Trong các trường quân đội, ĐNNG không chỉ là người làm công tác giảng dạy đơn thuần mà trực tiếp tham gia vào việc xây dựng nội dung, chương trình đào tạo, góp phần quan trọng quyết định chất lượng “sản phẩm”. Được ví như những "kiến trúc sư” trong “sự nghiệp trồng người” của quân đội, ĐNNG luôn tích cực tìm tòi, đổi mới nội dung, chương trình, cập nhật kiến thức mới vào giảng dạy.
“Chuẩn hóa” chương trình, làm mới nội dung
Theo số liệu tổng hợp của Bộ Tổng Tham mưu, năm học 2016-2017, các trường quân đội đã xây dựng, bổ sung, điều chỉnh 75 nội dung, chương trình đào tạo; hoàn thành hàng trăm tài liệu, giáo trình. Trước đó, từ năm 2011 đến 2016, các trường đã nghiên cứu, hoàn thành 31.021 tài liệu, gần 72.900 giáo trình. Một khối lượng lớn tài liệu, giáo trình do ĐNNG nghiên cứu, biên soạn góp phần quan trọng “chuẩn hóa” nội dung, chương trình giảng dạy của các nhà trường; đồng thời là “cẩm nang” của học viên trong học tập. Đại tá, TS Nguyễn Đình Hinh, Phó trưởng Phòng Quản lý Nhà giáo và Khoa học Quân sự, Cục Nhà trường, nhận xét: "Nội dung, chương trình đào tạo được điều chỉnh theo hướng kết hợp bồi dưỡng kiến thức với nâng cao năng lực thực hành của người học, cơ bản lược bỏ được những nội dung cũ, trùng lặp, bổ sung thêm nhiều nội dung mới...".
Giờ thực hành của giảng viên, học viên Học viện Hậu cần.
Đại tá, PGS, TS Phan Tùng Sơn, Trưởng phòng Đào tạo, Học viện Hậu cần, cho biết: “Trên cơ sở chương trình khung của Bộ, học viện chỉ đạo các khoa giáo viên đổi mới nội dung, chương trình bảo đảm “tích hợp, kế thừa, hiện đại, liên thông” cập nhật những nội dung mới vào từng bài giảng”. Cụ thể hóa chủ trương của học viện, Đại tá PGS, TS Trịnh Bá Chinh, Trưởng khoa Chỉ huy Hậu cần cho biết: "Chuyển từ “trang bị kiến thức” sang “bồi dưỡng nâng cao năng lực” cho người học, năm học vừa qua, khoa đã biên soạn thêm 2 giáo trình, 4 tài liệu, 4 chuyên đề, 4 đầu bài tập, kịp thời bổ sung nhiều nội dung mới, như: Tổ chức, bảo đảm hậu cần trong tác chiến biển đảo, phòng thủ, phòng, chống lụt bão...".
Thiếu tướng, TS Hà Xuân Trường, Giám đốc Học viện Phòng không-Không quân, ghi nhận: ĐNNG đóng góp rất lớn trong đổi mới nội dung, chương trình đào tạo. Thực hiện “giảng dạy nội dung học viên cần chứ không phải dạy cái học viện có”, ĐNNG đã tích cực nghiên cứu, đổi mới nội dung trong từng môn học, bài giảng. Năm học vừa qua, học viện đã hoàn thành hàng chục giáo trình, tài liệu dạy học hướng vào làm chủ khí tài, trang bị hiện đại của quân chủng.
Mục tiêu của “Chiến lược phát triển GDĐT trong quân đội giai đoạn 2011-2020” đặt ra yêu cầu “chuẩn hóa, hiện đại hóa” nội dung, chương trình đào tạo, tinh giản phù hợp với mặt bằng chung của hệ thống giáo dục quốc gia, đặc thù quân đội, đồng thời phải tính đến các yếu tố về địa bàn chiến đấu, tổ chức biên chế, vũ khí trang bị, vận dụng cách đánh sở trường của bộ đội ta, bổ sung điều chỉnh cách đánh mới trong điều kiện chiến tranh có sử dụng vũ khí công nghệ cao. Trung tướng GS, TS Trần Hữu Phúc, Cục trưởng Cục Nhà trường nhấn mạnh: Trước sự tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, để thực hiện mục tiêu trên, các nhà trường quân đội nói chung, ĐNNG nói riêng phải tiếp tục tìm tòi, đổi mới nội dung, chương trình đào tạo đáp ứng kịp thời yêu cầu, nhiệm vụ của quân đội trong giai đoạn mới.
