QĐND - Cầu cáp là công trình phối hợp nghiên cứu của các chuyên gia, kỹ sư thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) vào năm 1965, theo đó dùng hai sợi dây cáp thép, có sức chịu tải mỗi sợi 8 tấn, căng nối hai bờ sông làm cầu cho xe ô tô vận tải vượt sông.

Thời điểm đó quân Mỹ đánh phá giao thông rất ác liệt, công tác bảo đảm giao thông rất khó khăn. Nếu có cầu bằng 2 sợi dây cáp cho xe vượt sông được thì rất tốt, bởi cầu cáp máy bay khó phát hiện, khó đánh trúng, nên Tổng cục Hậu cần (TCHC) báo cáo Bộ Quốc phòng cho phép nghiên cứu.

Đồng chí Trần Đức Minh, Trưởng phòng Kỹ thuật (Viện Kỹ thuật TCHC) được giao chỉ huy thi công cầu tại hiện trường trên sông Nhuệ, thuộc địa bàn huyện Từ Liêm, Hà Nội. Để căng 2 sợi dây cáp, mỗi bên bờ sông có 2 hố đối diện nhau, mỗi hố sâu 2,5m, chân hố choãi ra sông. Mỗi hố được chôn 1 cọc bằng thép hình chữ I, nền được đầm, lèn đá rất chắc để khi xe chạy trên cáp, cọc không dịch chuyển. Trên mỗi đầu cọc lắp 1 tăng-đơ để điều chỉnh độ căng của sợi cáp. Khi xe đến đầu cầu, phải tháo hai bánh trước ra, quay ngược bánh từ trong ra ngoài, sao cho sợi cáp nằm ở khe giữa vành sắt (la-dăng) của bánh xe; bánh sau vào cầu, thì sợi cáp cũng phải nằm vào rãnh của hai vành sắt.

Lần thử nghiệm đầu tiên, chiếc xe Giải phóng và lái xe đều của Bộ GTVT; xe không tải qua cầu an toàn. Hôm sau, các cán bộ của Cục Quản lý xe tiến hành thử nghiệm tiếp. Xe đi từ bờ phía Tây sang Hà Nội, đến giữa sông, bỗng xe nghiêng và bất ngờ đổ lật xuống sông. Rất may, hai đồng chí trong ca-bin đều thoát ra được và bơi vào bờ. Trước tình hình xe đổ chưa xác định được nguyên nhân, xe qua cầu còn nhiều phiền phức và chỉ có loại xe Giải phóng qua được, nên cầu được cải tiến, làm một sàn bằng thép hình chữ I cứng vững, mỗi bên phía dưới có hai bánh xe, chạy trên hai sợi cáp. Trên mặt sàn thép lát ván gỗ dày, chiều rộng đủ cho nhiều loại xe qua được. Ban ngày anh em dỡ ván, kéo sàn thép lên bờ ngụy trang, chỉ còn lại hai sợi dây cáp. Cầu cáp cải tiến được thử nhiều lần an toàn và tiếp tục được cải tiến lần 2, trên sàn làm 4 con lăn, tuy nhiên lại phức tạp hơn trong việc tháp lắp, cất dấu, ngụy trang.

Đồng chí Đặng Hương, kỹ sư công binh, cán bộ của Viện Kỹ thuật TCHC sau đó đã cùng một số cán bộ kỹ thuật đưa cầu vào phục vụ Tuyến vận tải 559. Tuy nhiên, cho đến nay, công trình nghiên cứu, ứng dụng cầu cáp chưa được tổng kết; chiếc xe đi thử trên cầu cáp bị lật đổ xuống sông Nhuệ chưa xác định được nguyên nhân; hơn nữa đồng chí Trần Đức Minh và đồng chí Nguyễn Quang Lanh (nguyên Trưởng phòng Kỹ thuật sửa chữa, Cục Quản lý xe) đều đã qua đời. Rất mong công trình này được các cơ quan chức năng nghiên cứu tổng kết, rút ra những mặt được và chưa thành công về mặt kỹ thuật.

NGUYỄN VĂN MAI