QĐND - Cuối năm 1950, phát hiện Trung đoàn 209 của Đại đoàn 312 đang đồn trú ở vùng Nhân Mỹ (Vĩnh Yên), Bộ chỉ huy quân đội Pháp ở Đông Dương liền tổ chức trận càn lớn hòng đánh bật lực lượng chủ lực ta ra khỏi địa bàn và phá vỡ cơ sở kháng chiến của ta. Qua trinh sát nắm tình hình và nguồn tin của cơ sở nội tuyến, quân ta nắm được kế hoạch hành quân của địch.

Chuẩn bị cho chiến đấu, Bộ chỉ huy Đại đoàn 312 lệnh cho Trung đoàn 209 phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương rà soát, củng cố các công trình xây dựng làng chiến đấu, hiệp đồng với bộ đội địa phương, du kích tổ chức chiến đấu chống càn, bảo đảm thắng lợi. Trung đoàn 209 xây dựng phương án chốt giữ các điểm cao xung yếu, đặc biệt là núi Đanh ở khu vực chân dãy núi Tam Đảo.

Đúng như dự kiến của ta, ngày 16-1-1951, quân Pháp đưa một tiểu đoàn lính Âu-Phi hành quân vào vùng Nhân Mỹ, chúng sử dụng một đại đội tinh nhuệ tiến công, đánh chiếm núi Đanh. Nắm được ý đồ của địch, Đại đội 363 thuộc Tiểu đoàn 130 (Trung đoàn 209) lập tức được điều động lên chiếm núi Đanh trước địch. Phát hiện lực lượng của ta, quân Pháp cho pháo bắn dữ dội nhằm dọn đường cho đại đội tinh nhuệ nhất xông lên chiếm núi Đanh. Đại đội 363 (Tiểu đoàn 130) đã chiếm đỉnh núi Đanh trước địch và lợi dụng công sự tránh đạn pháo, nổ súng đánh chặn đầu quân địch. Du kích địa phương đã chuẩn bị các bẫy đá, khi địch bò lên đỉnh thì giật bẫy đá chặn đường tiến của chúng. Nhờ hỏa lực pháo bắn yểm trợ, một trung đội địch tiến lên được đỉnh núi Đanh buộc Đại đội 363 cùng lực lượng du kích phải đánh “giáp lá cà” với địch, giành giật từng gốc cây, mỏm đá.

Đến xế chiều, quân địch không còn sức tiếp viện nên đành rút lui. Nắm được hành động của địch, Tiểu đoàn 130 tổ chức lực lượng đánh tạt sườn, hai tiểu đoàn khác của Trung đoàn 209 đánh bọc hậu chặn đường rút lui, ngăn chặn lực lượng khác của địch đến ứng cứu. Trước sức tiến công của bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và du kích của ta khiến đội hình quân địch bị tan rã, cuộc hành quân càn quét của Tiểu đoàn lính Âu-Phi vào vùng Nhân Mỹ và âm mưu đánh chiếm núi Đanh hoàn toàn thất bại.

Nguyễn Việt Phương