QĐND - Chiến dịch phản công Đường 9-Nam Lào năm 1971 thắng lợi là kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó có sự chuẩn bị chu đáo về lực lượng và vũ khí trang bị kỹ thuật. Để chuẩn bị cho chiến dịch, ngành xe máy quân đội đã tập trung nguồn lực, vật lực và huy động số lượng lớn các phương tiện, trang bị kỹ thuật, thực hành đợt bảo đảm kỹ thuật quy mô lớn phục vụ cơ động bộ đội chủ lực và vũ khí, khí tài ra chiến trường. Đặc biệt, khi Bộ Quốc phòng thành lập Binh đoàn 70 và Bộ tư lệnh chiến dịch, trong thời gian ngắn, ngành xe máy đã bảo đảm đầy đủ xe máy phục vụ chỉ huy, phương tiện cơ động chuyển quân và vũ khí hạng nặng, gồm pháo binh, súng cối, xe tăng, thiết giáp, đạn dược, cùng trang bị đồng bộ, vượt hàng trăm cây số từ miền Tây Nghệ An vào vị trí tập kết chiến dịch.

Đội sửa chữa cơ động của Cục Quản lý xe sửa chữa xe ô tô tại mặt trận. Ảnh tư liệu.

Từ cuối năm 1970, chấp hành chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Hậu cần giao nhiệm vụ cho ngành xe máy quân đội sắp xếp lại hệ thống tổ chức ngành xe máy, thành lập mới các cơ sở bảo đảm kỹ thuật như: Nhà máy sửa chữa xe tăng, xe xích kéo pháo; Xưởng dụng cụ, Xưởng Q179, Trường đào tạo lái xe, Trường công nhân kỹ thuật, Tổng đội 67... để xây dựng công trình và khai thác nguyên vật liệu phục vụ khai thác và sản xuất vật tư kỹ thuật ngành xe máy; tổ chức và củng cố các đội vận tải đường thủy, đội công trình, đội tiếp nhận, thu hồi vật tư xe máy… Để nâng cao chất lượng công tác bảo đảm kỹ thuật, sửa chữa xe máy phục vụ chiến trường, Cục Quản lý xe tổ chức các trạm sửa chữa và tổ cán bộ, nhân viên kỹ thuật tăng cường cho các mặt trận. Theo đó, Cục tổ chức trạm sửa chữa ô-tô và chuẩn bị 6 xe húc tăng cường cho mặt trận B4 (Trị Thiên); tổ chức các đội thợ vào chiến trường B, C, B1, B2, B3, B4; các Đoàn 595, 559. Đến tháng 10-1970, ngoài việc chuẩn bị bảo đảm xe máy cho Binh đoàn 70, Cục Quản lý xe đã huấn luyện, điều động 1.646 cán bộ, nhân viên, lái xe, thợ kỹ thuật cùng 2.992 xe hơi, 48 xe xích, 500 xe đạp, 150 xe cải tiến và 5 ca-nô vận tải chi viện cho các chiến trường. Ngành xe máy quân đội cấp phát 245 thiết bị chủ yếu với gần 1000 tấn vật tư, phụ tùng phục vụ cho sửa chữa, bảo đảm kỹ thuật. Các đơn vị, tổ đội thợ kỹ thuật đến các đơn vị trên chiến trường, khẩn trương làm công tác bảo đảm kỹ thuật, khôi phục hàng trăm xe cơ giới các loại trở lại hoạt động. Cục đã nghiên cứu, biên soạn tài liệu quy trình bảo dưỡng kỹ thuật, sửa chữa xe cấp phát cho các đơn vị, tổ chức cho đơn vị T295 lựa chọn thợ có tay nghề cao, giàu kinh nghiệm đến làm đội mẫu và tập huấn tại chỗ cho các đơn vị.

Bước vào chiến dịch Đường 9-Nam Lào, Cục Quản lý xe đã kiện toàn lực lượng bảo đảm kỹ thuật xe máy cho chiến dịch; thành lập Ban chỉ huy bảo đảm xe máy tại Bộ tư lệnh chiến dịch. Ngành xe máy tiến hành kiện toàn bộ máy đại diện ở Nam Quân khu 4, tổ chức hệ thống xưởng, trạm sửa chữa, kho dự trữ phụ tùng, thực hành bảo đảm kỹ thuật xe máy cho các đơn vị vận tải chiến lược thuộc Đoàn 559, Cục Vận tải, Mặt trận B4, B5. Để bảo đảm số lượng xe lớn tham gia chiến dịch, Cục Quản lý xe điều động xưởng Q171, Đội sửa chữa cơ động T285 và các tổ sửa chữa tăng cường, chi viện cho các đơn vị. Các đội sửa chữa, tổ thợ còn được bố trí đi cùng với các đơn vị pháo binh, xe tăng, thiết giáp và lực lượng binh chủng khác để bảo đảm cứu kéo, sửa chữa tại chỗ, khắc phục hỏng hóc trong quá trình hành quân. Cơ quan phía Nam Cục Quản lý xe đã kịp thời bổ sung cho chiến dịch 30 tấn phụ tùng, đưa xe hỏng vào sửa chữa tại các cơ sở của cục. Xưởng Q171 và các tổ, đội thợ sửa chữa cơ động khắc phục mọi khó khăn, sửa chữa được 60% xe ô tô, 63% xe xích và 50% xe tăng bị hỏng, kịp thời phục vụ các đơn vị chiến đấu.

Trong thời gian cuối chiến dịch, Cục Quản lý xe tổ chức nhiều đội thu hồi chiến lợi phẩm, cùng với lực lượng kỹ thuật đơn vị thu hồi được khối lượng lớn vật tư xe máy đưa về các trạm sửa chữa, tiếp tục khôi phục, sửa chữa bổ sung cho các đơn vị tham gia vận chuyển, kéo pháo, phục vụ chiến đấu... Trong thời gian chiến dịch, Tổng cục Hậu cần thành lập thêm ba Kho: J124, J126, J130; chỉ đạo Cục Quản lý xe tổ chức lực lượng sửa chữa mô-tô thuộc Nhà máy A157, đồng thời điều động lái xe, bàn giao xe cho Đoàn 559 để phục vụ tuyến đường vận tải chiến lược Trường Sơn, chi viện cho chiến trường, góp phần vào thắng lợi của chiến dịch.

Từ Xuân Thọ