Ngày 28-4-2008 vừa qua, tại ngôi nhà riêng ở Liên bang Đức, một trong những điệp viên siêu hạng của tình báo đối ngoại Liên Xô Hansơ Phenphe (ảnh) lặng lẽ kỷ niệm ngày sinh lần thứ 90.
Vào những năm 50 của thế kỷ trước, giữa lúc cuộc “Chiến tranh lạnh” đang diễn ra quyết liệt, Hansơ Phenphe đã làm tê liệt gần như toàn bộ hoạt động của cơ quan tình báo Tây Đức (BND). Sau khi bị bắt và bị đem ra xét xử với bản án rất nặng, Hansơ đã được Liên Xô đổi với giá 21 điệp viên đối phương - điều chưa từng thấy trong lịch sử tình báo thế giới. BND nhiều lần đề nghị Hansơ viết hồi ký với khoản nhuận bút lớn, nhưng ông đã từ chối.
Từ nhiều năm nay, Hansơ không tiếp xúc với ai, không trả lời bất kỳ cuộc phỏng vấn nào. Còn những thông tin mà chúng ta biết về ông dưới đây chủ yếu được điệp viên Xô Viết huyền thoại Vitali Vichtorôvis Côrốtcôp – người từng nhiều năm cộng tác với Hansơ, cung cấp:
Năm 1956, khi đang theo học tại Khoa Pháp lý, trường ĐH Gumbôntơ, Tây Đức, tôi đã quen biết với Hansơ. Là con một quan chức cảnh sát thành phố Bresden, từ năm 1943, Hansơ đã làm việc cho Cục 6 Tình báo thuộc Tổng cục An ninh quốc gia Đức Hítle. Cuối năm 1944, ông được đưa sang Hà Lan để tổ chức các đội đặc nhiệm hoạt động ở hậu phương của quân đồng minh. Tháng 5-1945, khi đế chế thứ 3 sụp đổ, Hansơ bị quân đội Mỹ bắt. Tháng 10-1946, sau khi được phóng thích, ông trở về nước theo học tại Khoa Nhà nước và Pháp quyền trường ĐH Tổng hợp Bon. Để nuôi sống gia đình, Hansơ viết báo. Ông đi khắp đất nước, gặp gỡ nhiều chính khách tên tuổi. Với ngòi bút sắc sảo, ông đã lọt vào tầm ngắn của tình báo Liên Xô.
Đầu năm 1951, thông qua điệp viên Liên Xô Gansơ Clenmen được gài vào cơ quan an ninh Dresden, tình báo Liên Xô đã bắt liên lạc được với Hansơ và thuyết phục ông cộng tác. Hansơ đồng ý và theo chỉ đạo của Liên Xô, ông đã thâm nhập vào “Tổ chức Hêlen”.
Tháng 10-1951, Hansơ đã được biên chế vào mạng lưới “Tổ chức Hêlen” ở khu vực Cacxruê và chỉ một năm sau đã được điều về làm Trưởng phòng tình báo và phản gián phụ trách mảng Liên Xô và Đông Đức.
Từ đó, toàn bộ các báo cáo hàng tuần của BND đệ trình lên Thủ tướng liên quan đến các động thái chính trị, trang bị vũ khí cho quân đội, đường lối đối ngoại của Tây Đức, các vấn đề liên quan đến NATO, màng lưới gián điệp và các chiến dịch của BND ở Liên Xô và Đông Đức, đều qua tay Hansơ, các tài liệu này đã được ông chuyển cho tình báo Liên Xô. Năm 1955, Thủ tướng Tây Đức C.Ađênaoơ thực hiện chuyến viếng thăm chính thức đầu tiên đến Liên Xô. Nhờ được Hansơ cung cấp đầy đủ các thông tin cần thiết, phía Liên Xô chủ động đàm phán với nhiều điều khoản có lợi cho mình.
Trong quá trình cộng tác với tình báo Nga, Hansơ đã hoàn thành nhiều nhiệm vụ khó khăn. Một lần, ông được BND giao cho việc chỉ huy lắp đặt hệ thống thiết bị nghe trộm ở tòa nhà Đại diện thương mại Liên Xô tại Tây Đức. Sau khi công việc hoàn tất, Hansơ đã cung cấp toàn bộ chi tiết cho đồng nghiệp Liên Xô. Các chuyên gia Liên Xô đã cho dòng điện cao thế chạy qua, hệ thống hoàn toàn bị phá hủy.
Trong khoảng 10 năm, tình báo đối ngoại và tình báo quân đội của Liên Xô không phải chịu bất kỳ một thất bại nào. Khoảng 30 lần Hansơ đã báo động cho các điệp viên Liên Xô hoạt động ở Tây Đức có dấu hiệu bị lộ kịp thời về nước, trước khi cảnh sát ập đến.
Ngày 6-11-1961, Hansơ bị bắt ngay tại Văn phòng của Hêlen. Trên cơ sở những bằng chứng có được, Tòa án quân sự Tây Đức đã tuyên phạt Hansơ mức án 14 năm tù. Về phần mình, Liên Xô hết sức quan tâm đến số phận của Hansơ, thiết lập đường dây liên lạc với ông trong nhà tù, động viên ông cả về tinh thần lẫn vật chất. Đồng thời Liên Xô kiên trì tiến hành thương lượng với Tây Đức để ông được trả lại tự do. Cuối cùng, chính quyền Tây Đức cũng đã đồng ý trao đổi ông với 21 điệp viên của họ bị Liên Xô và Đông Đức bắt gồm 3 điệp viên Mỹ và 14 điệp viên Tây Đức.
Sau khi được phóng thích, Hansơ trở về trường ĐH Gumbôntơ quê hương. Ông được mời làm giáo sư giảng dạy cho nhà trường. Năm 1965, Chính phủ Liên Xô đã tặng ông Huân chương Cờ đỏ và Huân chương Sao đỏ – phần thưởng dành cho các quân nhân Liên Xô có thành tích đặc biệt xuất sắc.
Theo: ANTD-Trịnh Văn Quý
(Theo “Luận chứng vàsự kiện”)