Tăng cường dạy học tích cực
Những năm gần đây, trước yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học (PPDH), các nhà trường đã chuyển mạnh từ PPDH truyền thống “thầy đọc, trò ghi” sang PPDH tích cực. Quá trình này có sự đóng góp lớn của ĐNNG, giúp người học nâng cao trình độ, kiến thức và năng lực thực tiễn đáp ứng “chuẩn đầu ra” và nhu cầu sử dụng của đơn vị. Về Trường Sĩ quan Lục quân 1, chúng tôi được xem giảng viên Khoa Chiến thuật thực hành giảng bài bằng trình chiếu với những thông tin, hình ảnh, video clip sinh động trong phòng học chuyên dùng, sau đó tiếp tục ra bãi tập tham quan giảng viên huấn luyện. So với những gì chúng tôi học trước đây, học viên hiện nay được tiếp thu kiến thức khá gần gũi, dễ hiểu, dễ nhớ. Thượng tá Nguyễn Mạnh Hưng, Phó trưởng Khoa Chiến thuật, chia sẻ: "Để có bài giảng hay, giờ giảng tốt, giảng viên phải chủ động làm mới nội dung bài giảng bằng những thông tin, hình ảnh, kinh nghiệm chiến đấu phong phú, nêu bật được những vấn đề cụ thể để học viên trao đổi, thảo luận, gợi mở tư duy sáng tạo trong quá trình học tập...".
Đổi mới thi môn chuyên ngành bằng tiếng Anh tại Học viện Biên phòng.
Vừa xuất sắc giành giải nhất Hội thi giảng viên dạy giỏi của Học viện Hậu cần, Đại úy Hoàng Thị Hạnh, giảng viên trẻ Bộ môn Kinh tế chính trị nói một cách hình ảnh: “Không ai tắm hai lần trên một dòng sông”. Để có bài giảng chất lượng, giảng viên phải chủ động cập nhật thông tin, kiến thức mới, nắm chắc đối tượng, vận dụng PPDH phù hợp, thuyết phục người học trên cơ sở lý luận khoa học, không áp đặt một chiều...”. Trực tiếp nghiên cứu, chế tạo nhiều sản phẩm mô phỏng phục vụ giảng dạy, Trung tá, TS Vương Anh Trung, Chủ nhiệm Bộ môn Vũ khí hàng không (Học viện Phòng không-Không quân) bày tỏ: "Để học viên khai thác, làm chủ khí tài, trang bị mới, trong khi học viện chưa có vũ khí, trang bị thật, cách làm của chúng tôi là làm ra những sản phẩm mô phỏng phục vụ dạy học”. Đây là sự chủ động, sáng tạo của giảng viên các trường trong thực hiện đổi mới PPDH hiện nay.
Đổi mới PPDH là nội dung đột phá trong GĐĐT của các nhà trường quân đội. Từ những kết quả đạt được, cũng như hạn chế, bất cập thời gian qua, theo chỉ đạo của Bộ Tổng Tham mưu, thời gian tới, ĐNNG các trường cần tiếp tục nghiên cứu, tìm tòi, đổi mới PPDH, khắc phục lối truyền thụ kiến thức một chiều, thụ động. Phát huy PPDH tích cực, chủ động, sáng tạo, hợp tác và bồi dưỡng năng lực tư duy, rèn luyện năng lực thực hành cho học viên. Giảm thời gian lý thuyết, tăng thời gian tự học, tự nghiên cứu, tìm hiểu của học viên, kết hợp chặt chẽ giữa học lý thuyết với thành thạo thực hành, đào tạo gắn với nghiên cứu khoa học và bồi dưỡng kinh nghiệm chiến đấu cho người học...
(còn nữa)
------------------
Bài 2: Những người thầy mang danh hiệu kép
Bài và ảnh: VŨ XUÂN DÂN