nhân tố góp phần bảo đảm cho sự bình yên của Cát Bà...

Hòn Ngọc của Vịnh Bắc Bộ

Cát Bà. Ảnh: Internet

Dẫn chúng tôi đi thăm đảo Cát Bà, thiếu tá Đào Trọng Thuận, trợ lý dân quân của Ban chỉ huy quân sự huyện Cát Hải tự hào giới thiệu: Cát Bà là đảo lớn nhất trong số 1.969 hòn đảo của quần thể đảo Vịnh Hạ Long. Thiên nhiên đã ban tặng cho Cát Bà có rừng, có biển, có sông, có suối, có núi, có đồi, có hang, có động… tạo nên nhiều cảnh đẹp kỳ thú. Cát Bà được mệnh danh là Hòn Ngọc của Vịnh Bắc Bộ. Rừng Quốc gia Cát Bà rộng 15.200ha, trong đó khu rừng nguyên sinh nhiệt đới rộng 570ha với hệ thống động thực vật vô cùng phong phú. Đặc biệt có loài voọc đầu trắng cực kỳ quý hiếm và gỗ Kim giao ngày xưa được dùng làm đũa tiến vua.

Đảo Cát Bà đã được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới, là nơi bảo tồn các nguồn gen động, thực vật. Cát Bà còn có vịnh Lan Hạ với những hòn đảo lô nhô, nước trong xanh ngăn ngắt, đến mức thấy rõ cả một vùng san hô trắng.

Thiếu tá Thuận còn quả quyết với tôi rằng, hải sản Cát Bà phong phú và ngon bậc nhất nước ta, đặc biệt là cá song và tu hài. Cá song Cát Bà luộc chấm mắm Cát Hải thì “tuyệt cú mèo”, còn tu hài thì có thể hấp với bia hoặc rán với hành khô lát mỏng, cách ăn nào cũng đều ngon “có một không hai”. Chính vì quá yêu mến hòn đảo này, thiếu tá Thuận đã chọn nơi đây là quê hương thứ hai của mình. Thuận kể rằng, vợ của anh là cô gái đã sinh ra và lớn lên ở đảo này, các con của anh cũng sinh ra tại đây, còn quê của anh ở huyện Vĩnh Bảo cũng thuộc thành phố Hải Phòng, nhưng phải đến vài tháng, anh mới có điều kiện về thăm “quê hương thứ nhất”.

Theo số liệu thống kê của Vườn Quốc gia Cát Bà thì hiện nay khu vực đảo Cát Bà có 2.320 loài động, thực vật sinh trưởng với 741 loài thực vật trên cao, 23 loài thực vật ngập mặn, 75 loài rong biển, 199 loài thực vật phù du. Động vật có 282 loài sống trong rừng, 538 loài động vật đáy, cá biển có 196 loài, nhô có 177 loài và 89 loài động vật phù du…

Mấy năm trước, do nhu cầu thực phẩm từ các loại hải sản quý tăng, nhiều người đã khai thác tràn lan hải sản trên vịnh Lan Hạ, kể cả việc dùng chất độc, xung điện hay chất nổ…

Trước nguy cơ nguồn lợi hải sản bị đe dọa, Ban chỉ huy quân sự huyện Cát Hải đã phối hợp với Công an huyện, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng kiểm lâm, kiểm ngư… tổ chức các lực lượng tuần tra liên ngành. Đặc biệt, lực lượng dân quân tại chỗ sống cùng dân đã trở thành lực lượng nòng cốt tại chỗ vừa tuyên truyền vận động, vừa phát hiện những việc làm trái của các đối tượng, góp phần quan trọng để lập lại trật tự trị an trên vùng biển đảo giàu đẹp này.

