Bệnh viện 103 được đầu tư hệ thống công nghệ tiệt khuẩn bằng hơi nước (trị giá hơn 4 tỷ đồng), bảo đảm các tiêu chuẩn quy định

Quân đội có hệ thống hàng chục bệnh viện đầu mối nằm ở hầu hết các đô thị hành chính trung tâm ở các địa phương cả nước. Nhờ trình độ chuyên môn, thái độ phục vụ tốt mà những năm qua, lượng bệnh nhân (cả đối tượng chính sách và nhân dân) tìm đến các bệnh viện quân y ngày càng đông. Song, cùng với lượng người đổ tới các bệnh viện thì đi kèm là một khối lượng khá lớn chất thải cần được xử lý. Dù nhận được sự quan tâm lớn của các cấp, bản thân các bệnh viện có nỗ lực lớn, nhưng xét về yêu cầu xử lý chất thải (đặc biệt là chất thải bệnh viện theo tiêu chuẩn quy chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới) thì việc làm này vẫn còn nhiều khó khăn.

Rác ngày càng nhiều

Các bệnh viện lớn như: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện 103 (Học viện Quân y) Bệnh viện 175, Bệnh viện 354 (TCHC); Bệnh viện 121 (Quân khu 9)… đều quá tải lưu lượng người đến điều trị và thăm thân. Ví dụ, Bệnh viện 103, lượng thu dung bệnh nhân trung bình hơn một nghìn người (chưa kể người đến khám bệnh, người đi cùng bệnh nhân), lượng học viên, sinh viên khoảng 1.300 người và hơn 1000 cán bộ, nhân viên đến làm việc… Hằng ngày, lượng rác thải của bệnh viện từ 2,5 đến 3m3, trong đó có từ 1,2 đến 1,5m3 rác thải y tế (tương đương 500-700kg). Riêng về nước, mỗi ngày sử dụng 900m3, đồng nghĩa với ngần ấy lượng nước thải. Hoặc bệnh viện cấp quân khu như viện 7A (Quân khu 7) một năm cũng phải xử lý khoảng 20.000kg rác thải y tế, bệnh phẩm. Hiện tại, số bệnh viện được đầu tư tương đối đồng bộ về cơ sở vật chất và hệ thống xử lý chất thải (bao gồm cả chất thải rắn, lỏng, khí…) không nhiều, trong khi một số bệnh viện đã xây dựng lâu năm, các công trình sử dụng chung bắt đầu xuống cấp. Bệnh viện là nơi tập trung nhiều mầm mống dịch bệnh, rác thải, khí thải… là nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống, sức khoẻ của cộng đồng.

Trước thực trạng trên, ngành quân y đã tham mưu cho TCHC và Bộ Quốc phòng có kế hoạch bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, trong đó có các giải pháp kỹ thuật, công nghệ và những việc làm nỗ lực, nhằm xử lý ô nhiễm môi trường và chất thải do hoạt động y tế tại các bệnh viện.

Phân loại từ đầu, xử lý tập trung

Đại tá, BS Nhạc Lai, Trưởng phòng Điều trị dự phòng (Cục Quân y) cho biết, các bệnh viện quân đội đã coi việc xử lý chất thải là vấn đề cấp thiết và vì thế, nhiều biện pháp mang tính đồng bộ được triển khai, từ việc tuyên truyền, giáo dục, xây dựng quy chế, bảo đảm lực lượng, kinh phí… để tổ chức thực hiện. Ngành quân y quy định: đối với chất thải rắn, quản lý chặt, phân loại rác ngay từ buồng bệnh, từ các khoa ban; thực hiện nghiêm và đúng quy trình thu gom rác thải y tế, xử lý bằng hệ thống lò đốt tiêu chuẩn tại các cơ sở tập trung mỗi địa phương hoặc bệnh viện. Đối với rác thải sinh hoạt, kết hợp với công ty môi trường địa phương thu gom, vận chuyển thường xuyên. Với nước thải, có hệ thống thu gom, xử lý mới thải ra hệ thống chung.

Tìm hiểu ở một số bệnh viện, chúng tôi nhận thấy có những cố gắng rất cao. Khoa Chống nhiễm khuẩn của các bệnh viện là nơi tham mưu, giúp các bệnh viện tổ chức, duy trì các hoạt động chống nhiễm khuẩn trong toàn bệnh viện (tiệt trùng dụng cụ; tẩy giặt quân trang, trang phục… vệ sinh môi trường, thu gom rác thải). Tại Bệnh viện 103, Bệnh viện 354… từ các buồng bệnh, khoa ban, rác thải được phân loại ngay từ nơi phát sinh. Bệnh viện có thùng rác để nhân viên y tế và người bệnh bỏ rác sau khi sử dụng. Túi (thùng) màu xanh đựng rác thải sinh hoạt, túi màu vàng đựng chất thải lâm sàng không sắc nhọn (gạc, bông băng, dây truyền, vật liệu xét nghiệm) riêng bơm kim tiêm, ống nghiệm vỡ, dao mổ, lam kính đã xét nghiệm… cho vào một hộp riêng. Túi (hộp) màu đen chứa các chất thải hóa học có độc lực hoặc chất thải dính phóng xạ… Việc thu gom được tiến hành mọi lúc, mọi nơi. Tổ vệ sinh môi trường của bệnh viện trực tiếp thu gom về nhà chứa, tiếp tục phân loại và hợp đồng với Xí nghiệp môi trường đô thị Hà Nội và Hà Đông vận chuyển tiêu hủy. Riêng chất thải y tế do Công ty TNHH nhà nước vận chuyển, thực hành xử lý riêng biệt.

Những điều băn khoăn

Đối với các bệnh viện, lực lượng lao động trực tiếp thu gom, vận chuyển rác thải hằng ngày phải đối mặt với một “núi” công việc, từ quét dọn ngoại cảnh, thu gom, phân loại… không để rác lưu cữu. Mặc dù điều kiện lao động nặng nhọc, thủ công là chủ yếu, mức hưởng thụ độc hại không cao… nhưng ý thức, trách nhiệm của các anh, các chị rất đáng khâm phục. Thượng tá Văn Tất Vinh, Chủ nhiệm khoa Chống nhiễm khuẩn Bệnh viện 354 giới thiệu tấm gương lao động miệt mài của các chị Mùi, Nga, Bé, Dung, Cách… Còn trung tá, TS Kiều Chí Thành (Chủ nhiệm khoa Chống nhiễm khuẩn Bệnh viện 103) dẫn tôi đến gặp các chị trong tổ giặt là của bệnh viện. Đây là một tổ lao động đặc biệt, mỗi ngày các chị giặt là tới 20 nghìn chiếc quần áo, khăn, ga… để các thầy thuốc và người bệnh có đồ dùng sạch sẽ, mà không hề một lời phàn nàn.

Còn nữa, bên cạnh sự cố gắng của các bệnh viện xây dựng cảnh quan, môi trường xanh, sạch, đẹp nhằm bảo vệ tốt hơn môi trường sống, vẫn còn nhiều yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của đơn vị trong sự giảm ô nhiễm. Đó là hệ thống xử lý nước thải ở một số cơ sở đã xuống cấp, chưa bảo đảm tiêu chuẩn chung, đó là việc chất thải dạng khí đang còn nằm ngoài tầm kiểm soát… và cả một lượng kinh phí không nhỏ chi cho hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý nước thải (mỗi tháng tốn vài chục triệu đồng) đang “thử thách” những nỗ lực của mỗi bệnh viện…

Bài, ảnh: NGÔ ANH THU