Theo đề nghị của Bộ Quốc phòng, Thủ tướng Chính phủ có ý kiến chỉ đạo: Đồng ý nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị định số 151/NĐ-CP quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, bảo đảm nâng cao trách nhiệm của công dân trong thực hiện nghĩa vụ quân sự. Vì sao cần có sự sửa đổi, bổ sung Nghị định số 151/NĐ-CP?

Mức phạt quá nhẹ

Hằng năm, ở khá nhiều địa phương (nhất là khu vực thành thị, địa bàn kinh tế phát triển…) vẫn xảy ra tình trạng thanh niên không chấp hành nghiêm Luật Nghĩa vụ quân sự, khiến cho công tác tuyển quân gặp khó khăn, ảnh hưởng đến việc bảo đảm chính xác, công bằng trong thực hiện Luật NVQS.

Theo cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng, nguyên nhân của tình trạng trên, một phần do hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thực hiện công tác tuyển quân còn có những hạn chế, bất cập cần sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Nghị định 151/NĐ-CP ngày 9-12-2003 của Chính phủ quy định mức phạt đối với nhiều hành vi vi phạm hiện vẫn ở mức từ 100.000 đến 300.000 đồng, chưa đủ sức giáo dục, răn đe đối với những công dân trốn tránh NVQS, nhất là trong điều kiện kinh tế thị trường, nhiều công dân đi làm ăn xa, luôn thay đổi nơi cư trú....

Theo Trung tá Lê Hồng Dương, Phó chỉ huy trưởng, Ban CHQS thị xã Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh: Việc sửa đổi, bổ sung Nghị định 151 theo hướng tăng mức phạt tiền là cần thiết, nhằm tăng tính giáo dục, răn đe. Bên cạnh đó cần nghiên cứu áp dụng điều khoản bổ sung, như kéo dài thêm độ tuổi gọi nhập ngũ đối với các công dân cố tình vi phạm Luật NVQS (độ tuổi nhập ngũ theo quy định hiện hành từ đủ 18 đến hết 25 tuổi). Hiện nay, nhiều sinh viên tốt nghiệp các trường cao đẳng, đại học, dạy nghề… nhưng nhà trường không thực hiện nghiêm quy định di chuyển đăng ký NVQS về địa phương nơi cư trú, nên cơ quan quân sự địa phương không quản lý được; việc xử lý của địa phương cũng chủ yếu dừng ở mức cảnh cáo, nhắc nhở…

Thanh niên huyện Quảng Xương, Thanh Hóa lên đường nhập ngũ.

Đại tá Phạm Công Tiên, Trưởng phòng Quân lực Quân khu 5 cho rằng:  Nghị định 151 của Chính phủ quy định mức phạt quá nhẹ, dẫn đến việc thực hiện Luật NVQS không nghiêm, chưa thể hiện sự công bằng trong xã hội.

Theo ông Lê Văn Soạn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Thọ Quang, quận Sơn Trà (Đà Nẵng): Do mức phạt theo Nghị định 151 quá nhẹ nên với những gia đình khá giả thì họ sẽ lợi dụng kẽ hở này, sẵn sàng nộp phạt để con em không phải thực hiện NVQS.

Tạo sự đồng thuận, tính giáo dục cao

Việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị định 151/NĐ-CP cần có lộ trình và thời gian phù hợp. Trước mắt, trong tuyển quân đợt 2 năm 2010 và những năm tới, Bộ Quốc phòng chỉ đạo: Các địa phương chủ động tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị, các đoàn thể đối với công tác tuyển quân; chú trọng bảo đảm dân chủ, công khai, công bằng trong tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ, tạo sự đồng thuận trong nhân dân; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục lòng yêu nước, nâng cao trách nhiệm của công dân đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Cùng với tiếp tục bổ sung hoàn thiện các văn bản pháp quy, cần xử lý nghiêm, kịp thời các trường hợp vi phạm Luật NVQS, thông báo công khai để giáo dục, răn đe, kết hợp các biện pháp khác, bảo đảm đồng bộ, mang tính giáo dục, thuyết phục cao.

Mỗi năm nước ta có hàng chục vạn nam học sinh thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng, dạy nghề… Cơ quan quân sự địa phương và các trường cần thực hiện nghiêm quy định về tiếp nhận và di chuyển đăng ký NVQS đối với sinh viên sau khi tốt nghiệp; tuyển chọn những thanh niên này vào phục vụ quân đội theo quy định, góp phần bảo đảm công bằng xã hội, tăng tỷ lệ thanh niên nhập ngũ có trình độ văn hóa cao.

Thượng tá Bùi Hữu Tiến, Phó trưởng phòng Quân lực Quân khu 3 cho rằng: Trong công tác tuyển quân, xử lý vi phạm, xử phạt hành chính là cần thiết nhưng chỉ là “bước cuối”. Kinh nghiệm của các địa phương là phải thực hiện có nền nếp, công khai, dân chủ, công bằng các bước trong tuyển quân như: Đăng ký, quản lý, sơ tuyển, khám tuyển, thâm nhập, chốt quân số, phát lệnh gọi nhập ngũ. Cần tạo thuận lợi cho thanh niên và gia đình có con em nhập ngũ thực hiện NVQS. Kinh nghiệm của tỉnh Hải Dương là các thanh niên sau khi khám tuyển, đủ sức khỏe nhập ngũ ký kết với địa phương chấp hành nghiêm “lịch” thâm nhập, xét nghiệm HIV/AIDS, ma túy, nhận lệnh nhập ngũ. Như vậy, địa phương và thanh niên nhập ngũ đều chủ động về thời gian, nhất là đối với các thanh niên đi làm ăn xa.

Trung tá Nguyễn Quốc Hùng, Chỉ huy trưởng Ban CHQS quận Sơn Trà (Đà Nẵng) cho rằng: Trong những năm qua, quận không có thanh niên trốn tránh NVQS. Bài học kinh nghiệm là cùng với thực hiện công khai, dân chủ, công bằng, cần tăng cường tuyên truyền vận động để nhân dân hiểu và tự giác chấp hành, thực hiện tốt công tác hậu phương quân đội, nhất là đối với những gia đình hoàn cảnh khó khăn. Công tác tuyển quân cần gắn với tuyên truyền phổ biến Luật NVQS bằng nhiều hình thức, phù hợp với từng địa bàn, chú trọng phát huy vai trò của các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là vào thời điểm tuyển quân và các dịp sinh hoạt cộng đồng của nhân dân địa phương.

Bài và ảnh: Quân Thủy-Tiến Dũng