Đảo bình yên

Trở lại Cát Bà lần này, tôi thực sự ngạc nhiên bởi sự đổi thay nhanh chóng của Hòn Ngọc Vịnh Bắc Bộ. Cát Bà đẹp hơn, giàu hơn và sôi động hơn. Chạy vòng theo đường bờ vịnh là một dãy phố cao tầng hiện đại, mà đa số là nhà hàng, cửa hiệu, khách sạn nằm san sát. Dọc theo tuyến đường từ cảng cá Cát Bà đến bãi tắm, các công trình mới mọc lên ngày một nhiều. Những con đường phố đảo đang rộng mở vươn dài, đường ra bãi tắm 1 và 2 được hạ dốc thấp hơn, đường ra bãi tắm 3 uốn lượn quanh bờ biển tựa như một dải lụa lớn. Nhưng điều thú vị nhất đối với tôi lại là sự bình yên của hòn đảo này. Khách du lịch đến Cát Bà rất nhiều, nhưng hầu như không ai bị mất mát tài sản. Cũng không có hiện tượng du khách bị “chém chặt” như một vài khu du lịch khác. Trao đổi với nhiều người dân trên đảo, chúng tôi biết rằng, yếu tố quan trọng để giúp cho Cát Bà bình yên là lực lượng dân quân tại đây. Bà Nguyễn Thị Hằng, bán hàng lưu niệm ở đường 1-4 cho biết: “Lực lượng dân quân cơ động thường xuyên tuần tra cùng với công an. Nếu xảy ra mất an toàn, dân quân cơ động có mặt ngay. Họ đều là những người sinh ra và lớn lên ở đảo này, nên mọi người đều biết và họ cũng biết đến từng gia đình sinh sống trên đảo. Có lực lượng dân quân cơ động, chúng tôi yên tâm lắm”.

Chứng kiến giờ huấn luyện của trung đội dân quân cơ động thị trấn Cát Bà, tôi đã hiểu rằng, để Cát Bà bình yên, những “chiến sĩ sao vuông” đã phải “đổ mồ hôi, sôi nước mắt”. Dưới cái nắng như đổ lửa của trưa hè, các chiến sĩ trung đội dân quân cơ động thị trấn Cát Bà với trang phục gọn gàng vẫn “cấp cứu người bị nạn” theo tình huống giả định khi có tai nạn sập nhà tại khu du lịch. Thiếu tá Đào Trọng Thuận, trợ lý dân quân của Ban chỉ huy quân sự huyện Cát Hải cho biết: Xuất phát từ đặc điểm của huyện đảo, Ban chỉ huy quân sự huyện Cát Hải hằng năm đều chú trọng huấn luyện nghiệp vụ kỹ thuật cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang địa phương và dân quân tự vệ về quy trình tổ chức tìm kiếm cứu nạn trên biển, đảo. Nhờ huấn luyện thuần thục, nên khi có tình huống xảy ra, lực lượng dân quân tự vệ của

Bà Nguyễn Thị Hằng, bán hàng lưu niệm ở đường 1-4 cho biết: “Lực lượng dân quân cơ động thường xuyên tuần tra cùng với công an. Nếu xảy ra mất an toàn, dân quân cơ động có mặt ngay. Họ đều là những người sinh ra và lớn lên ở đảo này, nên mọi người đều biết và họ cũng biết đến từng gia đình sinh sống trên đảo. Có lực lượng dân quân cơ động, chúng tôi yên tâm lắm”.

huyện đều xử lý tốt. Chẳng hạn như dịp tháng 10-2005, khi cơn bão số 7 tàn phá huyện đảo Cát Hải, lực lượng dân quân tự vệ đã sát cánh cùng với lực lượng Bộ đội Biên phòng và lực lượng Công an triển khai đội hình hộ đê, đến từng nhà dân vận động và đưa dân đi sơ tán. Dân quân còn làm lực lượng nòng cốt hướng dẫn cho ngư dân đưa phương tiện tàu thuyền, lồng bè nuôi trồng thủy sản vào vị trí tránh bão an toàn, vận động bà con ở các thôn, xóm tạm lánh khỏi khu vực nguy hiểm. Ngay sau khi bão tan, lực lượng dân quân tự vệ lại hăng hái giúp nhân dân dọn dẹp nhà cửa, khắc phục hậu quả của cơn bão, nhanh chóng ổn định cuộc sống, khôi phục sản xuất.

Lực lượng dân quân của huyện Cát Hải được tổ chức theo hướng gọn mà tinh. Các xã, thị trấn đều có lực lượng dân quân cơ động. Hai thị trấn là Cát Bà và Cát Hải có trung đội dân quân cơ động. Lực lượng dân quân cơ động được trang bị quần áo, giày dép, mũ, vũ khí… và huấn luyện thường xuyên.

Để Cát Bà đẹp hơn

Trong chuyến công tác tới đảo Cát Bà lần này, tình cờ tôi được gặp kỹ sư Trần Ngọc Quang, Giám đốc Ban quản lý dự án xây dựng khu đô thị du lịch Cái Giá (Cát Bà) thuộc Tổng công ty Xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam. Kỹ sư Trần Ngọc Quang cho biết: Cái Giá là mô hình khu đô thị du lịch đầu tiên được triển khai tại Việt Nam. Toàn bộ khu đô thị có tổng diện tích hơn 171 héc-ta thuộc khu vực Vịnh Cái Giá trong quần thể khu du lịch đảo Cát Bà và Vịnh Hạ Long. Mức vốn đầu tư dự kiến sẽ lên đến 600 triệu USD, thời gian thực hiện để hoàn thiện toàn bộ khu đô thị là khoảng từ 8 đến 10 năm. Theo quy hoạch, khu đô thị sẽ có nhiều khu vực chức năng như: 4 làng biệt thự với gần 1.000 căn biệt thự. Các làng biệt thự này có thể tạo thành những cụm biệt thự nghỉ dưỡng của từng cá nhân - gia đình có thu nhập cao, hệ thống khách sạn từ 3 đến 5 sao. Các khu kinh doanh du lịch, dịch vụ và vui chơi giải trí bao gồm: Trung tâm hội nghị quốc tế rộng 25 nghìn mét vuông; thủy cung quốc gia Tùng Thu và các bãi tắm, bến du thuyền và câu lạc bộ du thuyền Cát Bà, bến tàu và thương mại ven sông, khu thể dục thể thao và vui chơi giải trí…

Theo kỹ sư Trần Ngọc Quang, sau khi hoàn thành khu đô thị du lịch Cái Giá, Cát Bà thành một điểm du lịch cao cấp sánh ngang với các khu du lịch nổi tiếng trong khu vực châu Á. Tuy nhiên, để Cát Bà trong tương lai đẹp hơn, giàu hơn thì còn rất nhiều việc phải làm. Một trong những việc làm cần ưu tiên là phải xóa bỏ ngay tình trạng “nhà không số, phố không tên” ở Cát Bà. Một số người dân trên đảo khi được hỏi, cũng đồng ý với ý kiến này. Các đồng chí trong trung đội dân quân cơ động thị trấn Cát Bà còn khẳng định: Nếu gắn biển số nhà, đặt tên đường phố thì quản lý địa bàn sẽ thuận lợi hơn, Cát Bà sẽ an toàn hơn.

Chúng tôi được biết thị trấn Cát Bà được chia thành các tiểu khu và tổ dân phố, đây là cách phân chia địa giới hành chính để quản lý của thời kỳ trước. Trong những năm qua, cùng với sự phát triển về cơ sở hạ tầng, các tuyến đường ở khu vực thị trấn Cát Bà được mở rộng, nhưng hiện mới chỉ vài đường phố có tên như Đường 1-4, Đường Núi Ngọc…

Tình trạng nhà không số, phố không tên ở Cát Bà đã kéo dài nhiều năm qua, nhưng đến nay việc triển khai đặt tên phố, đánh số nhà quá chậm, nhất là việc đánh số nhà.

Khu dự trữ sinh quyển quần đảo Cát Bà hiện là tài sản vô giá không chỉ đối với Hải Phòng mà còn là tài sản của Việt Nam và thế giới. Việc bảo vệ tốt khu dự trữ sinh quyển sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho hôm nay và mai sau. Theo Ban chỉ huy quân sự huyện Cát Hải, để bảo vệ nguồn tài nguyên biển quý hiếm cần có sự phối hợp đồng bộ của các ngành. Trước hết, kiểm lâm của Vườn quốc gia phối hợp với Hạt kiểm lâm huyện Cát Hải để có tiếng nói chung trong việc quản lý trên bờ và lực lượng kiểm lâm phối hợp với lực lượng kiểm ngư của ngành Thủy sản. Bên cạnh đó, các lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng, Ban chỉ huy quân sự huyện Cát Hải, lực lượng dân quân tự vệ cũng cần phối hợp tốt hơn nữa trong khi tuần tra, kiểm soát trên biển, ngăn chặn và xử lý nghiêm những trường hợp khai thác trái phép.

Tôi rời Cát Bà bằng chuyến tàu cao tốc cùng kỹ sư Trần Ngọc Quang, Giám đốc Ban quản lý dự án khu đô thị du lịch Cái Giá. Trong cái nắng, cái gió của biển xanh bao la, kỹ sư Quang hào hứng vẽ ra tương lai đầy xán lạn của Cát Bà. Anh mong ước, đến lúc đó, Cát Bà vẫn bình yên như ngày hôm nay.

Nắm chặt tay kỹ sư Quang, tôi khẳng định với anh: Điều đó sẽ thành hiện thực vì trên Cát Bà lúc đó, chắc chắn sẽ vẫn còn các anh bộ đội, công an và lực lượng dân quân tự vệ.

ĐỖ PHÚ THỌ